ଯେନେମଂ ସ୍ଥାପଯେଥାସ୍ତ୍ଵଂ କର୍ମଣା ପକ୍ଷିସତ୍ତମ। ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ କରିଷ୍ଯାମି ନ ହି ଦାସ୍ଯେ କପୋତକମ୍
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେଉଁ କ୍ରିୟାରେ ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ରଖିପାରିବ, ତାହା କହ, ମୁଁ କରିବି; କିନ୍ତୁ କପୋତକୁ ଦେଇପାରିବିନି।
ଉଶୀନର କପୋତେ ତେ ଯଦି ସ୍ନେହୋ ନରାଧିପ। ଆତ୍ମନୋ ମାଂସମୁତ୍କୃତ୍ଯ କପୋତତୁଲଯା ଧୃତମ୍
ଉଶୀନର, ଯଦି ତୁମର କପୋତ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଅଛି, ନରପତି, ତେବେ ତୁମ ଦେହର ମାଂସ କାଟି, କପୋତର ଓଜନ ସମାନ ଭରି ଦିଅ।
ଯଦା ସମଂ କପୋତେନ ତଵ ମାଂସଂ ନୃପୋତ୍ତମ। ତ୍ଵଯା ପ୍ରଦେଯଂ ତନ୍ମହ୍ଯଂ ସା ମେ ତୁଷ୍ଟିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ତୁମ ମାଂସ କପୋତ ସମାନ ଓଜନରେ ମୋତେ ଦେଇଯିବ, ତେବେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି।
ଅନୁଗ୍ରହମିମଂ ମନ୍ଯେ ଶ୍ଯେନ ଯନ୍ମାଭିଯାଚସେ। ତସ୍ମାତ୍ତେଽଦ୍ଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ସ୍ଵମାଂସଂ ତୁଲଯା ଧୃତମ୍
ଶ୍ୟେନ, ତୁମର ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ମୁଁ ଉପକାର ଭାବେ ଗଣିଛି; ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଦେହର ମାଂସ କପୋତ ସମାନ ଓଜନରେ ଦେଇପାରିବି।
ଅଥୋତ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵମାଂସଂ ତୁ ରାଜା ପରମଧର୍ମଵିତ୍। ତୁଲଯାମାସ କୌନ୍ତେଯ କପୋତେନ ସମଂ ଵିଭୋ
ତାପରେ, ରାଜା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ନିଜ ଦେହର ମାଂସ କାଟି, କପୋତ ସମାନ ଓଜନରେ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ, କୌନ୍ତେୟ।
ଧ୍ରିଯମାଣଃ କପୋତସ୍ତୁ ମାଂସେନାତ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ। ପୁନଶ୍ଚୋତ୍କୃତ୍ଯମାଂସାନି ରାଜା ପ୍ରାଦାଦୁଶୀନରଃ
କପୋତକୁ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ, ମାଂସ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଓଜନ ହେଲା; ରାଜା ଉଶୀନର ପୁଣି ମାଂସ କାଟି ଦେଲେ।
ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଯଦା ମାଂସଂ କପୋତେନ ସମଂ ଧୃତମ୍। ତତ ଉତ୍କୃତ୍ତମାଂସୋଽସାଵାରୁରୋହ ସ୍ଵଯଂ ତୁଲାମ୍
କପୋତ ସମାନ ଓଜନର ମାଂସ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତେବେ ରାଜା ନିଜ ଦେହର ମାଂସ କାଟି, ତୁଳାରେ ଚଢିଗଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋଽହମସ୍ମି ଧର୍ମଜ୍ଞ କପୋତୋ ହଵ୍ଯଵାଡଯମ୍। ଜିଜ୍ଞାସମାନୌ ଧର୍ମ ତ୍ଵାଂ ଯଜ୍ଞଵାଟମୁପାଗତୌ
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମଜ୍ଞ; କପୋତ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି। ଆମେ ତୁମର ଧର୍ମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ଆସିଥିଲୁ।
ଯତ୍ତେ ମାଂସାନି ଗାତ୍ରେଭ୍ଯ ଉକ୍ତୃତ୍ତାନି ଵିଶାଂପତେ। ଏଷା ତେ ଶାଶ୍ଵତୀ କୀର୍ତିର୍ଲୋକାନଭିଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ନିଜ ଦେହରୁ ଯେ ମାଂସ କାଟିଛ, ରାଜା, ଏହା ତୁମକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ମହିମା ଦେବ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ଉପରେ ରହିବ।
