ସଂତ୍ରସ୍ତରୂପସ୍ତ୍ରାଣାର୍ଥୀ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଭୀତୋ ମହାଦ୍ଵିଜ। ମତ୍ସକାଶମନୁପ୍ରପ୍ତଃ ପ୍ରାଣଗୃଧ୍ନୁରଯଂ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏହି ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ, ତୁମଠାରୁ ରକ୍ଷା ଚାହିଁ, ଭୟରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଜୀବନ ଚାହୁଛି।
ଏଵମଭ୍ଯାଗତସ୍ଯେହ କପୋତସ୍ଯାଭଯାର୍ଥିନଃ। ଅପ୍ରଦାନେ ପରୋ ଧର୍ମଃ କିଂ ତ୍ଵଂ ଶ୍ଯେନେହ ପଶ୍ଯସି
ଏଠାରେ କପୋତ ଭୟରେ ଆସି ରକ୍ଷା ଚାହିଲେ, ତୁମେ ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ଶ୍ୟେନରେ କେଉଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ ଦେଖୁଛ?
ପ୍ରସ୍ପନ୍ଦମାନଃ ସଂଭ୍ରାନ୍ତଃ କପୋତଃ ଶ୍ଯେନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ। ମତ୍ସକାଶଂ ଜୀଵିତାର୍ଥୀ ତସ୍ଯ ତ୍ଯାଗୋ ଵିଗର୍ହିତଃ
କପୋତ ଭୟରେ କମ୍ପିବା ଓ ଅସ୍ଥିର ହେବାରେ, ଶ୍ୟେନ ତାକୁ ଚିହ୍ନିଛି। ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଜୀବନ ଚାହିଁ ଆସିଛି, ତାକୁ ଛାଡିଦେବା ନିନ୍ଦିତ।
[ଯୋ ହି କଶ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ହନ୍ଯାଦ୍ଗାଂ ଵା ଲୋକସ୍ଯ ମାତରମ୍। ଶରଣାଗତଂ ଚ ତ୍ଯଜତେ ତୁଲ୍ଯଂ ତେଷାଂ ହି ପାତକମ୍]
ଯେ କେହି ଦ୍ୱିଜକୁ ମାରେ, କିମ୍ବା ଗାଁକୁ, ଯାହା ଲୋକର ମା, କିମ୍ବା ଶରଣ ନେଇଥିବାକୁ ଛାଡିଦେଇଥାଏ, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ସମାନ।
ଆହାରତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ସଂଭଵନ୍ତି ମହୀପତେ। ଆହାରେଣ ଵିଵର୍ଧନ୍ତେ ତେନ ଜୀଵନ୍ତି ଜନ୍ତଵଃ
ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଖାଦ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଖାଦ୍ୟରେ ବଢ଼ନ୍ତି, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ରଖନ୍ତି।
ଶକ୍ଯତେ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜେଽପ୍ଯର୍ଥେ ଚିରରାତ୍ରାଯ ଜୀଵିତୁମ୍। ନ ତୁ ଭୋଜନମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଶକ୍ଯଂ ଵର୍ତଯିତୁଂ ଚିରମ୍
ଏକ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜୀବନ୍ତି ରହିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବ ନାହିଁ।
ଭକ୍ଷ୍ଯାଦ୍ଵିଲୋପିତସ୍ଯାଦ୍ଯ ମମ ପ୍ରାଣା ଵିଶାଂପତେ। ଵିସୃଜ୍ଯକାଯମେଷ୍ଯନ୍ତି ପନ୍ଥାନମପୁନର୍ଭଵମ୍
ଆଜି ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିନାହିଁ, ବିଶ୍ୱର ମାଳିକ, ମୋ ପ୍ରାଣ ଛାଡିଦେବ, ଶରୀର ଛାଡି ଫେରି ନ ଆସିବା ପଥକୁ ଯିବି।
ପ୍ରମୃତେ ମଯି ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ପୁତ୍ରଦାରାଦି ନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି। ରକ୍ଷମାଣଃ କପୋତଂ ତ୍ଵଂ ବହୂନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ନ ରକ୍ଷସି
ଧର୍ମପରାୟଣ, ମୁଁ ମରିଗଲେ, ମୋ ପୁଅ, ଜନାନୀ, ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ। ତୁମେ କପୋତକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଅନେକ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କରୁନାହିଁ।
ବହୂନ୍ଯୋ ବାଧତେ ଧର୍ମୋ ନ ସ ଧର୍ମଃ କୁଵର୍ତ୍ମ ତତ୍। ଅଵିରୋଧୀ ତୁ ଯୋ ଧର୍ମଃ ସ ଧର୍ମଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମ
ଯେ ଧର୍ମ ଅନେକଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ଏହା ଭୁଲ ପଥ। ଯେ ଧର୍ମ କଷ୍ଟ ଦେଇନାହିଁ, ସେ ଏକ ସତ୍ୟ ଧର୍ମ, ନିଶ୍ଚଳ।
ଵିରୋଧିଷୁ ମହୀପାଲ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଗୁରୁଲାଘଵମ୍। ନ ବାଧା ଵିଦ୍ଯତେ ଯତ୍ର ତଂ ଧର୍ମଂ ସମୁପାଚରେତ୍
ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ଦୁଇଟି ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟର ଭାରି ଓ ହଳକା ଦିଆଯାଇ, ଯେଉଁଠାରେ କଷ୍ଟ ନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୁରୁଲାଘଵମାଜ୍ଞାଯ ଧର୍ମାଧର୍ମଵିନିଶ୍ଚଯେ। ଯତୋ ଭୂଯାଂସ୍ତତୋ ରାଜନ୍କୁରୁ ଧର୍ମଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଭାର କେତେ, ଏହା ବୁଝି, ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଅଧିକ ଅଛି, ସେଠି ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ।
ବହୁକଲ୍ଯାଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଭାଷସେ ଵିହଗୋତ୍ତମ। ସୁପର୍ଣଃ ପକ୍ଷିରାଟ୍ କିଂ ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵାଽଭିଭାଷସେ
ତୁମେ ଅନେକ ଭଲ ଉପଦେଶ ଦେଉଛ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ବୁଝି ଏଭଳି କଥା କହୁଛ କି?
ତଥାହି ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତଂ ବହୁଚିତ୍ରଂ ଚ ଭାଷସେ। ନ ତେଽସ୍ତ୍ଯଵିଦିତଂ କିଂଚିଦିତି ତ୍ଵାଂ ଲକ୍ଷଯାମ୍ଯହମ୍। ଶରଣୈଷିପରିତ୍ଯାଗଂ କଥଂ ସାଧ୍ଵିତି ମନ୍ଯସେ
ତୁମେ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କଥା କହୁଛ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ କିଛି ଅଜଣା ନୁହେଁ। ତେବେ ଶରଣାଗତ ଜଣେ ଉପରେ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ କିପରି ଭଲ ଭାବିଛ?
ଆହାରାର୍ଥଂ ସମାରମ୍ଭସ୍ତଵ ଚାଯଂ ଵିହଂଗମ। ଶକ୍ଯଶ୍ଚାପ୍ଯନ୍ଯଥା କର୍ତୁମାହାରୋଽପ୍ଯଧିକସ୍ତ୍ଵଯା
ପକ୍ଷୀ, ଏହି ଚେଷ୍ଟା ତୁମର ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ। ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପାଇପାରିବ, ଏବଂ ଅଧିକ ପାଇପାରିବ।
ଗୋଵୃଷୋ ଵା ଵରାହୋ ଵା ମୃଗୋ ଵା ମହିଷୋପି ଵା। ତ୍ଵଦର୍ଥମଦ୍ଯ କ୍ରିଯତାଂ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦିହ କାଙ୍କ୍ଷସି
ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଗୋବୃଷ, ଏକ ଶୁଆ, ଏକ ମୃଗ, କିମ୍ବା ଏକ ମହିଷ ଦିଆଯାଉ, କିମ୍ବା ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ତାହା ଦିଆଯାଉ।
ନ ଵରାହଂ ନ ଚୋକ୍ଷାଣଂ ନ ମୃଗାନ୍ଵିଵିଧାଂସ୍ତଥା। ଭକ୍ଷଯାମି ମହାରାଜ କିଂ ମମାନ୍ଯେନ କେଚଚିତ୍
ମୁଁ ଶୁଆ, ବୃଷ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୃଗ ଖାଉନି, ମହାରାଜ। ମୋର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ସହ କିଛି ଲାଗିନାହିଁ।
ଯସ୍ତୁ ମେ ଦୈଵଵିହିତୋ ଭକ୍ଷଃ କ୍ଷତ୍ରିଯପୁଙ୍ଗଵ। ତମୁତ୍ସୃଜ ମହୀପାଲ କପୋତମିମମେଵ ମେ
ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟରେ ଲେଖାଯାଇଛି, ରଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହୀପତି, ତାହା ଦିଅ—ଏହି କପୋତ ମୋର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଖାଦ୍ୟ।
ଶ୍ଯେନାଃ କପୋତାନ୍ସ୍ଵାଦନ୍ତି ଶ୍ରୁତିରେଷା ସନାତନୀ। ମା ରାଜନ୍ସାରମଜ୍ଞାତ୍ଵା କଦଲୀସ୍କନ୍ଧମାସଜ
ଶ୍ୟେନ କପୋତ ଖାଉଛନ୍ତି—ଏହା ପ୍ରାଚୀନ ରୀତି। ରାଜା, ମୂଳ ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ବୁଝି, କଦଳୀ ଗଛର ତଣ୍ଡ କୁ ଧରି ରୁହନି।
ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଶିଵୀନାମୃଦ୍ଧଂ ଵୈ ଶାଧି ପକ୍ଷିଭିରର୍ଚିତଃ। କୃତ୍ସ୍ନମେତନ୍ମଯା ଦତ୍ତଂ ରାଜଵଦ୍ଵିହଗୋତ୍ତମ
ଶିବିମାନଙ୍କର ଧନୀ ରାଜ୍ୟ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜା ଭାବରେ ଦେଇଛି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଂ ଵା କାମଯସେ କାମଂ ଶ୍ଯେନ ସର୍ଵଂ ଦଦାନି ତେ। ଵିନେମଂ ପକ୍ଷିଣଂ ଶ୍ଯନ ଶରଣାର୍ଥିନମାଗତମ୍
ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଶ୍ୟେନ, ମୁଁ ସବୁ ଦେଇପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶରଣାଗତ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଇପାରିବିନି।
ଯେନେମଂ ସ୍ଥାପଯେଥାସ୍ତ୍ଵଂ କର୍ମଣା ପକ୍ଷିସତ୍ତମ। ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ କରିଷ୍ଯାମି ନ ହି ଦାସ୍ଯେ କପୋତକମ୍
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେଉଁ କ୍ରିୟାରେ ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ରଖିପାରିବ, ତାହା କହ, ମୁଁ କରିବି; କିନ୍ତୁ କପୋତକୁ ଦେଇପାରିବିନି।
ଉଶୀନର କପୋତେ ତେ ଯଦି ସ୍ନେହୋ ନରାଧିପ। ଆତ୍ମନୋ ମାଂସମୁତ୍କୃତ୍ଯ କପୋତତୁଲଯା ଧୃତମ୍
ଉଶୀନର, ଯଦି ତୁମର କପୋତ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଅଛି, ନରପତି, ତେବେ ତୁମ ଦେହର ମାଂସ କାଟି, କପୋତର ଓଜନ ସମାନ ଭରି ଦିଅ।
ଯଦା ସମଂ କପୋତେନ ତଵ ମାଂସଂ ନୃପୋତ୍ତମ। ତ୍ଵଯା ପ୍ରଦେଯଂ ତନ୍ମହ୍ଯଂ ସା ମେ ତୁଷ୍ଟିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ତୁମ ମାଂସ କପୋତ ସମାନ ଓଜନରେ ମୋତେ ଦେଇଯିବ, ତେବେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି।
ଅନୁଗ୍ରହମିମଂ ମନ୍ଯେ ଶ୍ଯେନ ଯନ୍ମାଭିଯାଚସେ। ତସ୍ମାତ୍ତେଽଦ୍ଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ସ୍ଵମାଂସଂ ତୁଲଯା ଧୃତମ୍
ଶ୍ୟେନ, ତୁମର ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ମୁଁ ଉପକାର ଭାବେ ଗଣିଛି; ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଦେହର ମାଂସ କପୋତ ସମାନ ଓଜନରେ ଦେଇପାରିବି।
ଅଥୋତ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵମାଂସଂ ତୁ ରାଜା ପରମଧର୍ମଵିତ୍। ତୁଲଯାମାସ କୌନ୍ତେଯ କପୋତେନ ସମଂ ଵିଭୋ
ତାପରେ, ରାଜା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ନିଜ ଦେହର ମାଂସ କାଟି, କପୋତ ସମାନ ଓଜନରେ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ, କୌନ୍ତେୟ।
ଧ୍ରିଯମାଣଃ କପୋତସ୍ତୁ ମାଂସେନାତ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ। ପୁନଶ୍ଚୋତ୍କୃତ୍ଯମାଂସାନି ରାଜା ପ୍ରାଦାଦୁଶୀନରଃ
କପୋତକୁ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ, ମାଂସ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଓଜନ ହେଲା; ରାଜା ଉଶୀନର ପୁଣି ମାଂସ କାଟି ଦେଲେ।
ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଯଦା ମାଂସଂ କପୋତେନ ସମଂ ଧୃତମ୍। ତତ ଉତ୍କୃତ୍ତମାଂସୋଽସାଵାରୁରୋହ ସ୍ଵଯଂ ତୁଲାମ୍
କପୋତ ସମାନ ଓଜନର ମାଂସ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତେବେ ରାଜା ନିଜ ଦେହର ମାଂସ କାଟି, ତୁଳାରେ ଚଢିଗଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋଽହମସ୍ମି ଧର୍ମଜ୍ଞ କପୋତୋ ହଵ୍ଯଵାଡଯମ୍। ଜିଜ୍ଞାସମାନୌ ଧର୍ମ ତ୍ଵାଂ ଯଜ୍ଞଵାଟମୁପାଗତୌ
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମଜ୍ଞ; କପୋତ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି। ଆମେ ତୁମର ଧର୍ମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ଆସିଥିଲୁ।
ଯତ୍ତେ ମାଂସାନି ଗାତ୍ରେଭ୍ଯ ଉକ୍ତୃତ୍ତାନି ଵିଶାଂପତେ। ଏଷା ତେ ଶାଶ୍ଵତୀ କୀର୍ତିର୍ଲୋକାନଭିଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ନିଜ ଦେହରୁ ଯେ ମାଂସ କାଟିଛ, ରାଜା, ଏହା ତୁମକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ମହିମା ଦେବ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ଉପରେ ରହିବ।
ଯାଵଲ୍ଲୋକେ ମନୁଷ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାଂ କଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ପାର୍ଥିଵ। ତାଵତ୍କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଲୋକାଶ୍ଚ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ତଵ ଶାଶ୍ଵତାଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଲୋକମାନେ ତୁମର କଥା କହିବେ, ରାଜା, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ମହିମା ଓ ରାଜ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ଭାବେ ରହିବ।