ଏଵମେତନ୍ମହାବାହୋ ପଶ୍ଯନ୍ତି ପରମର୍ଷଯଃ। ଇହ ସ୍ନାତ୍ଵା ତପୋଯୁକ୍ତାଂସ୍ତ୍ରୀଲ୍ଲୋଁକାନ୍ସଚରାଚରାନ୍
ଏପରି ଭାବରେ, ବଳଶାଳୀ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଦେଖନ୍ତି । ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳ ଲୋକକୁ ଦେଖନ୍ତି ।
ସରସ୍ଵତୀମିମାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯୈକଶରଣାଵୃତାମ୍। ଯତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୂତପାପ୍ମା ଭଵିଷ୍ଯସି
ଏହି ହେଉଛି ପବିତ୍ର ସାରସ୍ୱତୀ, ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରୟରେ ଘିରି ଅଛି । ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପାପମୁକ୍ତ ହେବ ।
ଇହ ସାରସ୍ଵତୈର୍ଯଜ୍ଞୈରିଷ୍ଟଵନ୍ତଃ ସୁରର୍ଷଯଃ। ଋଷଯଶ୍ଚୈଵ କୌନ୍ତେଯ ତଥା ରାଜର୍ଷଯୋପି ଚ
ଏଠାରେ ସାରସ୍ୱତୀ ସହ ଦେବ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, କୁନ୍ତୀପୁଅ । ଋଷିମାନେ ଓ ରାଜା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ।
ଵେଦୀ ପ୍ରଜାପତେରେଷା ସମନ୍ତାତ୍ପଞ୍ଚଯୋଜନା। କୁରୋର୍ଵୈ ଯଜ୍ଞଶୀଲସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରମେତନ୍ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ବେଦୀ, ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚାରିପାଖରେ । ଏହି ହେଉଛି କୁରୁମାନେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରିୟ ଥିବା ମହାତ୍ମାଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ।
ଇହ ମର୍ତ୍ଯାସ୍ତନୂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଭାରତ। ମର୍ତୁକାମା ନରା ରାଜନ୍ନିହାଯାନ୍ତି ସହସ୍ରଶଃ
ଏଠାରେ, ଭାରତ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଛାଡି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି; ଏଠାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁଥିବା ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଆସନ୍ତି, ରାଜା।
ଏଵମାଶୀଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତା ହି ଦକ୍ଷେଣ ଯଜତା ପୁରା। ଇହ ଯେ ଵୈ ମରିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗଜିତୋ ନରାଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଏପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଏକ ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କହିଥିଲେ; ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଏଷା ସରସ୍ଵତୀ ରମ୍ଯା ଦିଵ୍ଯା ଚୌଘଵତୀ ନଦୀ। ଏତଦ୍ଵିନଶନଂ ନାମ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଵିଶାଂପତେ
ଏହା ହେଉଛି ରମ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଥିବା ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ; ଏଠାରେ ସରସ୍ୱତୀର ଏହି ସ୍ଥାନକୁ 'ବିନଶନ' ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ, ଜନପତି।
ଦ୍ଵାରଂ ନିଷାଦରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଯେଷାଂ ଦୋଷାତ୍ସରସ୍ଵତୀ। ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ପୃଥିଵୀଂ ଵୀର ମା ନିଷାଦା ହି ମାଂ ଵିଦୁଃ
ଏହା ନିଷାଦ ଦେଶର ଦ୍ୱାର; ନିଷାଦମାନଙ୍କର ଦୋଷରେ ସରସ୍ୱତୀ ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ବୀର; ନିଷାଦମାନେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିବେ ନାହିଁ।
ଏଷ ଵୈ ଚମସୋଦ୍ଭେଦୋ ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯା ସରସ୍ଵତୀ। ଯତ୍ରୈନାମଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ଦିଵ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ସମୁଦ୍ରଗାଃ
ଏଠା ହେଉଛି କମସୋଦ୍ଭେଦ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେଖାଯାଏ; ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ନଦୀମାନେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଥିବା, ସରସ୍ୱତୀ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଏତତ୍ସିନ୍ଧୋର୍ମହତ୍ତୀର୍ଥଂ ଯତ୍ରାଗସ୍ତ୍ଯମରିଂଦମ। ଲୋପାମୁଦ୍ରା ସମାଗମ୍ଯ ଭର୍ତାରମଵୃଣୀତ ଵୈ
ଏହା ହେଉଛି ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ବଡ଼ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହ ମିଶି, ତାଙ୍କୁ ଜୀବନସାଥୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିଥିଲେ।
ଏତତ୍ପ୍ରକାଶତେ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଭାସଂ ଭାସ୍କରଦ୍ଯୁତେ। ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦଯିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ 'ପ୍ରଭାସ' ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛି; ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ପବିତ୍ର, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରିଥିବା।
ଏତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ନାମ ଦୃଶ୍ଯତେ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍। ଏଷାଂ ରମ୍ଯା ଵିପାଶା ଚ ନଦୀ ପରମପାଵନୀ
ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଉତ୍ତମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ 'ବିଷ୍ଣୁପଦ'; ଏହା ହେଉଛି ରମ୍ୟ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ରତା ଥିବା ବିପାଶା ନଦୀ।
ଅତ୍ର ଵୈ ପୁତ୍ରଶୋକେନ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ବଦ୍ଧ୍ଵାଽତ୍ମାନଂ ନିପତିତୋ ଵିପାଶଃ ପୁନରୁତ୍ଥିତଃ
ଏଠାରେ, ପୁତ୍ର ଶୋକରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ମହାମୁନି ବସିଷ୍ଠ ନିଜକୁ ବାନ୍ଧି ଏବଂ ବିପାଶା ନଦୀରେ ପଡିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁନଃ ଉଠିଲେ।
କାଶ୍ମୀରମଣ୍ଡଲଂ ଚୈତତ୍ସର୍ଵପୁଣ୍ଯମରିଂଦମ। ମହର୍ଷିଭିଶ୍ଚାଧ୍ଯୁଷିତଂ ପଶ୍ଯେଦଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ
ଏହା ହେଉଛି କାଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର ଏବଂ ମହାମୁନିମାନେ ଏଠାରେ ବସିଥିଲେ; ଏହାକୁ ତୁମର ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଦେଖ।
ଯତ୍ରୌତ୍ତରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାମୃଷୀଣାଂ ନାହୁଷସ୍ଯ ଚ। ଅଗ୍ନେଶ୍ଚୈଵାତ୍ର ସଂଵାଦଃ କାଶ୍ଯପଶ୍ଯ ଚ ଭାରତ
ଏଠାରେ ଉତ୍ତର ଦିଗର ସମସ୍ତ ଋଷି, ନାହୁଷ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ସଂବାଦ ହୋଇଥିଲା, ଭାରତ।
ଏତଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ମହାରାଜ ମାନସସ୍ଯ ପ୍ରକାଶତେ। ଵର୍ଷମସ୍ଯ ଗିରେର୍ମଧ୍ଯେ ରାମେଣ ଶ୍ରୀମତା କୃତମ୍
ଏହା, ମହାରାଜା, ମାନସ ହ୍ରଦର ଦ୍ୱାର ଭାବେ ଚମକୁଛି; ପବିତ୍ର ରାମ ଏଠାରେ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
ଏଷ ଵାତିକଷଣ୍ଡୋ ଵୈ ପ୍ରଖ୍ଯାତଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ନାତ୍ଯଵର୍ତତ ଯଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ଵିଦେହାଦୁତ୍ତରଂ ଚ ଯଃ
ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାତିକା ଉଦ୍ୟାନ, ସତ୍ୟ ବୀରତାରେ ନାମୀ; ଏହି ଦ୍ୱାର ଅଟିକରି ଯେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିଲେ, ସେ ଭିଦେହ ଏବଂ ତା'ପରେ ଥିବା।
ଇଦମାଶ୍ଚର୍ଯମପରଂ ଦେଶେଽସ୍ମିନ୍ପୁରୁଷର୍ଷଭ। କ୍ଷୀଣେ ଯୁଗେ ତୁ କୌନ୍ତେଯ ଶର୍ଵସ୍ଯ ସହ ପାର୍ଷଦୈଃ। ସହୋମଯା ଚ ଭଵତି ଦର୍ଶନଂ କାମରୂପିଣଃ
ଏହି ଦେଶରେ ଆଉ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯୁଗ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, କୌନ୍ତେୟ, ଏଠାରେ ଶର୍ବ ତାଙ୍କର ପାର୍ଷଦମାନେ ଏବଂ ଉମା ସହ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଦେଖା ଦେଇଥିବା।
ଅସ୍ମିନ୍ସରସି ସତ୍ରୈର୍ଵୈ ଚୈତ୍ରେ ମାସି ପିନାକିନମ୍। ଯଜନ୍ତେ ଯାଜକାଃ ସମ୍ଯକ୍ ପରିଵାରଂ ଶୁଭାର୍ଥିନଃ
ଏହି ହ୍ରଦରେ, ଚୈତ୍ର ମାସରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପିନାକୀନଙ୍କୁ ସଠିକ ରୀତିରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପରିବାର ସହ, ଭଲ ଦିନ ପାଇଁ।
