ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦର୍ଶନୀଯାଙ୍ଗୀଂ ଦେଵରାଜସୁତାମିଵ। ଊଚତୁଃ ସମଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ନାସତ୍ଯାଵଶ୍ଵିନାଵିଦମ୍
ସେଉଁଠି, ଦେବରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ପରି ଶୋଭାମୟ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ସୁକନ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ—
କସ୍ଯ ତ୍ଵମସି ଵାମୋରୁ ଵନେଽସ୍ମିନ୍କିଂ କରୋଷି ଚ। ଇଚ୍ଛାଵ ଭଦ୍ରେ ଜ୍ଞାତୁଂ ତ୍ଵାଂ ତତ୍ଵମାଖ୍ଯାହି ଶୋଭନେ
"ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘା ଥିବା ମହିଳା, ତୁମେ କିଏ ଏବଂ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ କଣ କରୁଛ? ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମ ସତ୍ୟ ଚରିତ୍ର କହ।"
ତତଃ ସୁକନ୍ଯା ସଂଵୀତା ତାଵୁଵାଚ ସୁରୋତ୍ତମୌ। ଶର୍ଯାତିତନଯାଂ ଵିତ୍ତଂ ଭାର୍ଯାଂ ମାଂ ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ଚ
ତେବେ ସୁକନ୍ୟା ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ଢାକି, ସେଇ ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ଝିଅ ଏବଂ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ।"
ନାମ୍ନା ଚାହଂ ସୁକନ୍ଯେତି ନୃଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା। ସାଽହଂସର୍ଵାତ୍ମନା ନିତ୍ଯଂ ଭର୍ତାରମନୁଵର୍ତିନୀ
"ମୋ ନାମ ସୁକନ୍ୟା, ଏହି ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୁଁ ସଦା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରୁ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ।"
ଅଥାଶ୍ଵିନୌ ପ୍ରହସ୍ଯୈତାମବ୍ରୂତାଂ ପୁନରେଵ ତୁ। କଥଂ ତ୍ଵମସି କଲ୍ଯାଣି ପିତ୍ରା ଦତ୍ତାଽଽଗତା ଵନେ
ତେବେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ହସି ଆଉଥରେ ପଚାରିଲେ, "ହେ ଶୁଭେ, କିପରି ତୁମେ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଆସିଛ?"
ଭ୍ରାଜସେଽସ୍ମିନ୍ଵନେ ଭୀରୁ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୌଦାମନୀ ଯଥା। ନ ଦେଵେଷ୍ଵପି ତୁଲ୍ଯାଂ ହି ତ୍ଵଯା ପଶ୍ଯାଵ ଭାମିନି
"ହେ ଭୟଭିତା, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମେ ବିଦ୍ୟୁତ ଭଳି ଚମକୁଛ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପରି ଶୋଭାମୟ ନୁହଁନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।"
ଅନାଭରଣସଂପନ୍ନା ପରମାମ୍ବରଵର୍ଜିତା। ଶୋଭଯସ୍ଯଧିକଂ ଭଦ୍ରେ ଵନମପ୍ଯନଲଂକୃତା
"ତୁମେ ଗହନା ବିନା, ସାଧାରଣ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଛ, ହେ ଭଦ୍ରେ।"
ସର୍ଵାଭରଣସଂପନନା ପରମାମ୍ଵରଧାରିଣୀ। ଶୋଭେଥାସ୍ତ୍ଵନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗି ନ ତ୍ଵେଵଂ ମଲପଙ୍କିନୀ
"ସମସ୍ତ ଗହନା ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା, ତୁମେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭା ପାଇବ। କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ଧୁଳି ଓ ମଳରେ ଢାକା ଅବସ୍ଥାରେ ତାହା ହେବ ନାହିଁ।"
କସ୍ମାଦେଵଂଵିଧା ଭୂତ୍ଵା ଜରାଜର୍ଜରିତଂ ପତିମ୍। ତ୍ଵମୁପାସ୍ସେ ହ କଲ୍ଯାଣି କାମଭୋଗବହିଷ୍କୃତମ୍
ଏମିତି ଦେହ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ବୟସରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିବା, ସମସ୍ତ କାମ ଭୋଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ଏହି ବୃଦ୍ଧ ପତିଙ୍କୁ କାହିଁକି ତୁମେ ସେବା କରୁଛ, ହେ ଶୁଭେ?
ଅସମର୍ଥଂ ପରିତ୍ରାଣେ ପୋଷଣେ ତୁ ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ସା ତ୍ଵଂ ଚ୍ଯଵନମୁତ୍ସୃଜ୍ଯଵରଯସ୍ଵୈକମାଵଯୋଃ
ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କିମ୍ବା ପୋଷଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ହେ ହସନ୍ତି ମୁହଁ ଥିବା ଶୁଭେ। ତେଣୁ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଆମ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠିକୁ ପତି ବାଛ।
ପତ୍ଯର୍ଥଂ ଦେଵଗର୍ଭାଭେ ମା ଵୃଥା ଯୌଵନଂ କୃଥାଃ। ଏଵମୁକ୍ତା ସୁକନ୍ଯାଽପି ସୁରୌ ତାଵିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ପତି ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଯୌବନକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରନି। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସୁକନ୍ୟା ସେଇ ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ରତାଽହଂ ଚ୍ଯଵନେ ପତ୍ଯୌ ମୈଵଂ ମାଂ ପର୍ଯଶଙ୍କତମ୍। ତାଵବ୍ରୂତାଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵେନାମାଵାଂ ଦେଵଭିଷଗ୍ଵରୌ
ମୁଁ ମୋ ପତି ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ରଖିଛି, ଏପରି ଭାବେ ମୋପାଇଁ ସନ୍ଦେହ କରନି। ତାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ, 'ଆମେ ଦେବ ଚିକିତ୍ସକ ଅଟୁଟ ଭାଇ।'
ଯୁଵାନଂ ରୂପସଂପନ୍ନଂ କରିଷ୍ଯାଵଃ ପତିଂ ତଵ। ତତସ୍ତସ୍ଯାଵଯୋଶ୍ଚୈଵ ଵୃଣୀଷ୍ଵାନ୍ଯତମଂ ପତିମ୍। ଏତେନ ସମଯେନୈନମାମନ୍ତ୍ରଯ ପତିଂ ଶୁଭେ
ଆମେ ତୁମର ପତିଙ୍କୁ ଯୁବକ ଏବଂ ରୂପରେ ଶୋଭିତ କରିଦେବୁ। ତାପରେ ଆମେ ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠିକୁ ପତି ବାଛ। ଏହି ଶର୍ତ୍ତରେ, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ।
ସା ତଯୋର୍ଵଚନାଦ୍ରାଜନ୍ନୁପସଂଗମ୍ଯ ଭାର୍ଗଵମ୍। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଯତ୍ତାଭ୍ଯାମୁକ୍ତଂ ଭୃଗୁସୁତଂ ପ୍ରତି
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା, ସେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯାହା କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେଇ କଥା ଭୃଗୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚ୍ଯଵନୋ ଭାର୍ଯାମୁଵାଚ କ୍ରିଯତାମିତି। `ସା ଭର୍ତ୍ରା ସମନୁଜ୍ଞାତା କ୍ରିଯତାମିତ୍ଯଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚ୍ୟବନ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କହିଲେ, 'ଏହା କର।' ପତିଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ସେ କହିଲେ, 'ଏହା କରାଯାଉ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦଶ୍ଵିନୌ ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ଯାସ୍ତତ୍କ୍ରିଯତାମିତି'। ଊଚତୂ ରାଜପୁତ୍ରୀଂ ତାଂ ପତିସ୍ତଵ ଵିଶତ୍ଵପଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା କହିଲେ, 'ଏହା କରାଯାଉ।' ସେମାନେ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମର ପତି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ।'
ତତୋଽମ୍ଭଶ୍ଚ୍ଯଵନଃ ଶୀଘ୍ରଂ ରୂପାର୍ଥୀ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ। ଅଶ୍ଵିନାଵପି ତଦ୍ରାଜନ୍ସରଃ ପ୍ରାଵିଶତାଂ ତଦା
ତାପରେ ଚ୍ୟବନ ରୂପ ପାଇବା ଆଶାରେ ତୁରନ୍ତ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ମଧ୍ୟ ସେଇ ପୋଖରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତାଦୁତ୍ତୀର୍ଣାଃ ସର୍ଵେ ତେ ସରସସ୍ତ୍ରଯଃ। ଦିଵ୍ଯରୂପଧରାଃ ସର୍ଵେ ଯୁଵାନୋ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ। ତୁଲ୍ଯଵେଷଧରାଶ୍ଚୈଵ ମନସଃ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନାଃ
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେମାନେ ତିନିଜଣ ଏହି ପୋଖରୀରୁ ବାହାରିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯୁବକ ହେଇଥିଲେ, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏକେ ଭଳି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିଲେ।
ତେଽବ୍ରୁଵନ୍ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଵୃଣୀଷ୍ଵାନ୍ଯତମଂ ଶୁଭେ। ଅସ୍ମାକମୀପ୍ସିତଂ ଭଦ୍ରେ ପତିତ୍ଵେ ଵରଵର୍ଣିନି
ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି କହିଲେ, 'ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠିକୁ ବାଛ। ଆମର ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଏକଙ୍କୁ ପତି ବାଛ।'
ତ୍ଵମଶ୍ଵିନୋରନ୍ଯତରଂ ଚ୍ଯଵନଂ ଵା ଯଶସ୍ଵିନି'। ଯତ୍ର ଵାଽପ୍ଯଭିକାମାଽସି ତଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ସୁଶୋଭନେ
