କେନଚିତ୍ପୁଣ୍ଯଶେଷେଣ ମାର୍କଣ୍ଡେଯସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଆଶ୍ରମଂ ଶନକୈଃ ପ୍ରାପ୍ତା ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ ସହସାଽପତନ୍
କିଛି ପୁଣ୍ୟର ଅବଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ଶନେଶନେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ହଠାତ୍ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡିଗଲେ।
ସମାଧିଵିରତୋ ଯୋଗୀ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାତପାଃ। ତଦ୍ଵନଂ ନିବିଡଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନୈଃ କ୍ଷୁତ୍ତୃଟ୍ସମାକଲୈଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଯୋଗ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବା, ଦେଖିଲେ ଏହି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଏତେ ଲୋକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଅଭାବରେ ଦୁଃଖିତ।
ଦଯାର୍ଦ୍ରହୃଦଯୋ ଯୋଗୀ ଶିଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହୃଦମ୍ବୁଜେ। ତେଷାଂ ସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ଵେଦଗନ୍ଧିସ୍ଵରେଣ ସଃ। ଆଜୁହାଵ ତଦା ଗଙ୍ଗାଂ ତପୋଯୋଗେନ ଭାରତ
ଦୟାରେ ହୃଦୟ ମୃଦୁ ହୋଇ, ଯୋଗୀ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବେଦ ମନ୍ତ୍ରର ସ୍ୱର ଓ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଡାକିଲେ, ଭାରତ।
ଗଙ୍ଗା ସମାଗତା ଶୀଘ୍ରଂ ତେନାହୂତାଽତିପାଵନା। ନାମ୍ନା ଵେଦନଦୀତ୍ଯେଵ ପ୍ରଖ୍ଯାତା ଲୋକପାଵନା
ଗଙ୍ଗା, ଅତି ପବିତ୍ର, ସେଙ୍କୁ ଡାକିବା ପରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲା, ଏବଂ ବେଦନଦୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା।
ପର୍ଜନ୍ଯଶ୍ଚ ସମାହୂତଃ ସୁଖଂ ଵର୍ଷତି ଭାରତ। ସସ୍ଯାନି ଚ ସମୃଦ୍ଧାନି ଫଲମୂଲାନ୍ଯନେକଶଃ। ସଂଭୂତାନ୍ଯତ୍ରରାଜେନଦ୍ର ସର୍ଵେ ତେ ରକ୍ଷିତା ଜନାଃ
ବର୍ଷାଦେବତାକୁ ମଧ୍ୟ ଡାକିଲେ, ଏବଂ ସେ ନରମ ଭାବରେ ବର୍ଷା କଲେ, ଭାରତ। ଫସଲ ଭଲ ହେଲା, ଫଳ ଓ ମୂଳ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଦେଖାଯାଇଲା। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ, ରାଜା।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତୋ ଜନାଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵିଜାତ୍ତଯଃ। ଚିରଂ ସୁଖମଵର୍ତନ୍ତ ତେନ ସଂରକ୍ଷିତା ନୃପ
ସମସ୍ତ ଲୋକ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସୁଖରେ ରହିଲେ, ସେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ରାଜା।
ଏଵଂ ଵିଧାଯ ରକ୍ଷାଂ ସ ସର୍ଵେଷାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍। ପୁନଶ୍ଚଚାର ଚ ତପଃ ପରମେଶ୍ଵରତୁଷ୍ଟଯେ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ସେ ପୁନି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଏଵଂ ବହୁତିଥେ କାଲେ ପ୍ରାଦୁରାସୀନ୍ମହେଶ୍ଵରଃ
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମହେଶ୍ୱର ଦେଖାଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ସର୍ଵଦେଵେଶଂ ଚନ୍ଦ୍ରମୌଲିମୁମାପତିମ୍। ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦିଭିର୍ଦେଵୈଃ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରୋରଗୈଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମହେଶ୍ୱର, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଉମାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ନାଗମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଦେଖି,
ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷପ୍ରଵରୈଃ ସକିନ୍ନରପତତ୍ରିଭିଃ। ସ୍ତୂଯମାନଂ ମହାଦେଵମଵ୍ଯଯଂ ନିଷ୍କଲଂ ଶିଵମ୍। ପ୍ରଣନାମ ମୁନିର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଓ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ଅବିନାଶୀ, ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଶୁଭ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ମୁନି ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୁନିପୁନି ଶିର ଝୁକାଇଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯୋତ୍ଥାଯ ସହସା ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ମୁନିଃ। ତୁଷ୍ଟାଵ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ମହାଦେଵଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ପ୍ରଣାମ କରି ଉଠି, ହାତ ଯୋଡି ମୁନି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶଂସା ଶ୍ଲୋକରେ ଜଗତ୍ନାଥ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ତମୁଵାଚ ମହାଦେଵୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ମହାମୁନିମ୍। ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵରଦୋସ୍ମି ମୁନେ ତଵ
ତାପରେ ମହାଦେବ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭଲ ଦେଖ, ମୁଁ ତୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଯେଉଁ ଦାନ ଚାହୁଁଛୁ, ମାଗ।"
ଏଵଂ ସଂବୋଧିତସ୍ତେନ ଶିଵେନ ପରମାତ୍ମନା। ସଗଦ୍ଗଦମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ଏଭଳି ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ, ମୁନି ଭାବବିହ୍ୱଳ କଣ୍ଠରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ,
ନାନ୍ଯଂ ଵରଂ ଵୃଣେ ଶଂଭୋ ---ତ୍ଵତ୍ପାଦପଙ୍କଜେ। ଭକ୍ତିଂହ୍ଯନନ୍ଯସୁଲଭାଂ ସ୍ଵ ଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀମ୍
"ହେ ଶମ୍ଭୁ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାନ ଚାହେଁନି, ତୁମର ପଦପଦ୍ମରେ ଯେଉଁ ଭକ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅଚଳ, ସେଇ ଭକ୍ତି ଦିଅ।"
ଏଵମୁକ୍ତୋଽଥ ମୁନିନା ଭରତଗୀଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ। ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ମହାମୁନିମ୍
ମୁନିଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଭାରତବଂଶୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଦେବ ପୁଣି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ,
ସମ୍ଯଗାରାଧିତଃ ପିତ୍ରା ତଵ ପୁତ୍ରାର୍ଥମାଦରାତ୍
"ତୋର ବାପା ପୁଅ ପାଇଁ ଭଲଭାବରେ ମୋତେ ପୂଜା କରିଥିଲେ।"
ଶତାଯୁର୍ନିର୍ଗୁଣଃ ପୁତ୍ରଃ ଶୁଭଃ ଷୋଡଶଵାର୍ଷିକଃ। ଉଭଯୋରନ୍ଯମିଚ୍ଛ ତ୍ଵମିତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସୋଽବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ମାମ୍
"ତୋର ବାପାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବିକଳ୍ପ ଦିଆଯାଇଥିଲା— ଏକ ହେଉଛି ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ, ଗୁଣହୀନ ଏବଂ ଷୋଳ ବର୍ଷ ବୟସର ପୁଅ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଇଚ୍ଛା କର। ସେ ମୋତେ ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ।"
ନିର୍ଗୁଣୋ ମାସ୍ତୁ ଦେଵେଶ ଶତାଯୁଃ ଷୋଡଶାବ୍ଦକଃ। ସୁଗୁଣୋଽସ୍ତୁ ସୁତୋ ମେଽଦ୍ଯ ଇତି ପିତ୍ରାଵୃତ ପୁରା
"ହେ ଦେବେଶ, ମୋ ପୁଅ ଗୁଣହୀନ ଓ କେବଳ ଷୋଳ ବର୍ଷ ଆୟୁ ହେଉନାହିଁ, ଆଜି ମୋ ପୁଅ ଗୁଣବାନ୍ ହେଉ।" — ଏହିପରି ତୋର ବାପା ପୂର୍ବେ ମୋତେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।
ତ୍ଵଯା ତପ୍ତେନ ତପସା ତୋଷିତୋଽହଂ ଭୃଶଂ ମୁନେ। ଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ମଯା ଦତ୍ତଂ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ପ୍ରତିଷେଧିତଃ
"ତୋର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ମୁଁ ତୋତେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଛି ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ରୋକିଛି।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନୀଶସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ। ତସ୍ଯାଯମାଶ୍ରମଃ ପୁଣ୍ଯସ୍ତସ୍ଯେମେ ମୁନଯୋଽମଲାଃ
ଏପରି କହି ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ଅଶ୍ରମ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ନିର୍ମଳ ମୁନି।
ଅତ୍ରୈକରାତ୍ରମୁଷିତାଃ ସର୍ଵେ ମୃତ୍ଯୁଂ ତରନ୍ତି ଵୈ। ଅତ୍ରୈଵ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଯତୋ ଵସ ଭୂମିପ
ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରହିଲେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ନିୟମିତ ରୁହ, ରାଜା।
ଅସ୍ମିନ୍କିଲ ସ୍ଵଯଂ ରାଜନ୍ନିଷ୍ଟଵାନ୍ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ। ସତ୍ରମିଷ୍ଟୀକୃତଂ ନାମ ପୁରା ଵର୍ଷସହସ୍ରିକମ୍
ହେ ରାଜା, ଏଠି ଏକଥା କୁହାଯାଏ ଯେ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଜାପତି ଏଠି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି 'ଇଷ୍ଟୀକୃତ' ନାମକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଅମ୍ବରୀଷଶ୍ଚ ନାଭାଗ ଇଷ୍ଟଵାନ୍ଯମୁନାମନୁ। ଯତ୍ରେଷ୍ଟ୍ଵା ଦଶପଦ୍ମାନି ସଦସ୍ଯେଭ୍ଯୋଽଭିସୃଷ୍ଟଵାନ୍
ଏଠି ନାଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ଅମ୍ବରୀଷ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ସେ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦଶଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ବଣ୍ଟନ କରିଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ତପସା ଚୈଵ ପରାଂ ସିଦ୍ଧିମଵାପ ସଃ। ଦେଶଶ୍ଚ ନାହୁଷସ୍ଯାଯଂ ୟଜ୍ଵନଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ
ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଭୂମି।
ସାର୍ଵଭୌମସ୍ଯ କୌନ୍ତେଯ ଯଯାତେରମିତୌଜସଃ। ସ୍ପର୍ଧମାନସ୍ଯ ଶକ୍ରେଣ ତସ୍ଯେଦଂ ଯଜ୍ଞଵାସ୍ତ୍ଵିହ
ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଏହିଠାରେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିବା ଯୟାତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ଅଛି।
ପଶ୍ଯ ନାନାଵିଧାକାରୈରଗ୍ନିଭିର୍ନିଚିତାଂ ମହୀମ୍। ମଜ୍ଜନ୍ତୀମିଵ ଚାକ୍ରାନ୍ତାଂ ଯଯାତେର୍ଯଜ୍ଞକର୍ମଭିଃ
ଦେଖ, ଏହି ଭୂମି ନାନା ପ୍ରକାର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ଢାକିଯାଇଛି, ଯେପରି ଯୟାତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆବୃତ ଓ ଡୁବିଯାଇଛି।
ଏଷା ଶମ୍ଯେକପତ୍ରା ସା ଶକଟଂ ଚୈତଦୁତ୍ତମମ୍। ପଶ୍ଯ ରାମହ୍ରଦାନେତାନ୍ପଶ୍ଯ ନାରାଯଣାଶ୍ରମମ୍
ଏଠାରେ ଏକ ପତ୍ର ଥିବା ଶାମି ଗଛ ଅଛି, ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗାଡ଼ି । ରାମ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ, ନାରାୟଣ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖ ।
ଏତଚ୍ଚର୍ଚୀକପୁତ୍ରସ୍ଯ ଯୋଗୈର୍ଵିଚରତୋ ମହୀମ୍। ପ୍ରସର୍ପଣଂ ମହୀପାଲ ରୌପ୍ଯାଯାମମିତୌଜସଃ
ଏହା ଚର୍ଚିକାର ପୁଅ ତାଙ୍କର ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ଘୁଡ଼ିବା ପଥ । ରୂପା ଭୂମିରେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ମହାରାଜା, ଏହି ପଥ ତାଙ୍କର ।
ଅତ୍ରାନୁଵଂଶଂ ପଠତଃ ଶୃଣୁ ମେ କୁରୁନନ୍ଦନ। ଉଲୂଖଲୈରାଭରଣୈଃ ପିଶଚୀ ଯଦଭାଷତ
ଏଠାରେ ବଂଶାବଳୀ ପଢ଼ାଯାଉଛି, ମୋ କଥା ଶୁଣ, କୁରୁବଂଶର ନନ୍ଦନ । ପିଶାଚୀ ଉଲୁଖଳ ଓ ଆଭରଣ ବିଷୟରେ କହିଥିଲା ।
ଯୁଗନ୍ଧରେ ଦଧି ପ୍ରାଶ୍ଯ ଉଷିତ୍ଵା ଚାଚ୍ଯୁତସ୍ଥଲେ। ତଦ୍ଵଦ୍ଭୂତଲଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ସପୁତ୍ରା ଵସ୍ତୁମର୍ହସି
ୟୁଗନ୍ଧରରେ ଦହି ଖାଇ ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ ଥଳରେ ରହି, ଏହିପରି ଭୂମିର ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ନାନ କରି, ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ ।