ତରସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମତ୍ର ରାଜେନଦ୍ର ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଚ୍ଯୁତ। ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ମହୀପାଲ ଧୂତପାପ୍ମା ଭଵିଷ୍ଯସି
ସେହିପରି, ରାଜା, ତୁମେ ଏଠାରେ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସ୍ନାନ କର; ତୁମର ପାପ ସମସ୍ତ ଦୂର ହେବ।
ସ ପଯୋଷ୍ଣ୍ଯାଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵୈ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ। ଵୈଦୂର୍ଯପର୍ଵତଂ ଚୈଵ ନର୍ମଦାଂ ଚ ମହାନଦୀମ୍
ପୟୋଷ୍ଣୀରେ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବୈଦୂର୍ୟ ପାହାଡ଼ ଓ ମହାନଦୀ ନର୍ମଦାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସ ପ୍ରତସ୍ଥେ ମହୀପତିଃ'। ସମାଗମତ ତେଜସ୍ଵୀ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ନଘ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମହୀପତି ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବରେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।
ତତ୍ରାସ୍ଯ ସର୍ଵାଣ୍ଯାଚଖ୍ଯୌ ଲୋମଶୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ତୀର୍ଥାନି ରମଣୀଯାନି ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ଏଠାରେ, ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ଲୋମଶ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ରମଣୀୟ ତୀର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକର ବିବରଣୀ ଦେଇଥିଲେ।
ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାପ୍ରୀତି ପ୍ରଯଯୌ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ। ତତ୍ରତତ୍ରାଦଦଦ୍ଵିତ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ସହସ୍ରଶଃ
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଓ ଯଥାଇଚ୍ଛା, ସେ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ହଜାର ହଜାର ଧନ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ଦେଵାନାମେତି କୌନ୍ତେଯ ତଥା ରାଜ୍ଞାଂ ସଲୋକତାମ୍। ଵେଦୂର୍ଯପର୍ଵତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନର୍ମଦାମଵତୀର୍ଯ ଚ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ବୈଦୂର୍ୟ ପାହାଡ଼ ଦେଖି ଓ ନର୍ମଦା ନଦୀକୁ ଉତରିଲେ, ଦେବତା ଓ ରାଜାମାନେଙ୍କ ସହିତ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ସନ୍ଧିରେଷ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ରେତାଯା ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ ଚ। ଏନମାସାଦ୍ଯ କୌନ୍ତେଯ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ତ୍ରେତା ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ସଂଧି; କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ଏଷ ଶର୍ଯାତିଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦେଶସ୍ତାତ ପ୍ରକାଶତେ। ସାକ୍ଷାଦ୍ଯତ୍ରାପିବତ୍ସୋମମଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ସହ ଵାସଵଃ
ପ୍ରିୟ, ଏଠି ହେଉଛି ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞର ସ୍ଥାନ; ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ସହିତ ସୋମ ପାନ କରିଥିଲେ।
ଚୁକୋପ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚାପି ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ ମହାତପାଃ। ସଂସ୍ତମ୍ଭଯାମାସ ଚ ତଂ ଵାସଵଂ ଚ୍ଯଵନଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏଠି, ମହାତପସ୍ୱୀ ଭାର୍ଗବ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚ୍ୟବନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ଦେଲେ।
ସୁକନ୍ଯାଂ ଚାପି ଭାର୍ଯାଂ ସ ରାଜପୁତ୍ରୀମଵାପ୍ତଵାନ୍। `ନାସତ୍ଯୌ ଚ ମହାଭାଗ କୃତଵାନ୍ସୋମପୀଥିଵୌ
ସେ ରାଜକନ୍ୟା ସୁକନ୍ୟାକୁ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଭାବରେ ପାଇଥିଲେ; ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ସୋମର ଅଂଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
କଥଂ ଵିଷ୍ଟମ୍ଭିତସ୍ତେନ ଭଗଵାନ୍ପାକଶାସନଃ। କିମର୍ଥଂ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚାପି କୋପଂ ଚକ୍ରେ ମହାତପାଃ
କିପରି ଭାଗବାନ୍ ପାକଶାସନଙ୍କୁ ଚ୍ୟବନ ଅଟକାଇଥିଲେ? ଏବଂ କିପାଇଁ ମହାତପସ୍ୱୀ ଭାର୍ଗବ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ?
