ଏତତ୍ପ୍ରକାଶତେ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଭାସଂ ଭାସ୍କରଦ୍ଯୁତେ। ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦଯିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ 'ପ୍ରଭାସ' ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛି; ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ପବିତ୍ର, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରିଥିବା।
ଏତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ନାମ ଦୃଶ୍ଯତେ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍। ଏଷାଂ ରମ୍ଯା ଵିପାଶା ଚ ନଦୀ ପରମପାଵନୀ
ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଉତ୍ତମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ 'ବିଷ୍ଣୁପଦ'; ଏହା ହେଉଛି ରମ୍ୟ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ରତା ଥିବା ବିପାଶା ନଦୀ।
ଅତ୍ର ଵୈ ପୁତ୍ରଶୋକେନ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ବଦ୍ଧ୍ଵାଽତ୍ମାନଂ ନିପତିତୋ ଵିପାଶଃ ପୁନରୁତ୍ଥିତଃ
ଏଠାରେ, ପୁତ୍ର ଶୋକରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ମହାମୁନି ବସିଷ୍ଠ ନିଜକୁ ବାନ୍ଧି ଏବଂ ବିପାଶା ନଦୀରେ ପଡିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁନଃ ଉଠିଲେ।
କାଶ୍ମୀରମଣ୍ଡଲଂ ଚୈତତ୍ସର୍ଵପୁଣ୍ଯମରିଂଦମ। ମହର୍ଷିଭିଶ୍ଚାଧ୍ଯୁଷିତଂ ପଶ୍ଯେଦଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ
ଏହା ହେଉଛି କାଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର ଏବଂ ମହାମୁନିମାନେ ଏଠାରେ ବସିଥିଲେ; ଏହାକୁ ତୁମର ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଦେଖ।
ଯତ୍ରୌତ୍ତରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାମୃଷୀଣାଂ ନାହୁଷସ୍ଯ ଚ। ଅଗ୍ନେଶ୍ଚୈଵାତ୍ର ସଂଵାଦଃ କାଶ୍ଯପଶ୍ଯ ଚ ଭାରତ
ଏଠାରେ ଉତ୍ତର ଦିଗର ସମସ୍ତ ଋଷି, ନାହୁଷ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ସଂବାଦ ହୋଇଥିଲା, ଭାରତ।
ଏତଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ମହାରାଜ ମାନସସ୍ଯ ପ୍ରକାଶତେ। ଵର୍ଷମସ୍ଯ ଗିରେର୍ମଧ୍ଯେ ରାମେଣ ଶ୍ରୀମତା କୃତମ୍
ଏହା, ମହାରାଜା, ମାନସ ହ୍ରଦର ଦ୍ୱାର ଭାବେ ଚମକୁଛି; ପବିତ୍ର ରାମ ଏଠାରେ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
ଏଷ ଵାତିକଷଣ୍ଡୋ ଵୈ ପ୍ରଖ୍ଯାତଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ନାତ୍ଯଵର୍ତତ ଯଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ଵିଦେହାଦୁତ୍ତରଂ ଚ ଯଃ
ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାତିକା ଉଦ୍ୟାନ, ସତ୍ୟ ବୀରତାରେ ନାମୀ; ଏହି ଦ୍ୱାର ଅଟିକରି ଯେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିଲେ, ସେ ଭିଦେହ ଏବଂ ତା'ପରେ ଥିବା।
ଇଦମାଶ୍ଚର୍ଯମପରଂ ଦେଶେଽସ୍ମିନ୍ପୁରୁଷର୍ଷଭ। କ୍ଷୀଣେ ଯୁଗେ ତୁ କୌନ୍ତେଯ ଶର୍ଵସ୍ଯ ସହ ପାର୍ଷଦୈଃ। ସହୋମଯା ଚ ଭଵତି ଦର୍ଶନଂ କାମରୂପିଣଃ
ଏହି ଦେଶରେ ଆଉ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯୁଗ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, କୌନ୍ତେୟ, ଏଠାରେ ଶର୍ବ ତାଙ୍କର ପାର୍ଷଦମାନେ ଏବଂ ଉମା ସହ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଦେଖା ଦେଇଥିବା।
ଅସ୍ମିନ୍ସରସି ସତ୍ରୈର୍ଵୈ ଚୈତ୍ରେ ମାସି ପିନାକିନମ୍। ଯଜନ୍ତେ ଯାଜକାଃ ସମ୍ଯକ୍ ପରିଵାରଂ ଶୁଭାର୍ଥିନଃ
ଏହି ହ୍ରଦରେ, ଚୈତ୍ର ମାସରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପିନାକୀନଙ୍କୁ ସଠିକ ରୀତିରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପରିବାର ସହ, ଭଲ ଦିନ ପାଇଁ।
ଅତ୍ରୋପସ୍ପୃଶ୍ଯ ସରସି ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। କ୍ଷୀଣପାପଃ ଶୁଭାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏଠାରେ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ପାପ କମିଗଲେ, ଭଲ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଷ ଉଜ୍ଜାନକୋ ନାମ ପାଵକିର୍ଯତ୍ର ଶାନ୍ତଵାନ୍। ଅରୁନ୍ଧତୀସହାଯଶ୍ଚ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ
ଏହା 'ଉଜ୍ଜାନକ' ନାମର ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ; ଏଠାରେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ସହ ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ହ୍ରଦଶ୍ଚ କୁଶଵାନେଷ ଯତ୍ର ପଦ୍ମଂ କୁଶେଶଯମ୍। ଆଶ୍ରମଶ୍ଚୈଵ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯା ଯତ୍ରାଶାମ୍ଯଦକୋପନା
ଏହି ହେଉଛି କୁଶବାନ ହ୍ରଦ, ଯେଉଁଠାରେ କୁଶ ଘାସ ଉପରେ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଥାଏ; ଏଠାରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ରୋଧୀ ଶାନ୍ତି ପାଇଥିଲେ।
ସମାଧୀନାଂ ସମାସସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵେଯ ଶ୍ରୁତସ୍ତ୍ଵଯା। ତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ମହାରାଜ ଭୃଗୁତୁନ୍ଦଂ ମହାଗିରିମ୍
ପାଣ୍ଡୁର ପୁଅ, ତୁମେ ଧ୍ୟାନର ସାରାଂଶ ଶୁଣିଛ। ଏବେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ଭୃଗୁତୁଣ୍ଡ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିବ।
ଵିତସ୍ତାଂ ପଶ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵପାପପ୍ରମୋଚନୀମ୍। ମହର୍ଷିଭିଶ୍ଚାଧ୍ଯୁଷିତାଂ ଶୀତତୋଯାଂ ସୁନିର୍ମଲାମ୍
ରାଜା, ଏହି ଭିତସ୍ତା ନଦୀକୁ ଦେଖ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ଏହି ନଦୀର ପାଣି ଢିଲା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ, ଏଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଜଲାଂ ଚୋପଜଲାଂ ଚୈଵ ଯମୁନାମଭିତୋ ନଦୀମ୍। ଉଶୀନରୋ ଵୈ ଯତ୍ରେଷ୍ଟ୍ଵା ଵାସଵାଦତ୍ଯରିଚ୍ଯତ
ଯମୁନା ନଦୀ ପାଖରେ ଏକ ନଦୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପାଣି ଓ ଶୁଖିଲା ଦୁଇଟି ତଟ ଅଛି। ଏଠାରେ ଉଶୀନର ନାମକ ରାଜା ବଳି କରି, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।
ତାଂ ଦେଵସମିତିଂ ତସ୍ଯ ଵାସଵଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ। ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛନ୍ନୃପଵରଂ ଜ୍ଞାତୁମଗ୍ନିଶ୍ଚ ଭାରତ
ବିଶ୍ୱର ମାଳିକ, ଦେବମାନଙ୍କର ଏହି ସଭାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଆସିଥିଲେ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ।
ଜିଜ୍ଞାସମାନୌ ଵରଦୌ ମହାତ୍ମାନମୁଶୀନରମ୍। ଇନ୍ଦ୍ରଃ ଶ୍ଯେନଃ କପୋତୋଽଗ୍ନିର୍ଭୂତ୍ଵା ଯଜ୍ଞେଽଭିଜଗ୍ମତୁଃ
ତାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଶ୍ୟେନ ଓ କପୋତ ରୂପ ନେଇ, ବଡ଼ ଉଶୀନର ରାଜାଙ୍କର ବଳି ସ୍ଥଳକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଉରୁଂ ରାଜ୍ଞଃ ସମାସାଦ୍ଯ କପୋତଃ ଶ୍ଯେନଜାଦ୍ଭଯାତ୍। ଶରଣାର୍ଥୀ ତଦା ରାଜନ୍ନିଲିଲ୍ଯେ ଭଯପୀଡିତଃ
ଶ୍ୟେନର ଭୟରେ କପୋତ ରାଜାଙ୍କୁ ଶରଣ ଚାହିଲା, ଭୟରେ ଏଠାରେ ଲୁଚିଗଲା ଓ ରକ୍ଷା ଚାହିଲା।
ଧର୍ମାତ୍ମାନଂ ତ୍ଵାହୁରେକଂ ସର୍ଵେ ରାଜନ୍ମହୀକ୍ଷିତଃ। ସ ଵୈ ଧର୍ମଵିରୁଦ୍ଧଂ ତ୍ଵଂ କସ୍ମାତ୍କର୍ମ ଚିକୀର୍ଷସି
ରାଜା, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ତୁମକୁ ଏକମାତ୍ର ଧର୍ମପରାୟଣ ବୋଲି କହନ୍ତି। ତେବେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଧର୍ମବିରୋଧୀ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଛ?
ଵିହିତଂ ଭକ୍ଷଣଂ ରାଜନ୍ପୀଡ୍ଯମାନସ୍ଯ ମେ କ୍ଷୁଧା। ମାହିଂସୀର୍ଧର୍ମଲୋଭେନ ଧର୍ମମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମା ନଶଃ
ରାଜା, ଖାଇବା ଦିଆଯାଇଛି ଯେଉଁଠାରେ ଭୁକ୍ତିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଛି। ଧର୍ମର ଲୋଭରେ ଧର୍ମକୁ ଛାଡି ମରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିନାହିଁ।
ସଂତ୍ରସ୍ତରୂପସ୍ତ୍ରାଣାର୍ଥୀ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଭୀତୋ ମହାଦ୍ଵିଜ। ମତ୍ସକାଶମନୁପ୍ରପ୍ତଃ ପ୍ରାଣଗୃଧ୍ନୁରଯଂ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏହି ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ, ତୁମଠାରୁ ରକ୍ଷା ଚାହିଁ, ଭୟରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଜୀବନ ଚାହୁଛି।
ଏଵମଭ୍ଯାଗତସ୍ଯେହ କପୋତସ୍ଯାଭଯାର୍ଥିନଃ। ଅପ୍ରଦାନେ ପରୋ ଧର୍ମଃ କିଂ ତ୍ଵଂ ଶ୍ଯେନେହ ପଶ୍ଯସି
ଏଠାରେ କପୋତ ଭୟରେ ଆସି ରକ୍ଷା ଚାହିଲେ, ତୁମେ ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ଶ୍ୟେନରେ କେଉଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ ଦେଖୁଛ?
