ଅତ୍ରୈକରାତ୍ରମୁଷିତାଃ ସର୍ଵେ ମୃତ୍ଯୁଂ ତରନ୍ତି ଵୈ। ଅତ୍ରୈଵ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଯତୋ ଵସ ଭୂମିପ
ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରହିଲେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ନିୟମିତ ରୁହ, ରାଜା।
ଅସ୍ମିନ୍କିଲ ସ୍ଵଯଂ ରାଜନ୍ନିଷ୍ଟଵାନ୍ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ। ସତ୍ରମିଷ୍ଟୀକୃତଂ ନାମ ପୁରା ଵର୍ଷସହସ୍ରିକମ୍
ହେ ରାଜା, ଏଠି ଏକଥା କୁହାଯାଏ ଯେ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଜାପତି ଏଠି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି 'ଇଷ୍ଟୀକୃତ' ନାମକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଅମ୍ବରୀଷଶ୍ଚ ନାଭାଗ ଇଷ୍ଟଵାନ୍ଯମୁନାମନୁ। ଯତ୍ରେଷ୍ଟ୍ଵା ଦଶପଦ୍ମାନି ସଦସ୍ଯେଭ୍ଯୋଽଭିସୃଷ୍ଟଵାନ୍
ଏଠି ନାଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ଅମ୍ବରୀଷ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ସେ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦଶଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ବଣ୍ଟନ କରିଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ତପସା ଚୈଵ ପରାଂ ସିଦ୍ଧିମଵାପ ସଃ। ଦେଶଶ୍ଚ ନାହୁଷସ୍ଯାଯଂ ୟଜ୍ଵନଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ
ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଭୂମି।
ସାର୍ଵଭୌମସ୍ଯ କୌନ୍ତେଯ ଯଯାତେରମିତୌଜସଃ। ସ୍ପର୍ଧମାନସ୍ଯ ଶକ୍ରେଣ ତସ୍ଯେଦଂ ଯଜ୍ଞଵାସ୍ତ୍ଵିହ
ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଏହିଠାରେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିବା ଯୟାତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ଅଛି।
ପଶ୍ଯ ନାନାଵିଧାକାରୈରଗ୍ନିଭିର୍ନିଚିତାଂ ମହୀମ୍। ମଜ୍ଜନ୍ତୀମିଵ ଚାକ୍ରାନ୍ତାଂ ଯଯାତେର୍ଯଜ୍ଞକର୍ମଭିଃ
ଦେଖ, ଏହି ଭୂମି ନାନା ପ୍ରକାର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ଢାକିଯାଇଛି, ଯେପରି ଯୟାତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆବୃତ ଓ ଡୁବିଯାଇଛି।
ଏଷା ଶମ୍ଯେକପତ୍ରା ସା ଶକଟଂ ଚୈତଦୁତ୍ତମମ୍। ପଶ୍ଯ ରାମହ୍ରଦାନେତାନ୍ପଶ୍ଯ ନାରାଯଣାଶ୍ରମମ୍
ଏଠାରେ ଏକ ପତ୍ର ଥିବା ଶାମି ଗଛ ଅଛି, ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗାଡ଼ି । ରାମ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ, ନାରାୟଣ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖ ।
ଏତଚ୍ଚର୍ଚୀକପୁତ୍ରସ୍ଯ ଯୋଗୈର୍ଵିଚରତୋ ମହୀମ୍। ପ୍ରସର୍ପଣଂ ମହୀପାଲ ରୌପ୍ଯାଯାମମିତୌଜସଃ
ଏହା ଚର୍ଚିକାର ପୁଅ ତାଙ୍କର ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ଘୁଡ଼ିବା ପଥ । ରୂପା ଭୂମିରେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ମହାରାଜା, ଏହି ପଥ ତାଙ୍କର ।
ଅତ୍ରାନୁଵଂଶଂ ପଠତଃ ଶୃଣୁ ମେ କୁରୁନନ୍ଦନ। ଉଲୂଖଲୈରାଭରଣୈଃ ପିଶଚୀ ଯଦଭାଷତ
ଏଠାରେ ବଂଶାବଳୀ ପଢ଼ାଯାଉଛି, ମୋ କଥା ଶୁଣ, କୁରୁବଂଶର ନନ୍ଦନ । ପିଶାଚୀ ଉଲୁଖଳ ଓ ଆଭରଣ ବିଷୟରେ କହିଥିଲା ।
ଯୁଗନ୍ଧରେ ଦଧି ପ୍ରାଶ୍ଯ ଉଷିତ୍ଵା ଚାଚ୍ଯୁତସ୍ଥଲେ। ତଦ୍ଵଦ୍ଭୂତଲଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ସପୁତ୍ରା ଵସ୍ତୁମର୍ହସି
ୟୁଗନ୍ଧରରେ ଦହି ଖାଇ ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ ଥଳରେ ରହି, ଏହିପରି ଭୂମିର ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ନାନ କରି, ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ ।
ଏକରାତ୍ରମୁଵିତ୍ଵେହ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଯଦି ଵତ୍ସ୍ଯସି। ଏତଦ୍ଵୈ ତେ ଗଦେଵାଵୃତ୍ତଂ ରାତ୍ରୌ ଵୃତ୍ତମିତୋଽନ୍ଯଥା
ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରହିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ରାତି ମଧ୍ୟ ରହିଲେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଘଟଣା ତୁମର ହେବ; ନହେଲେ ଏ ରାତି ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ହେବ ।
ଅଦ୍ଯ ଚାତ୍ର ନିଵତ୍ସ୍ଯାମଃ କ୍ଷପାଂ ଭରତସତ୍ତମ। ଦ୍ଵାରମେତତ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ଭାରତ
ଆଜି ଏଠାରେ ରାତି ରହିବାକୁ ଦିଅ, ବରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏଠା ହେଉଛି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଦ୍ୱାର, କୁନ୍ତୀପୁଅ, ଭାରତ ।
ଅତ୍ରୈଵ ନାହୁଷୋ ରାଜା ରାଜନ୍କ୍ରତୁଭିରିଷ୍ଟଵାନ୍। ଯଯାତିର୍ବହୁରତ୍ନୌର୍ଘର୍ଯତ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ମୁଦମଭ୍ଯଗାତ୍
ଏଠାରେ ନାହୁଷ ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ଯୟାତି ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ ।
ଏତତ୍ପ୍ଲକ୍ଷାଵତରଣଂ ଯମୁନାତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍। ଏତଦ୍ଵୈ ନାକପୃଷ୍ଠସ୍ଯ ଦ୍ଵାରମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ
ଏଠାରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଏହା ଯମୁନା ତୀରର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ । ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ଵର୍ଗର ଶିଖରର ଦ୍ୱାର ଭାବେ କହନ୍ତି ।
ଅତ୍ରସାରସ୍ଵତୈର୍ଯଜ୍ଞୈରୀଜାନାଃ ପରମର୍ଷଯଃ। ଯୂପୋଲୂଖଲିକାସ୍ତାତ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଵଭୃଥପ୍ଲଵମ୍
ଏଠାରେ ସାରସ୍ୱତୀ ସହ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ଯଜ୍ଞ ଶିଳା ଓ ଉଲୁଖଳ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନକୁ ଯାନ୍ତି, ପ୍ରିୟ ।
ଅତ୍ରଵୈ ଭରତୋ ରାଜା ରାଜନ୍କ୍ରତୁଭିରିଷ୍ଟଵାନ୍। ହଯମେଧେନ ଯଜ୍ଞେନ ମେଧ୍ଯମଶ୍ଵମଵାସୃଜତ୍
ଏଠାରେ ଭରତ ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଅଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ।
ଅସକୃତ୍କୃଷ୍ଣସାରଙ୍ଗଂ ଧର୍ମେଣାପ୍ଯ ଚ ମେଦିନୀମ୍। ଅତ୍ରୈଵ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ମରୁତ୍ତଃ ସତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍। ପ୍ରାପ ଚୈଵର୍ଷିମୁଖ୍ଯେନ ସଂଵର୍ତେନାଭିପାଲିତଃ
ପୁରୁଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମରୁତ୍ତ ଅନେକ ଥର କୃଷ୍ଣ ସାରଙ୍ଗ ଓ ଧର୍ମରେ ଭୂମିକୁ ଶାସନ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ସଂବର୍ତ୍ତ ମୁନି ରକ୍ଷା କରିଥିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଥିଲେ ।
ଅତ୍ରୋପସ୍ପୃଶ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵାଲ୍ଲୋଁକାନ୍ପ୍ରପଶ୍ଯତି। ପୂଯତେ ଦୁଷ୍କୃତାଚ୍ଚୈଵ ଅତ୍ରାପି ସମୁପସ୍ପୃଶ
ଏଠାରେ ଜଳ ଛୁଇଁଲା ପରେ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖିପାରିବା । ଏଠାରେ ପାପରୁ ଶୁଧ୍ଧ ହେବାଯାଏ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଜଳ ଛୁଇଁ ।
ତତ୍ର ସଭ୍ରାତୃକଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସ୍ତୂଯମାନୋ ମହର୍ଷିଭିଃ। ଲୋମଶଂ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଠାରେ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବା, ପାଣ୍ଡବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋମଶଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ସର୍ଵାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ତପସା ସତ୍ଯଵିକ୍ରମ। ଇହସ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପଶ୍ଯାମି ଶ୍ଵେତଵାହନମ୍
ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟବିକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖୁଛି । ଏଠାରେ, ପାଣ୍ଡବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ଥିବା ଜଣକୁ ଦେଖୁଛି ।
ଏଵମେତନ୍ମହାବାହୋ ପଶ୍ଯନ୍ତି ପରମର୍ଷଯଃ। ଇହ ସ୍ନାତ୍ଵା ତପୋଯୁକ୍ତାଂସ୍ତ୍ରୀଲ୍ଲୋଁକାନ୍ସଚରାଚରାନ୍
ଏପରି ଭାବରେ, ବଳଶାଳୀ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଦେଖନ୍ତି । ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳ ଲୋକକୁ ଦେଖନ୍ତି ।
ସରସ୍ଵତୀମିମାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯୈକଶରଣାଵୃତାମ୍। ଯତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୂତପାପ୍ମା ଭଵିଷ୍ଯସି
ଏହି ହେଉଛି ପବିତ୍ର ସାରସ୍ୱତୀ, ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରୟରେ ଘିରି ଅଛି । ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପାପମୁକ୍ତ ହେବ ।
ଇହ ସାରସ୍ଵତୈର୍ଯଜ୍ଞୈରିଷ୍ଟଵନ୍ତଃ ସୁରର୍ଷଯଃ। ଋଷଯଶ୍ଚୈଵ କୌନ୍ତେଯ ତଥା ରାଜର୍ଷଯୋପି ଚ
ଏଠାରେ ସାରସ୍ୱତୀ ସହ ଦେବ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, କୁନ୍ତୀପୁଅ । ଋଷିମାନେ ଓ ରାଜା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ।
ଵେଦୀ ପ୍ରଜାପତେରେଷା ସମନ୍ତାତ୍ପଞ୍ଚଯୋଜନା। କୁରୋର୍ଵୈ ଯଜ୍ଞଶୀଲସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରମେତନ୍ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ବେଦୀ, ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚାରିପାଖରେ । ଏହି ହେଉଛି କୁରୁମାନେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରିୟ ଥିବା ମହାତ୍ମାଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ।
ଇହ ମର୍ତ୍ଯାସ୍ତନୂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଭାରତ। ମର୍ତୁକାମା ନରା ରାଜନ୍ନିହାଯାନ୍ତି ସହସ୍ରଶଃ
ଏଠାରେ, ଭାରତ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଛାଡି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି; ଏଠାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁଥିବା ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଆସନ୍ତି, ରାଜା।
ଏଵମାଶୀଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତା ହି ଦକ୍ଷେଣ ଯଜତା ପୁରା। ଇହ ଯେ ଵୈ ମରିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗଜିତୋ ନରାଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଏପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଏକ ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କହିଥିଲେ; ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଏଷା ସରସ୍ଵତୀ ରମ୍ଯା ଦିଵ୍ଯା ଚୌଘଵତୀ ନଦୀ। ଏତଦ୍ଵିନଶନଂ ନାମ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଵିଶାଂପତେ
ଏହା ହେଉଛି ରମ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଥିବା ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ; ଏଠାରେ ସରସ୍ୱତୀର ଏହି ସ୍ଥାନକୁ 'ବିନଶନ' ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ, ଜନପତି।
ଦ୍ଵାରଂ ନିଷାଦରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଯେଷାଂ ଦୋଷାତ୍ସରସ୍ଵତୀ। ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ପୃଥିଵୀଂ ଵୀର ମା ନିଷାଦା ହି ମାଂ ଵିଦୁଃ
ଏହା ନିଷାଦ ଦେଶର ଦ୍ୱାର; ନିଷାଦମାନଙ୍କର ଦୋଷରେ ସରସ୍ୱତୀ ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ବୀର; ନିଷାଦମାନେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିବେ ନାହିଁ।
ଏଷ ଵୈ ଚମସୋଦ୍ଭେଦୋ ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯା ସରସ୍ଵତୀ। ଯତ୍ରୈନାମଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ଦିଵ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ସମୁଦ୍ରଗାଃ
ଏଠା ହେଉଛି କମସୋଦ୍ଭେଦ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେଖାଯାଏ; ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ନଦୀମାନେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଥିବା, ସରସ୍ୱତୀ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଏତତ୍ସିନ୍ଧୋର୍ମହତ୍ତୀର୍ଥଂ ଯତ୍ରାଗସ୍ତ୍ଯମରିଂଦମ। ଲୋପାମୁଦ୍ରା ସମାଗମ୍ଯ ଭର୍ତାରମଵୃଣୀତ ଵୈ
ଏହା ହେଉଛି ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ବଡ଼ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହ ମିଶି, ତାଙ୍କୁ ଜୀବନସାଥୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିଥିଲେ।