ପ୍ରାଶିତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽଦର୍ଶନଂ ଗତଃ। ଆଲିଙ୍ଗନେ ଚରୌ ଚୈଵ ଚକ୍ରତୁସ୍ତେ ଵିପର୍ଯଯମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ଚିରୁ ଭଲଭାବେ ଖାଇବା ଉଚିତ,' ଏହା କହି ସେ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ ଗଛକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଚିରୁ ଖାଇବା କଥାରେ ସେମାନେ ଭୁଲ୍ କରିଲେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁଇଟି କାମ ପ୍ରତିକୂଳ ଭାବରେ କରିଦେଲେ।
ତତଃ ପୁନ ସ ଭଗଵାନ୍କାଲେ ବହୁତିଥେ ଗତେ। ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନାଦ୍ଵିଦିତ୍ଵା ତୁ ଭଗଵାନାଗତଃ ପୁନଃ
ଏହାପରେ ବହୁ ସମୟ ପରେ, ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସବୁ କଥା ଜାଣି, ଭଗବାନ୍ ପୁଣି ଆସିଲେ।
ଅଥୋଵାଚ ମହାତେଜା ଭୃଗୁଃ ସତ୍ଯଵତୀଂ ଶ୍ନୁଷାମ୍
ତାପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭୃଗୁ ତାଙ୍କର ବହୁ ଝିଅ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉପଯୁକ୍ତଶ୍ଚରୁର୍ଭଦ୍ରେ ଵୃକ୍ଷେ ଚାଲିଙ୍ଗନଂ କୃତମ୍। ଵିପରୀତେନ ତେ ସୁଭ୍ରୂର୍ମାତ୍ରା ଚୈଵାସି ଵଞ୍ଚିତା
'ସୁନ୍ଦରୀ, ଚିରୁ ଖାଇଯାଇଛି, ଗଛକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଟି କାମ ଭୁଲ୍ ଭାବରେ ହୋଇଛି, ଏହିପରି ତୁମ ମାଆ ଠକାଯାଇଛନ୍ତି।'
କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଚାରୋ ମାତୁସ୍ତଵ ସୁତୋ ମହାନ୍। ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାଵୀର୍ଯଃ ସାଧୂନାଂ ମାର୍ଗମାସ୍ଥିତଃ
'ମହାନୀୟ, ତୁମର ପୁଅ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରିବେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରାକ୍ରମୀ ଓ ସାଧୁମାନେ ଚାଲିଥିବା ପଥରେ ଚାଲିବେ।'
ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସ ଶ୍ଵଶୁରଂ ସା ପୁନଃପୁନଃ। ନ ମେ ପୁତ୍ରୋ ଭଵେଦୀଦୃକ୍କାମଂ ପୌତ୍ରୋ ଭଵେଦିତି
ତାପରେ ସେ ପୁନିପୁନି ନିଜ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ମନାଇଲେ, 'ମୋର ପୁଅ ଏପରି ହେଉନାହିଁ, ମୋର ନାତି ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ସେପରି ହେଉ।'
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ସା ତେନ ପାଣ୍ଡଵ ପ୍ରତିନନ୍ଦିତା। କ୍ରାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷତୀ ଗର୍ଭଂ ଧାରଯାମାସ ଯତ୍ନତଃ
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରରେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ଯଥାସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତିରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରି ରହିଲେ।
ଜମଦଗ୍ନିଂ ତତଃ ପୁତ୍ରଂ ଜଜ୍ଞେ ସା କାଲ ଆଗତେ। ତେଜସା ଵର୍ଚସା ଚୈଵ ଯୁକ୍ତଂ ଭାର୍ଗଵନନ୍ଦନମ୍
ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ସେ ଜମଦଗ୍ନି ନାମକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଭାର୍ଗବ ବଂଶର ଗର୍ବ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଉଜ୍ୱଳ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଥିଲେ।
ସ ଵର୍ଧମାନସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ଵେଦସ୍ଯାଧ୍ଯଯନେନ ଚ। ବହୂନୃଷୀନ୍ମହାତେଜାଃ ପାଣ୍ଡଵେଯାତ୍ଯଵର୍ତତ
ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ଜମଦଗ୍ନି ବଢ଼ିବା ସହିତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିପୁଣ ହେଲେ, ଏବଂ ବହୁ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରି ଯାଇଥିଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ତଂ ତୁ କୃତ୍ସ୍ନୋ ଧନୁର୍ଵେଦଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଦ୍ଭରତର୍ଷଭ। ଚତୁର୍ଵିଧାନି ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଭାସ୍କରୋପମଵର୍ଚସମ୍
