ଅସ୍ତି ଚୈତାଦୃଶଂ କର୍ମ ଯେନ ପୁତ୍ରଶତଂ ଭଵେତ୍। ଯଦି ଶକ୍ନୋଷି ତତ୍କର୍ତୁମଥ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସୋମକ
ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା କରିଲେ ଶତାଧିକ ପୁଅ ମିଳିପାରିବ। ତୁମେ କରିପାରିବା କ୍ଷମତା ଥିଲେ, ମୁଁ କହିଦେବି, ସୋମକ।
କାର୍ଯଂ ଵା ଯଦି ଵାଽକାର୍ଯଂ ଯେନ ପୁତ୍ରଶତଂ ଭଵେତ୍। କୃତମେଵେତି ତଦ୍ଵିଦ୍ଧି ଭଗଵାନ୍ପ୍ରବ୍ରଵୀତୁ ମେ
ଯାହା କରିଲେ ଶତାଧିକ ପୁଅ ମିଳିପାରିବ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ଠିକ କି ଭୁଲ, ଯାହା ହେଉ, ମୁଁ ସେଥିପାଇଁ ସମ୍ମତ; ଭଗବାନ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଯଜସ୍ଵ ଜନ୍ତୁନା ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଂ ମଯା ଵିତତେ କ୍ରତୌ। ତତଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯଚିରେଣ ତେ
ରାଜା, ମୁଁ ଯେଉଁ ବିଦି ଯଜ୍ଞ ଚାଲାଇବି, ସେଥିରେ ତୁମେ ତୁମ ପୁଅକୁ ବଳି ଦିଅ; ତାପରେ ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ଶତାଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅ ପାଇବ।
ଵପାର୍ଯା ହୂଯମାନାଯାଂ ଧୂମମାଘ୍ରାଯ ମାତରଃ। ତତସ୍ତାଃ ସୁମହାଵୀର୍ଯାଞ୍ଜନଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ସୁତାନ୍
ଯବେ ବଳିର ଅଂତ୍ର ହୁତି ଦିଆଯିବ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ତାହାର ଧୂଆଁ ଶ୍ୱାସ ନେବେ, ତେବେ ସେମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ପାଇବେ।
ତସ୍ଯାମେଵ ତୁ ତେ ଜନ୍ତୁର୍ଭଵିତା ପୁନରାତ୍ମଜଃ। ଉତ୍ତରେ ଚାସ୍ଯ ସୌଵର୍ଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟାରେ ତୁମ ପୁଅ ପୁନି ଜନ୍ମିବ; ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚିହ୍ନ ଥିବ।
ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯଦ୍ଯଦ୍ଯଥା କାର୍ଯଂ ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ତଥାତଥା। ପୁତ୍ରକାମତଯା ସର୍ଵଂକରିଷ୍ଯାମି ଵଚସ୍ତଵ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଯାହା କରିବା ଦରକାର, ତାହା କର; ପୁଅ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମର ସମସ୍ତ କଥା ମାନିବି।
ତତଃ ସ ଯାଜଯାମାସ ସୋମକଂ ତେନ ଜନ୍ତୁନା। ମାତରସ୍ତୁ ବଲାତପୁତ୍ରମପାକାର୍ଷୁଃ କୃପାନ୍ଵିତାଃ
ତାପରେ ସୋମକଙ୍କୁ ସେ ପୁଅ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଲା; କିନ୍ତୁ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଦୟାରେ ଭରି, ଶକ୍ତି ଦେଇ ପୁଅକୁ ଟାଣିନେଲେ।
ହା ହତାଃ ସ୍ମେତି ଵାଶନ୍ତ୍ଯସ୍ତୀଵ୍ରଶୋକସମାହତାଃ। ତଂ ମାତରଃ ପ୍ତ୍ଯକର୍ଷନ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣେ କରେ
‘ଆମେ ନଷ୍ଟ ହେଲୁ’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ତୀବ୍ର ଶୋକରେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ କାହାଣି ଧରି ଟାଣିନେଲେ।
ସଵ୍ଯେ ପାଣୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଯାଜକୋପି ସ୍ମ କର୍ଷତି। କୁରରୀଣାମିଵାର୍ତାନାମପାକୃଷ୍ଯ ତୁ ତଂ ସୁତମ୍
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାମ କାହାଣି ଧରି ଟାଣିଲେ; ଦୁଃଖିତ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, ସେପରି ପୁଅକୁ ଟାଣିନେଲେ।
ଵିଶସ୍ଯ ଚୈନଂ ଵିଧିଵଦ୍ଵପାମସ୍ଯ ଜୁହାଵ ସଃ। ଵପାଯାଂ ହୂଯମାନାଯାଂ ଗନ୍ଧମାଘ୍ରାଯ ମାତରଃ
ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ପୁଅକୁ ମାରି ଅଂତ୍ର ହୁତି ଦେଲେ; ହୁତି ଦେବାବେଳେ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ ନେଲେ।
ଆର୍ତା ନିପେତୁଃ ସହସା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କୁରୁନନ୍ଦନ। ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଗର୍ଭାନଲବଂସ୍ତତସ୍ତାଃ ପାର୍ଥିଵାଙ୍ଗନାଃ
ଦୁଃଖରେ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ହଠାତ୍ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କୁରୁବଂଶୀ; ସମସ୍ତ ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ଗର୍ଭାଗ୍ନିରୁ ପୁଅ ପାଇଲେ।
ତତୋ ଦଶସୁ ମାସେଷୁ ସୋମକସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ। ଜଜ୍ଞେ ପୁତ୍ରଶତଂ ପୂର୍ଣଂ ତାସୁ ସର୍ଵାସୁ ଭାରତ
ତାପରେ ଦଶ ମାସ ପରେ, ସୋମକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତାଧିକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲା, ଭାରତ।
ଜନ୍ତୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସମଭଵଜ୍ଜନିତ୍ର୍ଯାମେଵ ପୂର୍ଵଵତ୍। ସ ତାସାମିଷ୍ଟ ଏଵାସୀନ୍ନ ତଥାଽନ୍ଯେ ନିଜାଃ ସୁତାଃ
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଥିଲା, ମା'ଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଏହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ହେଲା; ସେ ଏକା ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ପ୍ରିୟ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଏପରି ନଥିଲେ।
ତଚ୍ଚ ଲକ୍ଷଣମସ୍ଯାସୀତ୍ସୌଵର୍ଣଂ ପାର୍ଶ୍ଵ ଉତ୍ତରେ। ତସ୍ମିନ୍ପୁତ୍ରଶତେ ଚାଗ୍ର୍ଯଃ ସ ବଭୂଵ ଗୁଣୈରପି
ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସୁନା ଚିହ୍ନ ଥିଲା; ଏକଶ ଶତ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଗୁଣରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତତଃ ସ ଲୋକମଗମତ୍ସୋମକସ୍ଯ ଗୁରୁଃ ପରମ୍। ଅନ୍ଵକ୍ଷମେଵ ପଶ୍ଚାତ୍ତୁ ସୋମକୋପ୍ଯଗମତ୍ପରମ୍
ତାପରେ ସୋମକଙ୍କର ଗୁରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ଯାଇଲେ; ତା'ପରେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ସୋମକ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଅଥ ତଂ ନରକେ ଘୋରେ ପଚ୍ଯମାନଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ। ତମପୃଚ୍ଛତ୍କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ନରକେ ପଚ୍ଯସେ ଦ୍ଵିଜ
ସେ ଏକ ଭୟାନକ ନରକରେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା ଦେଖିଲେ; ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଦ୍ୱିଜ, କେଉଁ ଦୋଷରେ ତୁମେ ଏହି ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛ?'
ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଗୁରୁଃ ସୋଽଥ ପଚ୍ଯମାନୋଽଗ୍ନିନା ଭୃଶମ୍। ତ୍ଵଂ ମଯା ଯାଜିତୋ ରାଜଂସ୍ତସ୍ଯେଦଂ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍
ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା ବେଳେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର ଯଜ୍ନ କରାଇଥିଲି, ରାଜା; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଏହା।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସ ରାଜର୍ଷିର୍ଧର୍ମରାଜମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଅହମତ୍ର ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ମୁଚ୍ଯତାଂ ମମ ଯାଜକଃ
ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି; ମୋର ଯଜ୍ନ କରାଇଥିବା ପୁରୋହିତକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।'
ମତ୍କୃତେ ହି ମହାଭାଗଃ ପଚ୍ଯତେ ନରକାଗ୍ନିନା। `ସୋହମାତ୍ମାନମାଧାସ୍ଯେ ନରକେ ମୁଚ୍ଯତାଂ ଗୁରୁଃ
ମୋ ପାଇଁ, ମହାଭାଗ, ସେ ନରକ ଅଗ୍ନିରେ ଦହୁଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜକୁ ଏହି ନରକରେ ଦେଇବି—ଗୁରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ।
ନାନ୍ଯ କର୍ତୁଃ ଫଲଂ ରାଜନ୍ନୁପଭୁଙ୍କ୍ତେ କଦାଚନ। ଇମାନି ତଵ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଫଲାନି ଵଦତାଂଵର
ଅନ୍ୟ କେହି କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ କଦାପି ପାରେନାହିଁ, ରାଜା; ଏହି ସବୁ ତୁମର ନିଜ ଫଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା।
ପୁଣ୍ଯାନ୍ନ କାମଯେ ଲୋକାନୃତେଽହଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନମ୍। ଇଚ୍ଛାମ୍ଯହମନନୈଵ ସହ ଵସ୍ତୁଂ ସୁରାଲଯେ
ମୁଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଲଭିଥିବା ଶ୍ବର୍ଗ ଚାହେନାହିଁ, ଯଦି ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞକୁ ଛାଡିବାକୁ ପଡିବ; ମୁଁ ଏହି ଦେବାଳୟରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିବାକୁ ଚାହେ।
ନରକେ ଵା ଧର୍ମରାଜ କର୍ମଣାଽସ୍ଯ ସମୋ ହ୍ଯହମ୍। ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଦେଵ ସମମସ୍ତ୍ଵାଵଯୋରିଦମ୍
ନରକରେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ କର୍ମରେ, ଧର୍ମରାଜ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ସମାନ; ଦେବ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ଫଳ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ହେଉ।
ଯଦ୍ଯେଵମୀପ୍ସିତଂ ରାଜନ୍ଭୁଙ୍ଖାସ୍ଯ ସହିତଃ ଫଲମ୍। ତୁଲ୍ଯକାଲଂ ସହାନେନ ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ସଦ୍ଗତିମ୍
ଯଦି ଏହା ତୁମର ଇଛା, ରାଜା, ତେବେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଫଳ ଭୋଗ କର; ସମାନ ସମୟ ପରେ ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ପାଇବ।
ସ ଚକାର ତଥା ସର୍ଵଂ ରାଜା ରାଜୀଵଲୋଚନଃ। କ୍ଷୀଣପାପଶ୍ଚ ତସ୍ମାତ୍ସ ଵିମୁକ୍ତୋ ଗୁରୁଣା ସହ
ପଦ୍ମନୟନ ରାଜା ସବୁ କଥା ଏହିପରି କଲେ; ପାପ ଶୁନ୍ୟ ହେଇ, ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଲେଭେ କାମାଞ୍ଶୁଭାନ୍ରାଜନ୍କର୍ମଣା ନିର୍ଜିତାନ୍ସ୍ଵଯମ୍। ସହ ତେନୈଵ ଵିପ୍ରେଣ ଗୁରୁଣା ସ ଗୁରୁପ୍ରିଯଃ
ନିଜ କର୍ମରେ, ରାଜା ସବୁ ଶୁଭ ଇଛା ପୂରଣ କଲେ; ସେ ଗୁରୁପ୍ରିୟ ଥିଲେ, ଗୁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଫଳ ପାଇଲେ।
ଏଷ ତସ୍ଯାଶ୍ରମଃ ପୁଣ୍ଯୋ ଯ ଏଷୋଗ୍ରେ ଵିରାଜତେ। କ୍ଷାନ୍ତ ଉଷ୍ଯାତ୍ର ଷଡ୍ରାତ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସୁଗତିଂ ନରଃ
ଏହି ଅଶ୍ରମ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯାହା ଏଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି; ଯେ କୌଣସି ନର ଏଠାରେ ଛଅ ରାତି ରହିଥାଏ, ସେ ଶୁଭ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵତ୍ସ୍ଯାମୋ ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ। ଷଡ୍ରାତ୍ରଂ ନିଯତାତ୍ମାନଃ ସ़ଜ୍ଜୀଭଵ କୁରୂଦ୍ଵହ
ରାଜାଧିରାଜ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶୂନ୍ୟ ଭାବେ ବସିବା; ନିୟମିତ ମନ ରଖି, ଛଅ ରାତି ଏଠାରେ ରୁହ, କୁରୁମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସୋମକସ୍ଯାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଷଡ୍ରାତ୍ରମୁଷ୍ଯ ନିଯତୋ ଭ୍ରାତ୍ରାଦିଭିରରିଂଦମଃ। ତସ୍ମାନ୍ନିର୍ଗମ୍ଯ ସହସା ଦିଶଂ ପ୍ରାଯାତ୍ତଥୋତ୍ତରାମ୍
ସୋମକଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅଶ୍ରମରେ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ଭାଇମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଛଅ ରାତି ରହିଲେ; ତାପରେ ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ।
ବହୁଦୂରଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ଵନଂ ତତ୍ର ମନୋହରମ୍। ବହୁପଷ୍ପଫଲାକୀର୍ଣଂ ମହାନଦ୍ଯୁପଶୋଭିତମ୍
ଏକ ଦୂର ଯାତ୍ରା ପରେ, ସେମାନେ ଏକ ମନୋହର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଲେ, ଯାହା ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିଲା, ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛ ରାଜାଽସୌ ଲୋମଶଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍। କିମିଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ରମ୍ଯଂ ଵନଂ ବହୁମୃଗଦ୍ଵିଜମ୍
ସେ ଦେଖି, ରାଜା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋମଶଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ମନୋହର ଜଙ୍ଗଲ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ଅଛି, କଣ ଏହା?'