ଯାଵଲ୍ଲୋକେ ମନୁଷ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାଂ କଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ପାର୍ଥିଵ। ତାଵତ୍କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଲୋକାଶ୍ଚ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ତଵ ଶାଶ୍ଵତାଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଲୋକମାନେ ତୁମର କଥା କହିବେ, ରାଜା, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ମହିମା ଓ ରାଜ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ଭାବେ ରହିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭୂମିପତଯେ ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଥେପ୍ସିତମ୍। ପ୍ରଶସ୍ଯ ଜଗ୍ମତୂ ରାଜନ୍ନିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ରୀ ତୁଷ୍ଟମାନସୌ
ଏଭଳି କଥା କହି ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଦେଇ, ସ୍ତୁତି କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଉଶୀନରୋଽପିଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମେଣାଵୃତ୍ଯରୋଦସୀ। ଵିଭ୍ରାଜମାନୋ ଵପୁଷାଽପ୍ଯାରୁରୋହ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍
ଉଶୀନର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ଧର୍ମରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରି, ତାଙ୍କ ଦେହର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦେବତାମଣ୍ଡଳରେ ଉତ୍କଳିତ ହେଲେ।
ତଦେତତ୍ସଦନଂ ରାଜନ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ପଶ୍ଯସ୍ଵୈତନ୍ମଯା ସାର୍ଧଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପାପପ୍ରମୋଚନମ୍
ରାଜା, ଏହା ହେଉଛି ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ନିବାସ; ମୋ ସହିତ ଏହାକୁ ଦେଖ, ଏହା ପବିତ୍ର ଓ ପାପ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ର ଵୈ ସତତଂ ଦେଵା ମୁନଯଶ୍ଚ ସନାତନାଃ। ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୈ ରାଜନ୍ପୁଣ୍ଯଵଦ୍ଭିର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ସେଠାରେ ସଦା ଦେବତା ଓ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ରାଜା, ଉତ୍କଳିତ ଓ ପବିତ୍ର ମନ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ।
ଯଃ କଥ୍ଯତେ ମନ୍ତ୍ରଵିଦଗ୍ର୍ଯବୁଦ୍ଧି- ରୌଦ୍ଦାଲକିଃ ଶ୍ଵେତକେତୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍। ତସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପଶ୍ଯତ ପାଣ୍ଡଵେଯା ସଦାଫଲୈରୁପପନ୍ନଂ ମହୀଜୈଃ
ଯିଏ ମନ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧି ଭଳି ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ୱେତକେତୁ ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖ, ସଦା ଫଳ ଓ ଉତ୍କଳିତ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଭରିଥିବା।
ସାକ୍ଷାଦତ୍ର ଶ୍ଵେତକେତୁର୍ଦଦର୍ଶ ସରସ୍ଵତୀଂ ମାନୁଷଦେହରୂପାମ୍। ଵେତ୍ସ୍ଯାମି ଵାଣୀମିତି ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତାଂ ସରସ୍ଵତୀଂ ଶ୍ଵେତକେତୁର୍ବଭାଷେ
ଏଠି ଶ୍ୱେତକେତୁ ନିଜେ ମାନବ ରୂପରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ; ସେ କଥା ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମୟରେ, ଶ୍ୱେତକେତୁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଅସ୍ମିନ୍ଯୁଗେ ବ୍ରହ୍ମକୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠା- ଵାସ୍ତାଂ ମୁନୀ ମାତୁଲଭାଗିନେଯୌ। ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରଶ୍ଚୈଵ କହୋଲସୂନୁ- ରୌଦ୍ଦାଲକିଃ ଶ୍ଵେତକେତୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍
ଏହି ଯୁଗରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି: ମାମା ଓ ଭାଉଣିପୁତ୍ର, ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଓ କହୋଳଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କ ଶ୍ୱେତକେତୁ, ପୃଥିବୀରେ।
ଵିଦେହରାଜସ୍ ସମୀପତସ୍ତୌ ଘୀରାଵୁଭୌ ମାତୁଲଭାଗିନେଯୌ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଯଜ୍ଞାଯତନଂ ଵିଵାଦେ ଵନ୍ଦିଂ ନିଜଗ୍ରାହତୁରପ୍ରମେଯୌ
ବିଦେହ ରାଜାଙ୍କ ସମୀପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ, ମାମା ଓ ଭାଉଣିପୁତ୍ର, ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବିବାଦରେ ଅପାର ଜ୍ଞାନ ଥିବା ବନ୍ଦିକୁ ଅଟକାଇଥିଲେ।
ଵାଦେ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ମଜ୍ଜଯାମାସ ନଦ୍ଯାମ୍
ବିବାଦରେ ଜିତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନଦୀରେ ଡୁବାଇଦେଲେ।
କଥଂପ୍ରଭାଵଃ ସ ବଭୂଵ ଵିପ୍ର- ସ୍ତଥାଭୂତଂ ଯୋ ନିଜଗ୍ରାହ ଵନ୍ଦିମ୍। `କିଂଚାଧିକୃତ୍ଯାଥ ତଯୋର୍ଵିଵାଦୋ ଵିଦେହରାଜସ୍ ସମୀପ ଆସୀତ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିପରି ଏତେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଲେ, ଯିଏ ବନ୍ଦିକୁ ଏଭଳି ଅଟକାଇଥିଲେ? ବିଦେହ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ବିବାଦ କଣ ଉପରେ ଥିଲା?
ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରଃ କେନ ଚାସୌ ବଭୂଵ ତତ୍ସର୍ଵଂ ମେ ଲୋମଶ ଶଂସ ତତ୍ତ୍ଵମ୍
ଅଷ୍ଟାବକ୍ର କିପରି ଏଭଳି ହେଲେ? ଲୋମଶ, ଏହା ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ମୋତେ କହ।
ଉଦ୍ଦାଲକସ୍ଯ ନିଯତଃ ଶିଷ୍ଯ ଏକୋ ନାମ୍ନା କହୋଳେତି ବଭୂଵ ରାଜନ୍। ଶୁଶ୍ରୂଷୁରାଚାର୍ଯଵଶାନୁଵର୍ତୀ ଦୀର୍ଘ କାଲଂ ସୋଽଧ୍ଯଯନଂ ଚକାର
ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କ ଏକ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ କହୋଳ; ରାଜା, ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପଢିଥିଲେ।
ତଂ ଵୈ ଵିପ୍ରାଃ ପର୍ଯଭଵଂସ୍ତୁ ଶିଖା- ସ୍ତଂ ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିପ୍ରକାରଂ ଗୁରୁଃ ସଃ। ତସ୍ମୈ ପ୍ରାଦାତ୍ସଦ୍ଯ ଏଵ ଶ୍ରୁତଂ ଚ ଭାର୍ଯାଂ ଚ ଵୈ ଦୁହିତରଂ ସ୍ଵାଂ ସୁଜାତାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କ ଚୁଡାକୁ ନେଇ ଉପହାସ କରିଥିଲେ; ଏହି ଅପମାନ ଜାଣି, ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ସତ୍କ୍ଷଣେ ଜ୍ଞାନ ଓ ନିଜ ଗୁଣବତୀ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଗର୍ଭଃ ସମଭଵଦଗ୍ନିକଲ୍ପଃ ସୋଽଧୀଯାନଂ ପିତରମଥାଭ୍ଯୁଵାଚ। ସର୍ଵାଂ ରାତ୍ରିମଧ୍ଯଯନଂ କରୋଷି ନେଦଂ ପିତଃ ସମ୍ଯଗିଵୋପଵର୍ତତେ
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶିଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ପଢିବା ସମୟରେ ସେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ସାରା ରାତି ପଢୁଛ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଠିକ୍ ଭାବେ ହେଉନାହିଁ।'
ଉପାଲବ୍ଧଃ ଶିଷ୍ଯମଧ୍ଯେ ମହର୍ଷିଃ ସ ତଂ କୋପାଦୁଦରସ୍ଥଂ ଶଶାପ। ଯସ୍ମାଦ୍ଵକ୍ରଂ ଵର୍ତମାନୋ ବ୍ରଵୀଷି ତସ୍ମାଦ୍ଵକ୍ରୋ ଭଵିତାସ୍ଯଷ୍ଟଧୈଵ
ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପାଳଭ୍ଧ ହୋଇ, ମହାର୍ଷି କ୍ରୋଧରେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ଭ୍ରାନ୍ତ ଭାବେ କଥା କହୁଛ, ତେଣୁ ତୁମେ ଅଷ୍ଟ ଭାଗରେ ବକ୍ର ହେବ।'
ସ ଵୈ ତଥା ଵକ୍ର ଏଵାଭ୍ଯଜାଯ- ଦଷ୍ଟାଵକ୍ରଃ ପ୍ରଥିତୋ ମାନଵେଷୁ। ଅସ୍ଯାସୀଦ୍ଵୈ ମାତୁଲଃ ଶ୍ଵେତକେତୁଃ ସ ତେନ ତୁଲ୍ଯୋ ଵଯସା ବଭୂଵ
ସେ ଏଭଳି ବକ୍ର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ମାମା ଥିଲେ ଶ୍ୱେତକେତୁ, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ବୟସରେ ହେଲେ।
ସଂପୀଡ୍ଯମାନା ତୁ ତଦା ସୁଜାତା ଵିଵର୍ଧମାନେନ ସୁତେନ କୁକ୍ଷୌ। ଉଵାଚ ଭର୍ତାରମିଦଂ ରହୋଗତା ପ୍ରସାଦ୍ଯ ହୀନା ଵସୁନା ଧନାର୍ଥିନୀ
ସୁଜାତା, ଗର୍ଭରେ ଜଣେ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଦବାଯାଇ, ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଡାକିଲେ। ସେ ବହୁତ ନମ୍ର ଭାବରେ, ଧନ ନଥିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦରିଦ୍ର ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ।
କଥଂ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯଧୁନା ମହର୍ଷେ ମାସଶ୍ଚାଯଂ ଦଶମୋ ଵର୍ତତେ ମେ। ନୈଵାସ୍ତି ମେ ଵସୁ କିଂଚିତ୍ପ୍ରଦାତା ଯେଂନାହମେତାମାପଦଂ ନିସ୍ତରେଯମ୍
ମହାର୍ଷି, ଏବେ ମୁଁ କିପରି କରିବି? ଏହି ଦଶମ ମାସ ଚାଲିଛି, ମୋ ପାଖରେ କିଛି ଧନ ନାହିଁ, କିଏ ମୋତେ କିଛି ଦେବି ନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି।
ଉକ୍ତସ୍ତ୍ଵେଵଂ ଭାର୍ଯଯା ଵୈ କହୋଳୋ ଵିତ୍ତସ୍ଯାର୍ଥେ ଜନକମଥାଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍। ସ ଵୈ ତଦା ଵାଦଵିଦା ନିଗୃହ୍ଯ ନିମଜ୍ଜିତୋ ଵନ୍ଦିନେହାପ୍ସୁ ଵିପ୍ରଃ
ପତ୍ନୀଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କହୋଳ ଧନ ଲାଗି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ବିଦ୍ୟାରେ ହାରିଗଲାପରେ, ବାର୍ଦ୍ଧମାନ ଦ୍ୱାରା ଧରି ଜଳରେ ଡୁବାଇ ଦିଆଗଲେ।
ଉଦ୍ଦାଲକସ୍ତଂ ତୁ ତଦା ନିଶମ୍ଯ ସୂତେନ ଵାଦେଽପ୍ସୁ ନିମଜ୍ଜିତଂ ତଥା। ଉଵାଚ ତାଂ ତତ୍ରତତଃ ସୁଜାତ- ମଷ୍ଟଵକ୍ରେ ଗୂହିତଵ୍ଯୋଽଯମର୍ଥଃ
ସୁତରୁ ଜାଣିଲାପରେ ଯେ କହୋଳ ବାଦରେ ହାରି ଜଳରେ ଡୁବିଛନ୍ତି, ଉଦ୍ଦାଳକ ସୁଜାତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି କଥା ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ପାଖରେ ଗୁପ୍ତ ରଖିବା ଦରକାର।'