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ଚାରି ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ସେ ଅଧିଗମ କଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା।
ସ ଵେଦାଧ୍ଯଯନେ ଯୁକ୍ତୋ ଜମଦଗ୍ନିର୍ମହାତପାଃ। ତପସ୍ତେପେ ତତୋ ଦେଵାନ୍ନିଯମାଦ୍ଵଶମାନଯତ୍
ଜମଦଗ୍ନି ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ ଓ ମହାତପସ୍ବୀ ଥିଲେ। ସେ ତପସ୍ୟା କରି ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ବଶରେ କରିନେଲେ।
ସ ପ୍ରସେନଜିତଂ ରାଜନ୍ନଧିଗମ୍ଯ ନରାଧିପମ୍। ରେଣୁକାଂ ଵରଯାମାସ ସ ଚ ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ନୃପଃ
ସେ ରାଜା ପ୍ରସେନଜିତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ରେଣୁକାଙ୍କୁ ବରିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ରେଣୁକା ଦେଇଦେଲେ।
ରେଣୁକାଂ ତ୍ଵଥ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ଭାର୍ଗଵନନ୍ଦନଃ। ଆଶ୍ରମସ୍ଥସ୍ତଯା ସାର୍ଧଂ ତପସ୍ତେପେଽନୁକୂଲଯା
ଭାର୍ଗବ ବଂଶର ଗର୍ବ ଜମଦଗ୍ନି ରେଣୁକାଙ୍କୁ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଭାବେ ପାଇ ଆଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କ ସହ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯିଏ ସଦା ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଃ କୁମାରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଜଜ୍ଞିରେ ରାମପଞ୍ଚମାଃ। ସର୍ଵେଷାମଜଘନ୍ଯସ୍ତୁ ରାମ ଆସୀଞ୍ଜଘନ୍ଯଜଃ
ତାଙ୍କୁ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ହେଲେ, ପଞ୍ଚମ ଥିଲେ ରାମ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଥିଲେ।
ଫଲାହାରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଗତେଷ୍ଵଥ ସୁତେଷୁ ଵୈ। ରେଣୁକା ସ୍ନାତୁମଗମତ୍କଦାଚିନ୍ନିଯତଵ୍ରତା
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପୁଅ ଫଳ ଆଣିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ତେବେ ନିୟମ ରଖୁଥିବା ରେଣୁକା ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ସା ତୁ ଚିତ୍ରରଥଂ ନାମ ମାର୍ତିକାଵତକଂ ନୃପମ୍। ଦଦର୍ଶ ରେଣୁକା ରାଜନ୍ନାଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ସେଠାରେ ରେଣୁକା ଅଚାନକ ମାର୍ତିକାବତ ନାମକ ଚିତ୍ରରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
କ୍ରୀଡନ୍ତଂ ସଲିଲେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଭାର୍ଯଂ ପଦ୍ମମାଲିନମ୍। ଋଦ୍ଧିମନ୍ତଂ ତତସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ପୃହଯାମାସ ରେଣୁକା
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାନୀ ସହ ଜଳରେ ଖେଳୁଥିବା, ପଦ୍ମମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ ଶ୍ରୀମୟ ଦେଖିଲେ। ଏହା ଦେଖି ରେଣୁକାଙ୍କ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିବା ଇଚ୍ଛା ହେଲା।
ଵ୍ଯଭିଚାରାଚ୍ଚ ତସ୍ମାତ୍ସା କ୍ଲିନ୍ନାମ୍ଭସି ଵିଚେତନା। `ଅନ୍ତରିକ୍ଷାନ୍ନିପତିତା ନର୍ମଦାଯାଂ ମହାହ୍ରଦେ
ସେ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ଓ ଅନ୍ୟପୁରୁଷ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେବାରୁ ଜଳରେ ଭିଜିଗଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରୁ ପଡି ନର୍ମଦା ନଦୀର ଗଭୀର ଜଳରେ ଗଲେ।
ଉତୀର୍ଯ ଚାପି ସା ଯତ୍ନାଜ୍ଜଗାମ ଭରତର୍ଷଭ'। ପ୍ରଵିଵେଶାଶ୍ରମଂ ତ୍ରସ୍ତା ତାଂ ଵୈ ଭର୍ତାନ୍ଵବୁଧ୍ଯତ
ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ସହି କଷ୍ଟକର ଭାବେ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖିଲେ।
