ପତ୍ଯର୍ଥଂ ଦେଵଗର୍ଭାଭେ ମା ଵୃଥା ଯୌଵନଂ କୃଥାଃ। ଏଵମୁକ୍ତା ସୁକନ୍ଯାଽପି ସୁରୌ ତାଵିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ପତି ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଯୌବନକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରନି। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସୁକନ୍ୟା ସେଇ ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ରତାଽହଂ ଚ୍ଯଵନେ ପତ୍ଯୌ ମୈଵଂ ମାଂ ପର୍ଯଶଙ୍କତମ୍। ତାଵବ୍ରୂତାଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵେନାମାଵାଂ ଦେଵଭିଷଗ୍ଵରୌ
ମୁଁ ମୋ ପତି ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ରଖିଛି, ଏପରି ଭାବେ ମୋପାଇଁ ସନ୍ଦେହ କରନି। ତାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ, 'ଆମେ ଦେବ ଚିକିତ୍ସକ ଅଟୁଟ ଭାଇ।'
ଯୁଵାନଂ ରୂପସଂପନ୍ନଂ କରିଷ୍ଯାଵଃ ପତିଂ ତଵ। ତତସ୍ତସ୍ଯାଵଯୋଶ୍ଚୈଵ ଵୃଣୀଷ୍ଵାନ୍ଯତମଂ ପତିମ୍। ଏତେନ ସମଯେନୈନମାମନ୍ତ୍ରଯ ପତିଂ ଶୁଭେ
ଆମେ ତୁମର ପତିଙ୍କୁ ଯୁବକ ଏବଂ ରୂପରେ ଶୋଭିତ କରିଦେବୁ। ତାପରେ ଆମେ ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠିକୁ ପତି ବାଛ। ଏହି ଶର୍ତ୍ତରେ, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ।
ସା ତଯୋର୍ଵଚନାଦ୍ରାଜନ୍ନୁପସଂଗମ୍ଯ ଭାର୍ଗଵମ୍। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଯତ୍ତାଭ୍ଯାମୁକ୍ତଂ ଭୃଗୁସୁତଂ ପ୍ରତି
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା, ସେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯାହା କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେଇ କଥା ଭୃଗୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚ୍ଯଵନୋ ଭାର୍ଯାମୁଵାଚ କ୍ରିଯତାମିତି। `ସା ଭର୍ତ୍ରା ସମନୁଜ୍ଞାତା କ୍ରିଯତାମିତ୍ଯଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚ୍ୟବନ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କହିଲେ, 'ଏହା କର।' ପତିଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ସେ କହିଲେ, 'ଏହା କରାଯାଉ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦଶ୍ଵିନୌ ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ଯାସ୍ତତ୍କ୍ରିଯତାମିତି'। ଊଚତୂ ରାଜପୁତ୍ରୀଂ ତାଂ ପତିସ୍ତଵ ଵିଶତ୍ଵପଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା କହିଲେ, 'ଏହା କରାଯାଉ।' ସେମାନେ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମର ପତି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ।'
ତତୋଽମ୍ଭଶ୍ଚ୍ଯଵନଃ ଶୀଘ୍ରଂ ରୂପାର୍ଥୀ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ। ଅଶ୍ଵିନାଵପି ତଦ୍ରାଜନ୍ସରଃ ପ୍ରାଵିଶତାଂ ତଦା
ତାପରେ ଚ୍ୟବନ ରୂପ ପାଇବା ଆଶାରେ ତୁରନ୍ତ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ମଧ୍ୟ ସେଇ ପୋଖରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତାଦୁତ୍ତୀର୍ଣାଃ ସର୍ଵେ ତେ ସରସସ୍ତ୍ରଯଃ। ଦିଵ୍ଯରୂପଧରାଃ ସର୍ଵେ ଯୁଵାନୋ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ। ତୁଲ୍ଯଵେଷଧରାଶ୍ଚୈଵ ମନସଃ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନାଃ
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେମାନେ ତିନିଜଣ ଏହି ପୋଖରୀରୁ ବାହାରିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯୁବକ ହେଇଥିଲେ, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏକେ ଭଳି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିଲେ।
ତେଽବ୍ରୁଵନ୍ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଵୃଣୀଷ୍ଵାନ୍ଯତମଂ ଶୁଭେ। ଅସ୍ମାକମୀପ୍ସିତଂ ଭଦ୍ରେ ପତିତ୍ଵେ ଵରଵର୍ଣିନି
ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି କହିଲେ, 'ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠିକୁ ବାଛ। ଆମର ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଏକଙ୍କୁ ପତି ବାଛ।'
ତ୍ଵମଶ୍ଵିନୋରନ୍ଯତରଂ ଚ୍ଯଵନଂ ଵା ଯଶସ୍ଵିନି'। ଯତ୍ର ଵାଽପ୍ଯଭିକାମାଽସି ତଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ସୁଶୋଭନେ
ତୁମେ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଜଣେ କିମ୍ବା ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ବାଛିପାର, ହେ ପ୍ରସିଦ୍ଧା। ତୁମ ଯାହାପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେଠିକୁ ବାଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ସା ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁ ତାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତୁଲ୍ଯରୂପଧରାନ୍ସ୍ଥିତାନ୍। ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଦେଵୀ ଵଵ୍ରେ ସ୍ଵକଂ ପତିମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକେ ଭଳି ରୂପରେ ଦେଖି, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭାବି, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ବାଛିଲେ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ଚ୍ଯଵନୋ ଭାର୍ଯାଂଵଯୋରୂପଂ ଚ ଵାଞ୍ଛିତମ୍। ହୃଷ୍ଟୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜାସ୍ତୌ ନାସତ୍ଯାଵିଦଂ ଵଚଃ
ଚ୍ୟବନ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଆପେକ୍ଷିତ ରୂପ ପାଇ, ବଡ଼ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଦୁଇ ନାସତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯଥାଽହଂ ରୂପସଂପନ୍ନୋ ଵଯସା ଚ ସମନ୍ଵିତଃ। କୃତୋ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଵୃଦ୍ଧଃ ସନ୍ଭାର୍ଯାଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ତଵାନିମାମ୍
ମୁଁ ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ଥିଲି, ତଥାପି ତୁମେ ମୋତେ ଯୁବକ ଏବଂ ରୂପଶୀଳୀ କରିଦେଲ। ଏହି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ମିଳିଲା।
ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଵାଂ କରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରୀତ୍ଯାଽହଂ ସୋମପୀଥିନୌ। ମିଷତୋ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ଵାମ୍
ଏହିପାଇଁ, ମୋର ପ୍ରେମରୁ, ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସୋମପାନ କରିବା ଅଧିକାର ଦେବି, ଦେବରାଜଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମଧ୍ୟ। ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ହୃଷ୍ଟମନସୌ ଦିଵଂ ତୌ ପ୍ରତିଜଗ୍ମତୁଃ। ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚ ସୁକନ୍ଯା ଚ ସୁରାଵିଵ ଵିଜହ୍ରତୁଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦୁଇଜଣ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ଚ୍ୟବନ ଓ ସୁକନ୍ୟା ଦେବତାମାନେ ଭଳି ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।
ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଶର୍ଯାତିର୍ଵଯସ୍ଥଂ ଚ୍ଯଵନଂ କୃତମ୍। ସୁହୃଷ୍ଟଃ ସେନଯା ସାର୍ଧମୁପାଯାଦ୍ଭାର୍ଗଵାଶ୍ରମମ୍
ତାପରେ, ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଯୁବକ ହେବା ବିଷୟ ଶୁଣି, ଶର୍ୟାତି ରାଜା ବହୁତ ଖୁସି ହେଇ, ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ଚ୍ଯଵନଂ ଚ ସୁକନ୍ଯାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵସୁତାଵିଵ। ରେମେ ସଭାର୍ଯଃ ଶର୍ଯାତିଃ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହୀମିଵ
ଚ୍ୟବନ ଓ ସୁକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଉଳ ଶିଶୁମାନେ ପରି ଦେଖି, ଶର୍ୟାତି ତାଙ୍କର ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ସହ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ମନେ ହେଲା ସେ ପୃଥିବୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।
ଋଷିଣା ସତ୍କୃତସ୍ତେନ ସଭାର୍ଯଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଉପୋପଵିଷ୍ଟଃ କଲ୍ଯାଣୀଃ କଥାଶ୍ଚକ୍ରେ ମନୋରମାଃ
ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ରାଜା ତାଙ୍କର ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ସହ ବସି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥୈନଂ ଭାର୍ଗଵୋ ରାଜନ୍ନୁଵାଚ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍। ଯାଜଯିଷ୍ଯାମି ରାଜଂସ୍ତ୍ଵାଂ ସଂଭାରାନୁପକଲ୍ପଯ
ତାପରେ ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନ ରାଜାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଜ୍ଞ କରାଇବି, ରାଜା, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କର।'
ତତଃ ପରମସଂହୃଷ୍ଟଃ ଶର୍ଯାତିରଵନୀପତିଃ। ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ମହାରାଜ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍
ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ, ଶର୍ୟାତି ରାଜା ଚ୍ୟବନଙ୍କ କଥାକୁ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ପ୍ରଶସ୍ତେଽହନି ଯଜ୍ଞୀଯେ ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧିମତ୍। କାରଯାମାସ ଶର୍ଯାତିର୍ଯଜ୍ଞାଯତନମୁତ୍ତମମ୍
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ, ଶର୍ୟାତି ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରାଇଲେ।
ତତ୍ରୈନଂ ଚ୍ଯଵନୋ ରାଜନ୍ଯାଜଯାମାସ ଭାର୍ଗଵଃ। ଅଦ୍ଭୁତାନି ଚ ତତ୍ରାସନ୍ଯାନି ତାନି ନିବୋଧ ମେ
ସେଠାରେ ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରାଇଲେ; ଏଠି କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା—ସେଗୁଡିକୁ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।
ଅଗୃହ୍ଣାଚ୍ଚ୍ଯଵନଃ ସୋମମଶ୍ଵିନୋର୍ଦେଵଯୋସ୍ତଦା। ତମିନ୍ଦ୍ରୋ ଵାରଯାମାସ ଗୃହ୍ଣାନଂ ସ ତଯୋର୍ଗ୍ରହମ୍
ସେ ସମୟରେ ଚ୍ୟବନ ଦେଉଳ ଯମଜ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ସୋମ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସୋମ ଦେବାରେ ବାଘା ଦେଲେ।
ଉଭାଵେତୌ ନ ସୋମାର୍ହୌ ନାସତ୍ଯାଵିତି ମେ ମତିଃ। ଭିଷଜୌ ଦିଵି ଦେଵାନାଂ କର୍ମଣା ତେନ ନାର୍ହତଃ
ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଅଶ୍ୱିନୀ ସୋମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି—ମୋ ମନେ ଏଭଳି। ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଚିକିତ୍ସକ, ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଏହାର ଅଧିକାରୀ ନୁହନ୍ତି।
ମାଵମଂସ୍ଥା ମହାତ୍ମାନୌ ରୂପଦ୍ରଵିଣଵତ୍ତରୌ। ଯୌ ଚକ୍ରତୁର୍ମାଂ ମଧଵନ୍ଵୃନ୍ଦାରକମିଵାଜରମ୍
ଏହି ଦୁଇଁ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବାନି, ସେମାନେ ରୂପ ଓ ଧନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେମାନେ ମୋତେ ମଧୁଙ୍କ ସହ ବନ୍ଦାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶଶ୍ୱତ ଶିଶୁ ପରି ଅଜର କରିଥିଲେ।
ଋତେ ତ୍ଵାଂ ଵିବୁଧାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାନ୍କଥଂ ଵୈ ନାର୍ହତଃ ସଵମ୍। ଅଶ୍ଵିନାଵପି ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ଦେଵୌ ଵିଦ୍ଧି ପୁରଂଦର
ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କିପରି ସୋମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ? ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା—ଏହି କଥା ଜାଣ, ପୁରନ୍ଦର।
ଚିକିତ୍ସକୌ କର୍ମକରୌ କାମରୂପସମନ୍ଵିତୌ। ଲୋକେ ଚରନ୍ତୌ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ କଥଂ ସୋମମିହାର୍ହତଃ
ସେମାନେ ଚିକିତ୍ସକ, କାମ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ଏହି ଲୋକରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରନ୍ତି—ସେମାନେ କିପରି ସୋମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ?
ଏତଦେଵ ତଦା ଵାକ୍ଯମାମ୍ରେଡଯତି ଵାସଵେ। ଅନାଦୃତ୍ଯତତଃ ଶକ୍ରଂ ଗ୍ରହଂ ଜଗ୍ରାହ ଭାର୍ଗଵଃ
ଏହି ଉପରେ ବାସବ ଏହି ଦଳିଲ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନ ସୋମ ଅଂଶ ଦେଲେ।
ଗ୍ରହୀଷ୍ଯନ୍ତଂ ତୁ ତଂ ସୋମମଶ୍ଵିନୋରୁତ୍ତମଂ ତଦା। ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ବଲଭିଦ୍ଦେଵ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେତେବେଳେ ଭାର୍ଗବ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୋମ ଦେବାକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ବଳଶାଳୀ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଆଭ୍ଯାମର୍ତାଯ ସୋମଂ ତ୍ଵଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯସି ଯଦି ସ୍ଵଯମ୍। ଵଜ୍ରଂ ତେ ପ୍ରହରିଷ୍ଯାମି ଘୋରରୂପମନୁତ୍ତମମ୍
ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ମଣିଷ ପାଇଁ ସୋମ ଦେବ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପୂର୍ବ ବଜ୍ର ମାରିବି।