ସୋଽଭିଷିକ୍ତୋ ଭଗଵତା ସ୍ଵଯଂ ଶକ୍ରେଣ ଭାରତ। ଧର୍ମେଣ ଵ୍ଯଜଯଲ୍ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ଵିଷ୍ଣୁରିଵ ଵିକ୍ରମୈଃ
ସେ ନିଜେ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ; ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ପରି ତିନି ଲୋକକୁ ବିଜୟ କଲେ।
ତସ୍ଯାପ୍ରତିହତଂ ଚକ୍ରଂ ପ୍ରାଵର୍ତତ ମହାତ୍ମନଃ। ରତ୍ନାନି ଚୈଵ ରାଜର୍ଷିଂ ସ୍ଵଯମେଵୋପତସ୍ଥିରେ
ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅପରାଜିତ ଚକ୍ର ଘୂରିବା ଆରମ୍ଭ କଲା; ରତ୍ନମାନେ ନିଜେ ଏହି ରାଜା ଋଷିଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯେଯଂ ଵସୁସଂପୂର୍ଣା ଵସୁଧା ଵସୁଧାଧିପ। ତେନେଷ୍ଟଂ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ବହୁଭିଃ ସ୍ଵାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ
ଏହି ଧରଣୀ, ଯାହା ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଇ ଭୂପତିଙ୍କ ଅଧିନରେ ଥିଲା; ସେ ଅନେକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଚିତଚୈତ୍ଯୋ ମହାତେଜା ଧର୍ମାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ ପୁଷ୍କଲାନ୍। ଶକ୍ରସ୍ଯାର୍ଧାସନଂ ରାଜଁଲ୍ଲବ୍ଧଵାନମିତଦ୍ଯୁତିଃ
ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନେକ ଚୈତ୍ୟ ତିଆରି କଲେ ଏବଂ ବହୁତ ଧର୍ମ ଲାଭ କରି, ହେ ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଆଧା ଆସନ ପାଇଲେ, ଅପାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ଏକାହ୍ନା ପୃଥିଵୀ ତେନ ଧର୍ମନିତ୍ଯେନ ଧୀମତା। ଵିଜିତା ଶାସନାଦେଵ ସରତ୍ନାକରପତ୍ତନା
ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଏକ ଦିନରେ ନିଜ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ରତ୍ନମୟ ପୁରୀ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ବିଜୟ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଚୈତ୍ଯୈର୍ମହାରାଜ କ୍ରତୂନାଂ ଦକ୍ଷିଣାଵତାମ୍। ଚତୁରନ୍ତା ମହୀ ଵ୍ଯାପ୍ତା ନାସୀତ୍କିଂଚିଦନାଵୃତମ୍
ତାଙ୍କ ଚୈତ୍ୟ ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଦାନଦ୍ୱାରା, ହେ ମହାରାଜ, ସମଗ୍ର ଚାରି ଦିଗରେ ଧରଣୀ ବ୍ୟାପିଗଲା; କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ଅଢାକା ରହିଲା ନାହିଁ।
ତେନ ପଦ୍ମସହସ୍ରାଣି ଗଵାଂ ଦଶ ମହାତ୍ମନା। ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ମହାରାଜ ଦତ୍ତାନୀତି ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜା ଏକ ହଜାର ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଓ ଦଶଟି ଗାଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ, ଏହିପରି କଥା କହାଯାଏ।
ତେନ ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକ୍ଯାମନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯାଂ ମହାତ୍ମନା। ଵୃଷ୍ଟଂ ସସ୍ଯଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ମିଷତୋ ଵଜ୍ରପାଣିନଃ
ବାରୋ ବର୍ଷ ଧରି ଅବିରଳ ଅଵୃଷ୍ଟି ହେବା ସମୟରେ, ସେ ମହାତ୍ମା ଫସଲ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବର୍ଷା ହେବାକୁ କରାଇଥିଲେ, ଏହା ଦେଖି ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ମନେ ରହିଥିଲେ।
ତେନ ସୋମକୁଲୋତ୍ପନ୍ନୋ ଗାନ୍ଧାରାଧିପତିର୍ମହାନ୍। ଶର୍ଜନ୍ନିଵ ମହାମେଘଃ ପ୍ରମଥ୍ଯ ନିହତଃ ଶରୈଃ
ସେଠାରୁ ସୋମ ବଂଶର ଗାନ୍ଧାର ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଶକ୍ତିରେ ହରି ହୋଇ ତୀରରେ ପଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ।
ପ୍ରଜାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାସ୍ତେନ ତ୍ରାତା ରାଜନ୍କୃତାତ୍ମନା। ତେନାତ୍ମତପସା ଲୋକାସ୍ତାପିତାଶ୍ଚାତିତେଜସା
ସେ ନିଜ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ଚାରି ପ୍ରକାରର ଜନସମୂହକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନିଜ ଅତିଶୟ ତେଜରେ ଅବଳମ୍ବନ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯୈତଦ୍ଦେଵଯଜନଂ ସ୍ଥାନମାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସଃ। ଯସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯତମେ ଦେଶେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେସ୍ଯ ମଧ୍ଯତଃ
ଏହି ହେଉଛି ଆଦିତ୍ୟ ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ ତାଙ୍କର ଦେବ-ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳ, ଯାହା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ଏବଂ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ତଥା ତ୍ଵମପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମାନ୍ଧାତେଵ ମହୀପତିଃ। ଧର୍ମଂ କୃତ୍ଵା ମହୀଂ ରକ୍ଷ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯସି
ଏହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରାଜାଧିରାଜ, ମାନ୍ଧାତାଙ୍କ ପରି ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରି ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କର; ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ମାନ୍ଧାତୁଶ୍ଚରିତଂ ମହତ୍। ଜନ୍ମ ଚାଗ୍ର୍ଯଂ ମହୀପାଲ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି
ଏଭଳି ମାନ୍ଧାତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲା, ରାଜା, ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ କୌନ୍ତେଯୋ ଲୋମଶେନ ମହର୍ଷିଣା। ପପ୍ରଚ୍ଛାନନ୍ତରଂ ଭୂଯଃ ସୋମକଂ ପ୍ରତି ଭାରତ
ଏଭଳି ଲୋମଶ ମହାର୍ଷିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ପୁନି ସୋମକ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଭାରତ।
କଥଂଵୀର୍ଯଃ ସ ରାଜାଽଭୂତ୍ସୋମକୋ ଦଦତାଂଵରଃ। କର୍ମାଣ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ଚ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ସୋମକ ରାଜାଙ୍କର କେମିତି ପ୍ରଭାବ ଓ ସାହସ ଥିଲା? ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୁଁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରାସୀନ୍ନୃପତିଃ ସୋମକୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ। ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଶତଂ ରାଜନ୍ସଦୃଶୀନାମଭୂତ୍ତଦା
ସୋମକ ନାମକ ଏକ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ଥିଲେ, ରାଜା; ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଏକ ଶତ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର।
ସ ଵୈ ଯତ୍ନେନ ମହତା ତାସୁ ପୁତ୍ରଂ ମହୀପତିଃ। କଂଚିନ୍ନାସାଦଯାମାସ କାଲେନ ମହତା ହ୍ଯପି
ସେ ରାଜା ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅତିତ ହେଲା ମଧ୍ୟ ଏକ ଭି ସନ୍ତାନ ପାଇବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
କଦାଚିତ୍ତସ୍ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଯତମାନସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଜନ୍ତୁର୍ନାମ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯାଂ ସମଜାଯତ
କେବେ ଏକ ସମୟରେ, ବୟସ୍କ ହେବା ପରେ ଓ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା ପରେ, ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଭାର୍ଯ୍ୟାରୁ ଜନ୍ତୁ ନାମକ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତଂ ଜାତଂ ମାତରଃ ସର୍ଵାଃ ପରିଵାର୍ଯ ସମାସତେ। ସତତଂ ପୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା କାମଭୋଗାନ୍ଵିଶାଂପତେ
ସେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା ପରେ, ସମସ୍ତ ମାଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପଛରେ ରଖି, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଲାଡ଼ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ପିପୀଲିକା ଜନ୍ତୁଂ କଦାଚିଦଦଶତ୍ସ୍ଫିଚି। ସ ଦଷ୍ଟୋ ହ୍ଯରୁଦଦ୍ରାଜଂସ୍ତେନ ଦୁଃଖେନ ବାଲକଃ
ଏକ ଦିନ, ଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ଏକ ପିପିଳିକା ତାଙ୍କର ନିତମ୍ଭରେ କାମି ଦେଲା; ଏହି କାମିରେ, ସେ ଶିଶୁ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି ଉଠିଲେ।
ତତସ୍ତା ମାତରଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରାକ୍ରୋଶନ୍ଭୃଶଦୁଃଖିତାଃ। ପ୍ରଵାର୍ଯ ଜନତୁଂ ସହସା ସ ଶବ୍ଦସ୍ତୁମୁଲୋଽଭଵତ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ମାଁମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଜନ୍ତୁ ପାଇଁ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ତମାର୍ତନାଦଂ ସହସା ଶୁଶ୍ରାଵ ସ ମହୀପତିଃ। ଅମାତ୍ଯପର୍ଷଦୋ ମଧ୍ଯେ ଉପଵିଷ୍ଟଃ ସହର୍ତ୍ଵିଜା
ଏହି ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର ଅଚାନକ ରାଜା ଶୁଣିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ବସିଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ କିମେତଦିତି ପାର୍ଥିଵଃ। ତସ୍ମୈ କ୍ଷତ୍ତା ଯଥାଵୃତ୍ତମାଚଚକ୍ଷେ ସୁତଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ ରାଜା ଜଣେ ଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ, କଣ ଘଟିଛି ଜାଣିବାକୁ; ତାଙ୍କର ସେବକ ଏହି ଘଟଣା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କଲେ।
ତ୍ଵରମାଣଃ ସ ଚୋତ୍ଥାଯ ସୋମକଃ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଂ ପୁତ୍ରମାଶ୍ଵାସଯଦରିଂଦମଃ
ସୋମକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଉଠି, ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯାଇ, ନିଜ ପୁଅକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ସେ ପୁଅକୁ।
ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ତୁ ତଂ ପୁତ୍ରଂ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯାନ୍ତଃପୁରାନ୍ନୃପଃ। ଋତ୍ଵିଜା ସହିତୋ ରାଜନ୍ସହାମାତ୍ଯ ଉପାଵିଶତ୍
ପୁଅକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା କରିବା ପରେ, ରାଜା ଅନ୍ତଃପୁର ଛାଡି ରିତ୍ବିଜ ଓ ଅମାତ୍ୟମାନେ ସହିତ ବସିଲେ।
ଧିଗସ୍ତ୍ଵିହୈକପୁତ୍ରତ୍ଵମପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ଵରଂ ଭଵେତ୍। ନିତ୍ଯାତୁରତ୍ଵାଦ୍ଭୂତାନାଂ ଶୋକ ଏଵୈକପୁତ୍ରତା
ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଥିବା ଦୁଃଖଦାୟକ; ନିଜର ପୁଅ ନଥିବା ଭଲ। ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଥିଲେ ସଦା ଚିନ୍ତା ଓ ଶୋକ ହୁଏ।
ଇଦଂ ଭାର୍ଯାଶତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପରୀକ୍ଷ୍ଯସଦୃଶଂ ପ୍ରଭୋ। ପୁତ୍ରାର୍ଥିନା ମଯା ଵୋଢଂ ନ ତାସାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ପ୍ରଜା
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏହି ଶତାଧିକ ଜନା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଯାଞ୍ଚ କରି, ପୁଅ ପାଇଁ ବିବାହ କରିଛି; କିନ୍ତୁ କେହି ପ୍ରଜା ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ଏକଃ କଥଂଚିଦୁତ୍ପନ୍ନଃ ପୁତ୍ରୋ ଜନ୍ତୁରଯଂ ମମ। ଯତମାନାସୁ ସର୍ଵାସୁ କିଂନୁ ଦୁଃଖମତଃ ପରମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିପରି ଏହି ପୁଅ ଜନ୍ମିଛି, ମୁଁ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି; ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ କଣ ହେବ?
ଵଯଶ୍ଚ ସମତୀତଂ ମେ ସଭାର୍ଯସ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଆସାଂ ପ୍ରାଣାଃ ସମାଯତ୍ତା ମମ ଚାତ୍ରୈକପୁତ୍ରକେ
ମୋର ଯୁବାବସ୍ଥା ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହିତ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଏହି ଏକମାତ୍ର ପୁଅରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ ନିର୍ଭର କରିଛି।
ସ୍ଯାତ୍ତୁ କର୍ମ ତଥା ଯୁକ୍ତଂ ଯେନ ପୁତ୍ରଶତଂ ଭଵେତ୍। ମହତା ଲଘୁନା ଵାଽପି କର୍ମଣା ଦୁଷ୍କରେଣ ଵା
କିଛି ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି କି, ଯାହା କରିଲେ ଶତାଧିକ ପୁଅ ମିଳିପାରିବ? ବଡ଼ କି ଛୋଟ, ଦୁଃସାଧ୍ୟ କି ସହଜ, କିଛି ଉପାୟ ଅଛି କି?