ସ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଚ୍ଯୁତାଂଧୈର୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵିଵର୍ଜିତାମ୍। ଶ୍ରିକ୍ଶବ୍ଦେନ ମହାତେଜା ଗର୍ହଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ତା ହରାଇଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରୀ ହୀନ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ସ୍ୱାମୀ 'ଶ୍ରୀ' ବୋଲି ଉପାଳମ୍ବ କଲେ।
ତତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋ ରୁମଣ୍ଵାନ୍ନାମ ନାମତଃ। ଆଜଗାମ ସୁଷେଣଶ୍ଚ ଵସୁର୍ଵିଶ୍ଵାଵସୁସ୍ତଥା
ତାପରେ ବଡ଼ ଭାଇ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ, ରୁମଣ୍ବାନ୍, ସୁଷେଣ, ବସୁ ଓ ବିଶ୍ୱାବସୁ ଏଠାରେ ଆସିଲେ।
ତାନାନୁପୂର୍ଵ୍ଯାଦ୍ଭଗଵାନ୍ଵଧେ ମାତୁରଚୋଦଯତ୍। ନ ଚ ତେ ଜାତସଂମୋହାଃ କିଂଚିଦୂଚୁର୍ଵିଚେତସଃ
ଭଗବାନ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ମାଆଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଥିଲେ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ଶଶାପ ତାନ୍କ୍ରୋଧାତ୍ତେ ଶପ୍ତାଶ୍ଚୈତନାଂ ଜହୁଃ। ମୃଗପକ୍ଷିସଧର୍ମାଣଃ କ୍ଷିପ୍ରମାସଞ୍ଜଡୋପମାଃ
ତାପରେ ସେ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ; ଶାପ ପାଇ ସେମାନେ ସତ୍ୱରେ ଜ୍ଞାନ ହରାଇ, ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ପରି ମୂଢ଼ ହେଇଗଲେ।
ତତୋ ରାମୋଽଭ୍ଯଯାତ୍ପଶ୍ଚାଦାଶ୍ରମଂ ପରଵୀରହା। ତମୁଵାଚ ମହାମନ୍ଯୁର୍ଜମଦଗ୍ନିର୍ମହାତପାଃ
ତାପରେ ଶତ୍ରୁବିରୋଧୀ ରାମ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ; ମହାତ୍ମା ଜାମଦଗ୍ନି କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଜହୀମାଂ ମାତରଂ ପାପାଂ ମା ଚ ପୁତ୍ର ଵ୍ଯଥାଂ କୃଥାଃ। ତତ ଆଦାଯ ପରଶୁଂ ରାମୋ ମାତୁ ଶିରୋଽହରତ୍
'ଏହି ପାପିଷ୍ଠ ମାଆକୁ ମାର, ପୁଅ, ଦୁଃଖ କରିବୁନି,' ବୋଲି କହିଲେ। ତାପରେ ରାମ କୁଠାର ନେଇ ମାଆଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ମହାରାଜ ଜମଦଗ୍ନେର୍ମହାତ୍ମନଃ। କୋପୋଽଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ସହସା ପ୍ରସନ୍ନଶ୍ଚାବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ମହାତ୍ମା ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ହଠାତ୍ କ୍ରୋଧ ଆସିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମମେଦଂ ଵଚନାତ୍ତାତ କୃତଂ ତେ କର୍ମ ଦୁଷ୍କରମ୍। ଵୃଣୀଷ୍ଵ କାମାନ୍ଧର୍ମଜ୍ଞ ଯାଵତୋ ଵାଞ୍ଛସେ ହୃଦା
'ମୋର କଥା ଶୁଣି ତୁମେ ଏହି କଠିନ କାମ କରିଛ; ଏବେ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଛା ଅଛି, ତାହା ମାଗ, ଧର୍ମ ଜଣା ପୁଅ।'
ସ ଵଵ୍ରେ ମାତୁରୁତ୍ଥାନମସ୍ମୃତିଂ ଚ ଵଧସ୍ଯ ଵୈ। ପାପେନ ତେନ ଚାସ୍ପର୍ଶଂ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ପ୍ରକୃତିଂ ତଥା
ସେ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେବା, ମାଆଙ୍କୁ ହତ୍ୟାର ସ୍ମୃତି ଭୁଲିଯିବା, ପାପର ସ୍ପର୍ଶ ନ ହେବା, ଓ ଭାଇମାନଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ପୁନଃ ଫେରାଇବା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
ଅପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵତାଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଦୀର୍ଘମାଯୁଶ୍ଚ ଭାରତ। ଦଦୌ ଚ ସର୍ଵାନ୍କାମାଂସ୍ତାଞ୍ଜମଦଗ୍ନିର୍ମହାତପାଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚାହିଲେ; ମହାତ୍ମା ଜାମଦଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କଲେ।
କଦାଚିତ୍ତୁ ତଥୈଵାସ୍ଯ ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତାଃ ସୁତାଃ ପ୍ରଭୋ। ଅଥାନୂପପତିର୍ଵୀରଃ କାର୍ତଵୀର୍ଯୋଽଭ୍ଯଵର୍ତତ
କେବେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବାହାରିଥିବାବେଳେ, ଶୂରବୀର ଅନୂପପତି କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।