ଅତ୍ରୋପସ୍ପୃଶ୍ଯ ସରସି ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। କ୍ଷୀଣପାପଃ ଶୁଭାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏଠାରେ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ପାପ କମିଗଲେ, ଭଲ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଷ ଉଜ୍ଜାନକୋ ନାମ ପାଵକିର୍ଯତ୍ର ଶାନ୍ତଵାନ୍। ଅରୁନ୍ଧତୀସହାଯଶ୍ଚ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ
ଏହା 'ଉଜ୍ଜାନକ' ନାମର ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ; ଏଠାରେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ସହ ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ହ୍ରଦଶ୍ଚ କୁଶଵାନେଷ ଯତ୍ର ପଦ୍ମଂ କୁଶେଶଯମ୍। ଆଶ୍ରମଶ୍ଚୈଵ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯା ଯତ୍ରାଶାମ୍ଯଦକୋପନା
ଏହି ହେଉଛି କୁଶବାନ ହ୍ରଦ, ଯେଉଁଠାରେ କୁଶ ଘାସ ଉପରେ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଥାଏ; ଏଠାରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ରୋଧୀ ଶାନ୍ତି ପାଇଥିଲେ।
ସମାଧୀନାଂ ସମାସସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵେଯ ଶ୍ରୁତସ୍ତ୍ଵଯା। ତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ମହାରାଜ ଭୃଗୁତୁନ୍ଦଂ ମହାଗିରିମ୍
ପାଣ୍ଡୁର ପୁଅ, ତୁମେ ଧ୍ୟାନର ସାରାଂଶ ଶୁଣିଛ। ଏବେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ଭୃଗୁତୁଣ୍ଡ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିବ।
ଵିତସ୍ତାଂ ପଶ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵପାପପ୍ରମୋଚନୀମ୍। ମହର୍ଷିଭିଶ୍ଚାଧ୍ଯୁଷିତାଂ ଶୀତତୋଯାଂ ସୁନିର୍ମଲାମ୍
ରାଜା, ଏହି ଭିତସ୍ତା ନଦୀକୁ ଦେଖ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ଏହି ନଦୀର ପାଣି ଢିଲା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ, ଏଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଜଲାଂ ଚୋପଜଲାଂ ଚୈଵ ଯମୁନାମଭିତୋ ନଦୀମ୍। ଉଶୀନରୋ ଵୈ ଯତ୍ରେଷ୍ଟ୍ଵା ଵାସଵାଦତ୍ଯରିଚ୍ଯତ
ଯମୁନା ନଦୀ ପାଖରେ ଏକ ନଦୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପାଣି ଓ ଶୁଖିଲା ଦୁଇଟି ତଟ ଅଛି। ଏଠାରେ ଉଶୀନର ନାମକ ରାଜା ବଳି କରି, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।
ତାଂ ଦେଵସମିତିଂ ତସ୍ଯ ଵାସଵଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ। ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛନ୍ନୃପଵରଂ ଜ୍ଞାତୁମଗ୍ନିଶ୍ଚ ଭାରତ
ବିଶ୍ୱର ମାଳିକ, ଦେବମାନଙ୍କର ଏହି ସଭାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଆସିଥିଲେ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ।
ଜିଜ୍ଞାସମାନୌ ଵରଦୌ ମହାତ୍ମାନମୁଶୀନରମ୍। ଇନ୍ଦ୍ରଃ ଶ୍ଯେନଃ କପୋତୋଽଗ୍ନିର୍ଭୂତ୍ଵା ଯଜ୍ଞେଽଭିଜଗ୍ମତୁଃ
ତାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଶ୍ୟେନ ଓ କପୋତ ରୂପ ନେଇ, ବଡ଼ ଉଶୀନର ରାଜାଙ୍କର ବଳି ସ୍ଥଳକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଉରୁଂ ରାଜ୍ଞଃ ସମାସାଦ୍ଯ କପୋତଃ ଶ୍ଯେନଜାଦ୍ଭଯାତ୍। ଶରଣାର୍ଥୀ ତଦା ରାଜନ୍ନିଲିଲ୍ଯେ ଭଯପୀଡିତଃ
ଶ୍ୟେନର ଭୟରେ କପୋତ ରାଜାଙ୍କୁ ଶରଣ ଚାହିଲା, ଭୟରେ ଏଠାରେ ଲୁଚିଗଲା ଓ ରକ୍ଷା ଚାହିଲା।
ଧର୍ମାତ୍ମାନଂ ତ୍ଵାହୁରେକଂ ସର୍ଵେ ରାଜନ୍ମହୀକ୍ଷିତଃ। ସ ଵୈ ଧର୍ମଵିରୁଦ୍ଧଂ ତ୍ଵଂ କସ୍ମାତ୍କର୍ମ ଚିକୀର୍ଷସି
ରାଜା, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ତୁମକୁ ଏକମାତ୍ର ଧର୍ମପରାୟଣ ବୋଲି କହନ୍ତି। ତେବେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଧର୍ମବିରୋଧୀ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଛ?
ଵିହିତଂ ଭକ୍ଷଣଂ ରାଜନ୍ପୀଡ୍ଯମାନସ୍ଯ ମେ କ୍ଷୁଧା। ମାହିଂସୀର୍ଧର୍ମଲୋଭେନ ଧର୍ମମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମା ନଶଃ
ରାଜା, ଖାଇବା ଦିଆଯାଇଛି ଯେଉଁଠାରେ ଭୁକ୍ତିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଛି। ଧର୍ମର ଲୋଭରେ ଧର୍ମକୁ ଛାଡି ମରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିନାହିଁ।