ପ୍ରଣମ୍ଯୋତ୍ଥାଯ ସହସା ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ମୁନିଃ। ତୁଷ୍ଟାଵ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ମହାଦେଵଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ପ୍ରଣାମ କରି ଉଠି, ହାତ ଯୋଡି ମୁନି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶଂସା ଶ୍ଲୋକରେ ଜଗତ୍ନାଥ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ତମୁଵାଚ ମହାଦେଵୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ମହାମୁନିମ୍। ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵରଦୋସ୍ମି ମୁନେ ତଵ
ତାପରେ ମହାଦେବ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭଲ ଦେଖ, ମୁଁ ତୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଯେଉଁ ଦାନ ଚାହୁଁଛୁ, ମାଗ।"
ଏଵଂ ସଂବୋଧିତସ୍ତେନ ଶିଵେନ ପରମାତ୍ମନା। ସଗଦ୍ଗଦମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ଏଭଳି ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ, ମୁନି ଭାବବିହ୍ୱଳ କଣ୍ଠରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ,
ନାନ୍ଯଂ ଵରଂ ଵୃଣେ ଶଂଭୋ ---ତ୍ଵତ୍ପାଦପଙ୍କଜେ। ଭକ୍ତିଂହ୍ଯନନ୍ଯସୁଲଭାଂ ସ୍ଵ ଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀମ୍
"ହେ ଶମ୍ଭୁ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାନ ଚାହେଁନି, ତୁମର ପଦପଦ୍ମରେ ଯେଉଁ ଭକ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅଚଳ, ସେଇ ଭକ୍ତି ଦିଅ।"
ଏଵମୁକ୍ତୋଽଥ ମୁନିନା ଭରତଗୀଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ। ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ମହାମୁନିମ୍
ମୁନିଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଭାରତବଂଶୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଦେବ ପୁଣି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ,
ସମ୍ଯଗାରାଧିତଃ ପିତ୍ରା ତଵ ପୁତ୍ରାର୍ଥମାଦରାତ୍
"ତୋର ବାପା ପୁଅ ପାଇଁ ଭଲଭାବରେ ମୋତେ ପୂଜା କରିଥିଲେ।"
ଶତାଯୁର୍ନିର୍ଗୁଣଃ ପୁତ୍ରଃ ଶୁଭଃ ଷୋଡଶଵାର୍ଷିକଃ। ଉଭଯୋରନ୍ଯମିଚ୍ଛ ତ୍ଵମିତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସୋଽବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ମାମ୍
"ତୋର ବାପାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବିକଳ୍ପ ଦିଆଯାଇଥିଲା— ଏକ ହେଉଛି ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ, ଗୁଣହୀନ ଏବଂ ଷୋଳ ବର୍ଷ ବୟସର ପୁଅ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଇଚ୍ଛା କର। ସେ ମୋତେ ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ।"
ନିର୍ଗୁଣୋ ମାସ୍ତୁ ଦେଵେଶ ଶତାଯୁଃ ଷୋଡଶାବ୍ଦକଃ। ସୁଗୁଣୋଽସ୍ତୁ ସୁତୋ ମେଽଦ୍ଯ ଇତି ପିତ୍ରାଵୃତ ପୁରା
"ହେ ଦେବେଶ, ମୋ ପୁଅ ଗୁଣହୀନ ଓ କେବଳ ଷୋଳ ବର୍ଷ ଆୟୁ ହେଉନାହିଁ, ଆଜି ମୋ ପୁଅ ଗୁଣବାନ୍ ହେଉ।" — ଏହିପରି ତୋର ବାପା ପୂର୍ବେ ମୋତେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।
ତ୍ଵଯା ତପ୍ତେନ ତପସା ତୋଷିତୋଽହଂ ଭୃଶଂ ମୁନେ। ଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ମଯା ଦତ୍ତଂ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ପ୍ରତିଷେଧିତଃ
"ତୋର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ମୁଁ ତୋତେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଛି ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ରୋକିଛି।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନୀଶସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ। ତସ୍ଯାଯମାଶ୍ରମଃ ପୁଣ୍ଯସ୍ତସ୍ଯେମେ ମୁନଯୋଽମଲାଃ
ଏପରି କହି ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ଅଶ୍ରମ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ନିର୍ମଳ ମୁନି।
ଅତ୍ରୈକରାତ୍ରମୁଷିତାଃ ସର୍ଵେ ମୃତ୍ଯୁଂ ତରନ୍ତି ଵୈ। ଅତ୍ରୈଵ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଯତୋ ଵସ ଭୂମିପ
ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରହିଲେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ନିୟମିତ ରୁହ, ରାଜା।
ଅସ୍ମିନ୍କିଲ ସ୍ଵଯଂ ରାଜନ୍ନିଷ୍ଟଵାନ୍ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ। ସତ୍ରମିଷ୍ଟୀକୃତଂ ନାମ ପୁରା ଵର୍ଷସହସ୍ରିକମ୍
ହେ ରାଜା, ଏଠି ଏକଥା କୁହାଯାଏ ଯେ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଜାପତି ଏଠି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି 'ଇଷ୍ଟୀକୃତ' ନାମକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଅମ୍ବରୀଷଶ୍ଚ ନାଭାଗ ଇଷ୍ଟଵାନ୍ଯମୁନାମନୁ। ଯତ୍ରେଷ୍ଟ୍ଵା ଦଶପଦ୍ମାନି ସଦସ୍ଯେଭ୍ଯୋଽଭିସୃଷ୍ଟଵାନ୍
ଏଠି ନାଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ଅମ୍ବରୀଷ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ସେ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦଶଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ବଣ୍ଟନ କରିଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ତପସା ଚୈଵ ପରାଂ ସିଦ୍ଧିମଵାପ ସଃ। ଦେଶଶ୍ଚ ନାହୁଷସ୍ଯାଯଂ ୟଜ୍ଵନଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ
ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଭୂମି।
ସାର୍ଵଭୌମସ୍ଯ କୌନ୍ତେଯ ଯଯାତେରମିତୌଜସଃ। ସ୍ପର୍ଧମାନସ୍ଯ ଶକ୍ରେଣ ତସ୍ଯେଦଂ ଯଜ୍ଞଵାସ୍ତ୍ଵିହ
ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଏହିଠାରେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିବା ଯୟାତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ଅଛି।
ପଶ୍ଯ ନାନାଵିଧାକାରୈରଗ୍ନିଭିର୍ନିଚିତାଂ ମହୀମ୍। ମଜ୍ଜନ୍ତୀମିଵ ଚାକ୍ରାନ୍ତାଂ ଯଯାତେର୍ଯଜ୍ଞକର୍ମଭିଃ
ଦେଖ, ଏହି ଭୂମି ନାନା ପ୍ରକାର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ଢାକିଯାଇଛି, ଯେପରି ଯୟାତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆବୃତ ଓ ଡୁବିଯାଇଛି।
ଏଷା ଶମ୍ଯେକପତ୍ରା ସା ଶକଟଂ ଚୈତଦୁତ୍ତମମ୍। ପଶ୍ଯ ରାମହ୍ରଦାନେତାନ୍ପଶ୍ଯ ନାରାଯଣାଶ୍ରମମ୍
ଏଠାରେ ଏକ ପତ୍ର ଥିବା ଶାମି ଗଛ ଅଛି, ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗାଡ଼ି । ରାମ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ, ନାରାୟଣ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖ ।
ଏତଚ୍ଚର୍ଚୀକପୁତ୍ରସ୍ଯ ଯୋଗୈର୍ଵିଚରତୋ ମହୀମ୍। ପ୍ରସର୍ପଣଂ ମହୀପାଲ ରୌପ୍ଯାଯାମମିତୌଜସଃ
ଏହା ଚର୍ଚିକାର ପୁଅ ତାଙ୍କର ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ଘୁଡ଼ିବା ପଥ । ରୂପା ଭୂମିରେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ମହାରାଜା, ଏହି ପଥ ତାଙ୍କର ।
ଅତ୍ରାନୁଵଂଶଂ ପଠତଃ ଶୃଣୁ ମେ କୁରୁନନ୍ଦନ। ଉଲୂଖଲୈରାଭରଣୈଃ ପିଶଚୀ ଯଦଭାଷତ
ଏଠାରେ ବଂଶାବଳୀ ପଢ଼ାଯାଉଛି, ମୋ କଥା ଶୁଣ, କୁରୁବଂଶର ନନ୍ଦନ । ପିଶାଚୀ ଉଲୁଖଳ ଓ ଆଭରଣ ବିଷୟରେ କହିଥିଲା ।
ଯୁଗନ୍ଧରେ ଦଧି ପ୍ରାଶ୍ଯ ଉଷିତ୍ଵା ଚାଚ୍ଯୁତସ୍ଥଲେ। ତଦ୍ଵଦ୍ଭୂତଲଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ସପୁତ୍ରା ଵସ୍ତୁମର୍ହସି
ୟୁଗନ୍ଧରରେ ଦହି ଖାଇ ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ ଥଳରେ ରହି, ଏହିପରି ଭୂମିର ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ନାନ କରି, ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ ।
ଏକରାତ୍ରମୁଵିତ୍ଵେହ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଯଦି ଵତ୍ସ୍ଯସି। ଏତଦ୍ଵୈ ତେ ଗଦେଵାଵୃତ୍ତଂ ରାତ୍ରୌ ଵୃତ୍ତମିତୋଽନ୍ଯଥା
ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରହିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ରାତି ମଧ୍ୟ ରହିଲେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଘଟଣା ତୁମର ହେବ; ନହେଲେ ଏ ରାତି ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ହେବ ।
ଅଦ୍ଯ ଚାତ୍ର ନିଵତ୍ସ୍ଯାମଃ କ୍ଷପାଂ ଭରତସତ୍ତମ। ଦ୍ଵାରମେତତ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ଭାରତ
ଆଜି ଏଠାରେ ରାତି ରହିବାକୁ ଦିଅ, ବରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏଠା ହେଉଛି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଦ୍ୱାର, କୁନ୍ତୀପୁଅ, ଭାରତ ।
ଅତ୍ରୈଵ ନାହୁଷୋ ରାଜା ରାଜନ୍କ୍ରତୁଭିରିଷ୍ଟଵାନ୍। ଯଯାତିର୍ବହୁରତ୍ନୌର୍ଘର୍ଯତ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ମୁଦମଭ୍ଯଗାତ୍
ଏଠାରେ ନାହୁଷ ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ଯୟାତି ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ ।
ଏତତ୍ପ୍ଲକ୍ଷାଵତରଣଂ ଯମୁନାତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍। ଏତଦ୍ଵୈ ନାକପୃଷ୍ଠସ୍ଯ ଦ୍ଵାରମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ
ଏଠାରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଏହା ଯମୁନା ତୀରର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ । ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ଵର୍ଗର ଶିଖରର ଦ୍ୱାର ଭାବେ କହନ୍ତି ।
ଅତ୍ରସାରସ୍ଵତୈର୍ଯଜ୍ଞୈରୀଜାନାଃ ପରମର୍ଷଯଃ। ଯୂପୋଲୂଖଲିକାସ୍ତାତ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଵଭୃଥପ୍ଲଵମ୍
ଏଠାରେ ସାରସ୍ୱତୀ ସହ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ଯଜ୍ଞ ଶିଳା ଓ ଉଲୁଖଳ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନକୁ ଯାନ୍ତି, ପ୍ରିୟ ।
ଅତ୍ରଵୈ ଭରତୋ ରାଜା ରାଜନ୍କ୍ରତୁଭିରିଷ୍ଟଵାନ୍। ହଯମେଧେନ ଯଜ୍ଞେନ ମେଧ୍ଯମଶ୍ଵମଵାସୃଜତ୍
ଏଠାରେ ଭରତ ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଅଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ।
ଅସକୃତ୍କୃଷ୍ଣସାରଙ୍ଗଂ ଧର୍ମେଣାପ୍ଯ ଚ ମେଦିନୀମ୍। ଅତ୍ରୈଵ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ମରୁତ୍ତଃ ସତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍। ପ୍ରାପ ଚୈଵର୍ଷିମୁଖ୍ଯେନ ସଂଵର୍ତେନାଭିପାଲିତଃ
ପୁରୁଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମରୁତ୍ତ ଅନେକ ଥର କୃଷ୍ଣ ସାରଙ୍ଗ ଓ ଧର୍ମରେ ଭୂମିକୁ ଶାସନ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ସଂବର୍ତ୍ତ ମୁନି ରକ୍ଷା କରିଥିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଥିଲେ ।
ଅତ୍ରୋପସ୍ପୃଶ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵାଲ୍ଲୋଁକାନ୍ପ୍ରପଶ୍ଯତି। ପୂଯତେ ଦୁଷ୍କୃତାଚ୍ଚୈଵ ଅତ୍ରାପି ସମୁପସ୍ପୃଶ
ଏଠାରେ ଜଳ ଛୁଇଁଲା ପରେ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖିପାରିବା । ଏଠାରେ ପାପରୁ ଶୁଧ୍ଧ ହେବାଯାଏ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଜଳ ଛୁଇଁ ।
ତତ୍ର ସଭ୍ରାତୃକଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସ୍ତୂଯମାନୋ ମହର୍ଷିଭିଃ। ଲୋମଶଂ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଠାରେ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବା, ପାଣ୍ଡବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋମଶଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ସର୍ଵାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ତପସା ସତ୍ଯଵିକ୍ରମ। ଇହସ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପଶ୍ଯାମି ଶ୍ଵେତଵାହନମ୍
ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟବିକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖୁଛି । ଏଠାରେ, ପାଣ୍ଡବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ଥିବା ଜଣକୁ ଦେଖୁଛି ।