ନାସତ୍ଯୌ ଚ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍କୃତଵାନ୍ସୋମପୀଥିନୌ। ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତମାଖ୍ଯାତୁ ଭଗଵାନ୍ମମ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ କିପରି ସୋମର ଅଂଶ ପାଇଥିଲେ? ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଯଥାଘଟିଥିଲା, ପୂଜ୍ୟ, ମୋତେ କହ।
ଭୃଗୋର୍ମହର୍ଷେଃ ପୁତ୍ରୋଽଭୂଚ୍ଚଯଵନୋ ନାମ ଭାରତ। ସମୀପେ ସରସସ୍ତସ୍ଯ ତପସ୍ତେପେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ଭାରତ, ବୃଗୁ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ପୁଅ ଚୟବନ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ, ସେ ଏକ ଝିଅ ଉପକୂଳରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ସ୍ଥାଣୁଭୂତୋ ମହାତେଜା ଵୀରସ୍ଥାନେନ ପାଣ୍ଡଵ। ଅତିଷ୍ଠତ ଚିରଂ କାଲମେକଦେଶେ ଵିଶାଂପତେ
ପାଣ୍ଡବ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ବୀ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବୀର ଭଙ୍ଗୀରେ ଅଚଳ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଥିଲେ।
ସଵଲ୍ମୀକୋଽଭଵଦୃଷିର୍ଲତାଭିରିଵ ସଂଵୃତଃ। କାଲେନ ମହତା ରାଜନ୍ସମାକୀର୍ଣଃ ପିପୀଲିକୈଃ
ରାଜା, ସେ ଋଷି ଲତା ଦ୍ୱାରା ଢାକା ହୋଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ପିପିଳିକାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ।
ତଥା ସ ସଂଵୃତୋ ଧୀମାନ୍ମୃତ୍ପିଣ୍ଡ ଇଵ ସର୍ଵଶଃ। ତପ୍ଯତେ ସ୍ମ ତପୋ ଘୋରଂ ଵଲ୍ମୀକେନ ସମାଵୃତଃ
ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଣିଷ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମାଟିର ଗାଠି ପରି ଢାକା ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ଶର୍ଯାତିର୍ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ଆଜଗାମ ସରୋ ରମ୍ଯଂ ଵିହର୍ତୁମିଦମୁତ୍ତମମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଶର୍ୟାତି ନାମକ ଏକ ରାଜା ଏହି ସୁନ୍ଦର ଝିଅକୁ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚତ୍ଵାର୍ଯାସନ୍ପରିଗ୍ରହଃ। ଏକୈଵ ଚ ସୁତା ସୁଭ୍ରୂଃ ସୁକନ୍ଯା ନାମ ଭାରତ
ଭାରତ, ତାଙ୍କର ଚାରି ହଜାର ଜଣେ ରାଣୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଭୂରୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ନାମ ସୁକନ୍ୟା।
ସା ସଖୀଭିଃ ପରିଵୃତା ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା। ଚଙ୍କ୍ରମ୍ଯମାଣା ଵଲ୍ମୀକଂ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ସମାସଦତ୍
ସୁକନ୍ୟା ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ଚାଲିବା କାଳରେ ବୃଗୁ ବଂଶର ଏହି ଭୂମିକୁ ଆସିଲେ।
ସା ଵୈ ଵସୁମତୀଂ ତତ୍ର ପଶ୍ଯନ୍ତୀ ସୁମନୋରମାମ୍। ଵନସ୍ପତୀନ୍ପ୍ରଚିନ୍ଵନ୍ତୀ ଵିଜହାର ସଖୀଵୃତା
ସେଠାରେ, ସୁନ୍ଦର ଭୂମିକୁ ଦେଖି, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲ ଚୟନ କରି, ସଖୀମାନେ ସହିତ ଘୁଞ୍ଚି ଦେଖିଲେ।
ରୂପେଣ ଵଯସା ଚୈଵ ଭଦନେନ ମଦେନ ଚ। ବଭଞ୍ଜ ଵନଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଶାଖାଃ ପରମପୁଷ୍ପିତାଃ
ସେ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଯୁବାବସ୍ଥା, ମଧୁରତା ଓ ଗର୍ବରେ, ଜଙ୍ଗଲ ଗଛମାନଙ୍କର ଫୁଲ ଭରା ଡାଳଗୁଡିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତାଂ ସଖୀରହିତାମେକାମେକଵସ୍ତ୍ରାମଲଂକୃତାମ୍। ଦଦର୍ଶ ଭାର୍ଗଵୋ ଧମାଂଶ୍ଚରନ୍ତୀମିଵ ଵିଦ୍ଯୁତମ୍