ପ୍ରସ୍ପନ୍ଦମାନଃ ସଂଭ୍ରାନ୍ତଃ କପୋତଃ ଶ୍ଯେନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ। ମତ୍ସକାଶଂ ଜୀଵିତାର୍ଥୀ ତସ୍ଯ ତ୍ଯାଗୋ ଵିଗର୍ହିତଃ
କପୋତ ଭୟରେ କମ୍ପିବା ଓ ଅସ୍ଥିର ହେବାରେ, ଶ୍ୟେନ ତାକୁ ଚିହ୍ନିଛି। ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଜୀବନ ଚାହିଁ ଆସିଛି, ତାକୁ ଛାଡିଦେବା ନିନ୍ଦିତ।
[ଯୋ ହି କଶ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ହନ୍ଯାଦ୍ଗାଂ ଵା ଲୋକସ୍ଯ ମାତରମ୍। ଶରଣାଗତଂ ଚ ତ୍ଯଜତେ ତୁଲ୍ଯଂ ତେଷାଂ ହି ପାତକମ୍]
ଯେ କେହି ଦ୍ୱିଜକୁ ମାରେ, କିମ୍ବା ଗାଁକୁ, ଯାହା ଲୋକର ମା, କିମ୍ବା ଶରଣ ନେଇଥିବାକୁ ଛାଡିଦେଇଥାଏ, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ସମାନ।
ଆହାରତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ସଂଭଵନ୍ତି ମହୀପତେ। ଆହାରେଣ ଵିଵର୍ଧନ୍ତେ ତେନ ଜୀଵନ୍ତି ଜନ୍ତଵଃ
ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଖାଦ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଖାଦ୍ୟରେ ବଢ଼ନ୍ତି, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ରଖନ୍ତି।
ଶକ୍ଯତେ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜେଽପ୍ଯର୍ଥେ ଚିରରାତ୍ରାଯ ଜୀଵିତୁମ୍। ନ ତୁ ଭୋଜନମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଶକ୍ଯଂ ଵର୍ତଯିତୁଂ ଚିରମ୍
ଏକ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜୀବନ୍ତି ରହିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବ ନାହିଁ।
ଭକ୍ଷ୍ଯାଦ୍ଵିଲୋପିତସ୍ଯାଦ୍ଯ ମମ ପ୍ରାଣା ଵିଶାଂପତେ। ଵିସୃଜ୍ଯକାଯମେଷ୍ଯନ୍ତି ପନ୍ଥାନମପୁନର୍ଭଵମ୍
ଆଜି ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିନାହିଁ, ବିଶ୍ୱର ମାଳିକ, ମୋ ପ୍ରାଣ ଛାଡିଦେବ, ଶରୀର ଛାଡି ଫେରି ନ ଆସିବା ପଥକୁ ଯିବି।
ପ୍ରମୃତେ ମଯି ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ପୁତ୍ରଦାରାଦି ନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି। ରକ୍ଷମାଣଃ କପୋତଂ ତ୍ଵଂ ବହୂନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ନ ରକ୍ଷସି
ଧର୍ମପରାୟଣ, ମୁଁ ମରିଗଲେ, ମୋ ପୁଅ, ଜନାନୀ, ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ। ତୁମେ କପୋତକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଅନେକ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କରୁନାହିଁ।
ବହୂନ୍ଯୋ ବାଧତେ ଧର୍ମୋ ନ ସ ଧର୍ମଃ କୁଵର୍ତ୍ମ ତତ୍। ଅଵିରୋଧୀ ତୁ ଯୋ ଧର୍ମଃ ସ ଧର୍ମଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମ
ଯେ ଧର୍ମ ଅନେକଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ଏହା ଭୁଲ ପଥ। ଯେ ଧର୍ମ କଷ୍ଟ ଦେଇନାହିଁ, ସେ ଏକ ସତ୍ୟ ଧର୍ମ, ନିଶ୍ଚଳ।
ଵିରୋଧିଷୁ ମହୀପାଲ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଗୁରୁଲାଘଵମ୍। ନ ବାଧା ଵିଦ୍ଯତେ ଯତ୍ର ତଂ ଧର୍ମଂ ସମୁପାଚରେତ୍
ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ଦୁଇଟି ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟର ଭାରି ଓ ହଳକା ଦିଆଯାଇ, ଯେଉଁଠାରେ କଷ୍ଟ ନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।