ଗୁରୁଲାଘଵମାଜ୍ଞାଯ ଧର୍ମାଧର୍ମଵିନିଶ୍ଚଯେ। ଯତୋ ଭୂଯାଂସ୍ତତୋ ରାଜନ୍କୁରୁ ଧର୍ମଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଭାର କେତେ, ଏହା ବୁଝି, ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଅଧିକ ଅଛି, ସେଠି ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ।
ବହୁକଲ୍ଯାଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଭାଷସେ ଵିହଗୋତ୍ତମ। ସୁପର୍ଣଃ ପକ୍ଷିରାଟ୍ କିଂ ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵାଽଭିଭାଷସେ
ତୁମେ ଅନେକ ଭଲ ଉପଦେଶ ଦେଉଛ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ବୁଝି ଏଭଳି କଥା କହୁଛ କି?
ତଥାହି ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତଂ ବହୁଚିତ୍ରଂ ଚ ଭାଷସେ। ନ ତେଽସ୍ତ୍ଯଵିଦିତଂ କିଂଚିଦିତି ତ୍ଵାଂ ଲକ୍ଷଯାମ୍ଯହମ୍। ଶରଣୈଷିପରିତ୍ଯାଗଂ କଥଂ ସାଧ୍ଵିତି ମନ୍ଯସେ
ତୁମେ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କଥା କହୁଛ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ କିଛି ଅଜଣା ନୁହେଁ। ତେବେ ଶରଣାଗତ ଜଣେ ଉପରେ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ କିପରି ଭଲ ଭାବିଛ?
ଆହାରାର୍ଥଂ ସମାରମ୍ଭସ୍ତଵ ଚାଯଂ ଵିହଂଗମ। ଶକ୍ଯଶ୍ଚାପ୍ଯନ୍ଯଥା କର୍ତୁମାହାରୋଽପ୍ଯଧିକସ୍ତ୍ଵଯା
ପକ୍ଷୀ, ଏହି ଚେଷ୍ଟା ତୁମର ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ। ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପାଇପାରିବ, ଏବଂ ଅଧିକ ପାଇପାରିବ।
ଗୋଵୃଷୋ ଵା ଵରାହୋ ଵା ମୃଗୋ ଵା ମହିଷୋପି ଵା। ତ୍ଵଦର୍ଥମଦ୍ଯ କ୍ରିଯତାଂ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦିହ କାଙ୍କ୍ଷସି
ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଗୋବୃଷ, ଏକ ଶୁଆ, ଏକ ମୃଗ, କିମ୍ବା ଏକ ମହିଷ ଦିଆଯାଉ, କିମ୍ବା ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ତାହା ଦିଆଯାଉ।
ନ ଵରାହଂ ନ ଚୋକ୍ଷାଣଂ ନ ମୃଗାନ୍ଵିଵିଧାଂସ୍ତଥା। ଭକ୍ଷଯାମି ମହାରାଜ କିଂ ମମାନ୍ଯେନ କେଚଚିତ୍
ମୁଁ ଶୁଆ, ବୃଷ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୃଗ ଖାଉନି, ମହାରାଜ। ମୋର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ସହ କିଛି ଲାଗିନାହିଁ।
ଯସ୍ତୁ ମେ ଦୈଵଵିହିତୋ ଭକ୍ଷଃ କ୍ଷତ୍ରିଯପୁଙ୍ଗଵ। ତମୁତ୍ସୃଜ ମହୀପାଲ କପୋତମିମମେଵ ମେ
ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟରେ ଲେଖାଯାଇଛି, ରଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହୀପତି, ତାହା ଦିଅ—ଏହି କପୋତ ମୋର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଖାଦ୍ୟ।
ଶ୍ଯେନାଃ କପୋତାନ୍ସ୍ଵାଦନ୍ତି ଶ୍ରୁତିରେଷା ସନାତନୀ। ମା ରାଜନ୍ସାରମଜ୍ଞାତ୍ଵା କଦଲୀସ୍କନ୍ଧମାସଜ
ଶ୍ୟେନ କପୋତ ଖାଉଛନ୍ତି—ଏହା ପ୍ରାଚୀନ ରୀତି। ରାଜା, ମୂଳ ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ବୁଝି, କଦଳୀ ଗଛର ତଣ୍ଡ କୁ ଧରି ରୁହନି।
ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଶିଵୀନାମୃଦ୍ଧଂ ଵୈ ଶାଧି ପକ୍ଷିଭିରର୍ଚିତଃ। କୃତ୍ସ୍ନମେତନ୍ମଯା ଦତ୍ତଂ ରାଜଵଦ୍ଵିହଗୋତ୍ତମ
ଶିବିମାନଙ୍କର ଧନୀ ରାଜ୍ୟ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜା ଭାବରେ ଦେଇଛି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଂ ଵା କାମଯସେ କାମଂ ଶ୍ଯେନ ସର୍ଵଂ ଦଦାନି ତେ। ଵିନେମଂ ପକ୍ଷିଣଂ ଶ୍ଯନ ଶରଣାର୍ଥିନମାଗତମ୍
ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଶ୍ୟେନ, ମୁଁ ସବୁ ଦେଇପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶରଣାଗତ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଇପାରିବିନି।
ଯେନେମଂ ସ୍ଥାପଯେଥାସ୍ତ୍ଵଂ କର୍ମଣା ପକ୍ଷିସତ୍ତମ। ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ କରିଷ୍ଯାମି ନ ହି ଦାସ୍ଯେ କପୋତକମ୍
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେଉଁ କ୍ରିୟାରେ ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ରଖିପାରିବ, ତାହା କହ, ମୁଁ କରିବି; କିନ୍ତୁ କପୋତକୁ ଦେଇପାରିବିନି।
ଉଶୀନର କପୋତେ ତେ ଯଦି ସ୍ନେହୋ ନରାଧିପ। ଆତ୍ମନୋ ମାଂସମୁତ୍କୃତ୍ଯ କପୋତତୁଲଯା ଧୃତମ୍
ଉଶୀନର, ଯଦି ତୁମର କପୋତ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଅଛି, ନରପତି, ତେବେ ତୁମ ଦେହର ମାଂସ କାଟି, କପୋତର ଓଜନ ସମାନ ଭରି ଦିଅ।
ଯଦା ସମଂ କପୋତେନ ତଵ ମାଂସଂ ନୃପୋତ୍ତମ। ତ୍ଵଯା ପ୍ରଦେଯଂ ତନ୍ମହ୍ଯଂ ସା ମେ ତୁଷ୍ଟିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ତୁମ ମାଂସ କପୋତ ସମାନ ଓଜନରେ ମୋତେ ଦେଇଯିବ, ତେବେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି।
ଅନୁଗ୍ରହମିମଂ ମନ୍ଯେ ଶ୍ଯେନ ଯନ୍ମାଭିଯାଚସେ। ତସ୍ମାତ୍ତେଽଦ୍ଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ସ୍ଵମାଂସଂ ତୁଲଯା ଧୃତମ୍
ଶ୍ୟେନ, ତୁମର ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ମୁଁ ଉପକାର ଭାବେ ଗଣିଛି; ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଦେହର ମାଂସ କପୋତ ସମାନ ଓଜନରେ ଦେଇପାରିବି।
ଅଥୋତ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵମାଂସଂ ତୁ ରାଜା ପରମଧର୍ମଵିତ୍। ତୁଲଯାମାସ କୌନ୍ତେଯ କପୋତେନ ସମଂ ଵିଭୋ
ତାପରେ, ରାଜା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ନିଜ ଦେହର ମାଂସ କାଟି, କପୋତ ସମାନ ଓଜନରେ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ, କୌନ୍ତେୟ।
ଧ୍ରିଯମାଣଃ କପୋତସ୍ତୁ ମାଂସେନାତ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ। ପୁନଶ୍ଚୋତ୍କୃତ୍ଯମାଂସାନି ରାଜା ପ୍ରାଦାଦୁଶୀନରଃ
କପୋତକୁ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ, ମାଂସ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଓଜନ ହେଲା; ରାଜା ଉଶୀନର ପୁଣି ମାଂସ କାଟି ଦେଲେ।
ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଯଦା ମାଂସଂ କପୋତେନ ସମଂ ଧୃତମ୍। ତତ ଉତ୍କୃତ୍ତମାଂସୋଽସାଵାରୁରୋହ ସ୍ଵଯଂ ତୁଲାମ୍
କପୋତ ସମାନ ଓଜନର ମାଂସ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତେବେ ରାଜା ନିଜ ଦେହର ମାଂସ କାଟି, ତୁଳାରେ ଚଢିଗଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋଽହମସ୍ମି ଧର୍ମଜ୍ଞ କପୋତୋ ହଵ୍ଯଵାଡଯମ୍। ଜିଜ୍ଞାସମାନୌ ଧର୍ମ ତ୍ଵାଂ ଯଜ୍ଞଵାଟମୁପାଗତୌ
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମଜ୍ଞ; କପୋତ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି। ଆମେ ତୁମର ଧର୍ମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ଆସିଥିଲୁ।
ଯତ୍ତେ ମାଂସାନି ଗାତ୍ରେଭ୍ଯ ଉକ୍ତୃତ୍ତାନି ଵିଶାଂପତେ। ଏଷା ତେ ଶାଶ୍ଵତୀ କୀର୍ତିର୍ଲୋକାନଭିଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ନିଜ ଦେହରୁ ଯେ ମାଂସ କାଟିଛ, ରାଜା, ଏହା ତୁମକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ମହିମା ଦେବ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ଉପରେ ରହିବ।
ଯାଵଲ୍ଲୋକେ ମନୁଷ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାଂ କଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ପାର୍ଥିଵ। ତାଵତ୍କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଲୋକାଶ୍ଚ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ତଵ ଶାଶ୍ଵତାଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଲୋକମାନେ ତୁମର କଥା କହିବେ, ରାଜା, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ମହିମା ଓ ରାଜ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ଭାବେ ରହିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭୂମିପତଯେ ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଥେପ୍ସିତମ୍। ପ୍ରଶସ୍ଯ ଜଗ୍ମତୂ ରାଜନ୍ନିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ରୀ ତୁଷ୍ଟମାନସୌ
ଏଭଳି କଥା କହି ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଦେଇ, ସ୍ତୁତି କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଉଶୀନରୋଽପିଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମେଣାଵୃତ୍ଯରୋଦସୀ। ଵିଭ୍ରାଜମାନୋ ଵପୁଷାଽପ୍ଯାରୁରୋହ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍
ଉଶୀନର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ଧର୍ମରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରି, ତାଙ୍କ ଦେହର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦେବତାମଣ୍ଡଳରେ ଉତ୍କଳିତ ହେଲେ।
ତଦେତତ୍ସଦନଂ ରାଜନ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ପଶ୍ଯସ୍ଵୈତନ୍ମଯା ସାର୍ଧଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପାପପ୍ରମୋଚନମ୍
ରାଜା, ଏହା ହେଉଛି ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ନିବାସ; ମୋ ସହିତ ଏହାକୁ ଦେଖ, ଏହା ପବିତ୍ର ଓ ପାପ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ର ଵୈ ସତତଂ ଦେଵା ମୁନଯଶ୍ଚ ସନାତନାଃ। ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୈ ରାଜନ୍ପୁଣ୍ଯଵଦ୍ଭିର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ସେଠାରେ ସଦା ଦେବତା ଓ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ରାଜା, ଉତ୍କଳିତ ଓ ପବିତ୍ର ମନ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ।
ଯଃ କଥ୍ଯତେ ମନ୍ତ୍ରଵିଦଗ୍ର୍ଯବୁଦ୍ଧି- ରୌଦ୍ଦାଲକିଃ ଶ୍ଵେତକେତୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍। ତସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପଶ୍ଯତ ପାଣ୍ଡଵେଯା ସଦାଫଲୈରୁପପନ୍ନଂ ମହୀଜୈଃ
ଯିଏ ମନ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧି ଭଳି ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ୱେତକେତୁ ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖ, ସଦା ଫଳ ଓ ଉତ୍କଳିତ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଭରିଥିବା।
ସାକ୍ଷାଦତ୍ର ଶ୍ଵେତକେତୁର୍ଦଦର୍ଶ ସରସ୍ଵତୀଂ ମାନୁଷଦେହରୂପାମ୍। ଵେତ୍ସ୍ଯାମି ଵାଣୀମିତି ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତାଂ ସରସ୍ଵତୀଂ ଶ୍ଵେତକେତୁର୍ବଭାଷେ
ଏଠି ଶ୍ୱେତକେତୁ ନିଜେ ମାନବ ରୂପରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ; ସେ କଥା ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମୟରେ, ଶ୍ୱେତକେତୁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଅସ୍ମିନ୍ଯୁଗେ ବ୍ରହ୍ମକୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠା- ଵାସ୍ତାଂ ମୁନୀ ମାତୁଲଭାଗିନେଯୌ। ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରଶ୍ଚୈଵ କହୋଲସୂନୁ- ରୌଦ୍ଦାଲକିଃ ଶ୍ଵେତକେତୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍
ଏହି ଯୁଗରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି: ମାମା ଓ ଭାଉଣିପୁତ୍ର, ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଓ କହୋଳଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କ ଶ୍ୱେତକେତୁ, ପୃଥିବୀରେ।
ଵିଦେହରାଜସ୍ ସମୀପତସ୍ତୌ ଘୀରାଵୁଭୌ ମାତୁଲଭାଗିନେଯୌ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଯଜ୍ଞାଯତନଂ ଵିଵାଦେ ଵନ୍ଦିଂ ନିଜଗ୍ରାହତୁରପ୍ରମେଯୌ
ବିଦେହ ରାଜାଙ୍କ ସମୀପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ, ମାମା ଓ ଭାଉଣିପୁତ୍ର, ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବିବାଦରେ ଅପାର ଜ୍ଞାନ ଥିବା ବନ୍ଦିକୁ ଅଟକାଇଥିଲେ।
ଵାଦେ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ମଜ୍ଜଯାମାସ ନଦ୍ଯାମ୍
ବିବାଦରେ ଜିତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନଦୀରେ ଡୁବାଇଦେଲେ।
କଥଂପ୍ରଭାଵଃ ସ ବଭୂଵ ଵିପ୍ର- ସ୍ତଥାଭୂତଂ ଯୋ ନିଜଗ୍ରାହ ଵନ୍ଦିମ୍। `କିଂଚାଧିକୃତ୍ଯାଥ ତଯୋର୍ଵିଵାଦୋ ଵିଦେହରାଜସ୍ ସମୀପ ଆସୀତ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିପରି ଏତେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଲେ, ଯିଏ ବନ୍ଦିକୁ ଏଭଳି ଅଟକାଇଥିଲେ? ବିଦେହ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ବିବାଦ କଣ ଉପରେ ଥିଲା?