ବୃଗୁ ବଂଶର ଏହି ତପସ୍ବୀ, ସୁକନ୍ୟାକୁ ଏକା, ସଖୀମାନେ ବିନା, ଏକ ଜଣେ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ମେଘର ଆଲୋକ ପରି ଚାଲିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଂ ପଶ୍ଯମାନୋ ଵିଜନେ ସ ରେମେ ପରମଦ୍ଯୁତିଃ। କ୍ଷାମକଣ୍ଠଶ୍ଚ ଵିପ୍ରର୍ଷିସ୍ତପୋବଲସମନ୍ଵିତଃ। ତାମାବଭାଷେକଲ୍ଯାଣୀଂ ସା ଚାସ୍ଯ ନ ଶୃଣୋତି ଵୈ
ସେ ଅକେଳା ସ୍ଥାନରେ ତାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ବୀ, ପତଳା ଗଳା ଓ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଥିବା, ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ଝିଅକୁ କିଛି କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ସୁକନ୍ଯା ଵଲ୍ମୀକେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାର୍ଗଵଚକ୍ଷୁଷୀ। କୌତୂହଲାତ୍କଣ୍ଟକେନ ବୁଦ୍ଧିମୋହବଲାତ୍କୃତା। କିଂନୁ ଖଲ୍ଵିଦମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିର୍ବିଭେଦାସ୍ଯ ଲୋଚନେ
ତାପରେ, ସୁକନ୍ୟା ଭୂମିକରେ ବୃଗୁ ବଂଶର ତପସ୍ବୀକୁ ଦେଖି, ଉତ୍ସୁକତା ଓ ଭ୍ରମରେ, 'ଏହା କଣ?' କହି, କଣ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁକୁ ଖୋଇଦେଲେ।
ଅକ୍ରୁଦ୍ଧ୍ଯତ୍ସ ତଥା ଵିଦ୍ଧେ ନେତ୍ରେ ପରମମନ୍ଯୁମାନ୍। ତତଃ ଶର୍ଯାତିସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରେ ସମାଵୃଣୋତ୍
ଏଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଘାତ ହେଲା ପରେ ମଧ୍ୟ, ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ରାଗରେ ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ସେନାର ପ୍ରସ୍ରାବ ଓ ମଳ ଅଟକାଇଦେଲେ।
ତତୋ ରୁଦ୍ଧେ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରେ ସୈନ୍ଯମାସୀତ୍ସୁଦୁଃଖିତମ୍। ତଥାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ସ ପାର୍ଥିଵଃ
ପ୍ରସ୍ରାବ ଓ ମଳ ଅଟକି ଯିବାରୁ, ସେନା ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡିଗଲା; ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ତପୋନିତ୍ଯସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ରୋଷଣସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ। କେନାପକୃତମଦ୍ଯେହ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଜ୍ଞାତଂ ଵା ଯଦି ଵାଽଜ୍ଞାତଂ ତଦ୍ଦ୍ରୁତଂ ବ୍ରୂତ ମାଚିରମ୍
ସେ ତପସ୍ୟାରେ ନିରତ ଓ ବୃଦ୍ଧ, ବିଶେଷ କ୍ରୋଧିତ, ବୃଗୁ ବଂଶର ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ କିଏ ଅପମାନ କଲା? ଜଣା ହେଉ କି ଅଜଣା, ଶୀଘ୍ର କହ।
ତମୂଚୁଃ ସୈନିକାଃ ସର୍ଵେ ନ ଵିଦ୍ମୋଽପକୃତଂ ଵଯମ୍। ସର୍ଵୋପାଯୈର୍ଯଥାକାମଂ ଭଵାଂସ୍ତଦଧିଗଚ୍ଛତୁ
ସେନାମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ କିଏ ଅପମାନ କଲେ ଜଣିନାହିଁ। ଆପଣ ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ଚାହିଁଛନ୍ତି, ତାହା ଖୋଜନ୍ତୁ।'
ତତଃ ସ ପୃଥିଵୀପାଲଃ ସାମ୍ନା ଚୋଗ୍ରେଣ ଚ ସ୍ଵଯମ୍। ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ସୁହୃଦ୍ଵର୍ଗଂ ପର୍ଯଜାନନ୍ନ ଚୈଵ ତେ
ତାପରେ ଏହି ଭୂମିର ଶାସକ ନିଜେ ମୃଦୁ ଓ କଠୋର ଭାବରେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଜଣିଲେ ନାହିଁ।
ଆନାହାର୍ତଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ସୈନ୍ଯମନୁଖାର୍ଦିତମ୍। ପିତରଂ ଦୁଃଖିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁକନ୍ଯେଦମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ସେନା ଅନ୍ତ୍ରା ଅଟକି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ରହିଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପିତା ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ସୁକନ୍ୟା ଏହି କଥା କହିଲେ।