ତୁମେ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଜଣେ କିମ୍ବା ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ବାଛିପାର, ହେ ପ୍ରସିଦ୍ଧା। ତୁମ ଯାହାପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେଠିକୁ ବାଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ସା ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁ ତାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତୁଲ୍ଯରୂପଧରାନ୍ସ୍ଥିତାନ୍। ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଦେଵୀ ଵଵ୍ରେ ସ୍ଵକଂ ପତିମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକେ ଭଳି ରୂପରେ ଦେଖି, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭାବି, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ବାଛିଲେ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ଚ୍ଯଵନୋ ଭାର୍ଯାଂଵଯୋରୂପଂ ଚ ଵାଞ୍ଛିତମ୍। ହୃଷ୍ଟୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜାସ୍ତୌ ନାସତ୍ଯାଵିଦଂ ଵଚଃ
ଚ୍ୟବନ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଆପେକ୍ଷିତ ରୂପ ପାଇ, ବଡ଼ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଦୁଇ ନାସତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯଥାଽହଂ ରୂପସଂପନ୍ନୋ ଵଯସା ଚ ସମନ୍ଵିତଃ। କୃତୋ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଵୃଦ୍ଧଃ ସନ୍ଭାର୍ଯାଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ତଵାନିମାମ୍
ମୁଁ ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ଥିଲି, ତଥାପି ତୁମେ ମୋତେ ଯୁବକ ଏବଂ ରୂପଶୀଳୀ କରିଦେଲ। ଏହି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ମିଳିଲା।
ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଵାଂ କରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରୀତ୍ଯାଽହଂ ସୋମପୀଥିନୌ। ମିଷତୋ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ଵାମ୍
ଏହିପାଇଁ, ମୋର ପ୍ରେମରୁ, ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସୋମପାନ କରିବା ଅଧିକାର ଦେବି, ଦେବରାଜଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମଧ୍ୟ। ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ହୃଷ୍ଟମନସୌ ଦିଵଂ ତୌ ପ୍ରତିଜଗ୍ମତୁଃ। ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚ ସୁକନ୍ଯା ଚ ସୁରାଵିଵ ଵିଜହ୍ରତୁଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦୁଇଜଣ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ଚ୍ୟବନ ଓ ସୁକନ୍ୟା ଦେବତାମାନେ ଭଳି ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।
ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଶର୍ଯାତିର୍ଵଯସ୍ଥଂ ଚ୍ଯଵନଂ କୃତମ୍। ସୁହୃଷ୍ଟଃ ସେନଯା ସାର୍ଧମୁପାଯାଦ୍ଭାର୍ଗଵାଶ୍ରମମ୍
ତାପରେ, ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଯୁବକ ହେବା ବିଷୟ ଶୁଣି, ଶର୍ୟାତି ରାଜା ବହୁତ ଖୁସି ହେଇ, ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ଚ୍ଯଵନଂ ଚ ସୁକନ୍ଯାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵସୁତାଵିଵ। ରେମେ ସଭାର୍ଯଃ ଶର୍ଯାତିଃ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହୀମିଵ
ଚ୍ୟବନ ଓ ସୁକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଉଳ ଶିଶୁମାନେ ପରି ଦେଖି, ଶର୍ୟାତି ତାଙ୍କର ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ସହ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ମନେ ହେଲା ସେ ପୃଥିବୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।
ଋଷିଣା ସତ୍କୃତସ୍ତେନ ସଭାର୍ଯଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଉପୋପଵିଷ୍ଟଃ କଲ୍ଯାଣୀଃ କଥାଶ୍ଚକ୍ରେ ମନୋରମାଃ
ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ରାଜା ତାଙ୍କର ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ସହ ବସି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥୈନଂ ଭାର୍ଗଵୋ ରାଜନ୍ନୁଵାଚ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍। ଯାଜଯିଷ୍ଯାମି ରାଜଂସ୍ତ୍ଵାଂ ସଂଭାରାନୁପକଲ୍ପଯ
ତାପରେ ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନ ରାଜାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଜ୍ଞ କରାଇବି, ରାଜା, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କର।'
ତତଃ ପରମସଂହୃଷ୍ଟଃ ଶର୍ଯାତିରଵନୀପତିଃ। ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ମହାରାଜ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍
ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ, ଶର୍ୟାତି ରାଜା ଚ୍ୟବନଙ୍କ କଥାକୁ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ।