ତସ୍ମୈ ପ୍ରାଦାତ୍ସହସ୍ରଂ ଵୈ ଵାଜିନାଂ ଵରୁଣସ୍ତଦା। ତଦଶ୍ଵତୀର୍ଥଂ ଵିଖ୍ଯାତମୁତ୍ଥିତା ଯତ୍ର ତେ ହଯାଃ
ତାପରେ ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ସେହି ପ୍ରକାର ଏକ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଦେଲେ। ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରୁ ସେଉଁଠି ଘୋଡ଼ା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ସେଠିକୁ ପରେ ଅଶ୍ୱତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ମିଳିଲା।
ଗଙ୍ଗାଯାଂ କାନ୍ଯକୁବ୍ଜେ ଵୈ ଦଦୌ ସତ୍ଯଵତୀଂ ତଦା। ତତୋ ଗାଧିଃ ସୁତାଂ ଚାସ୍ମୈ ଜନ୍ଯାଶ୍ଚାସନ୍ସୁରାସ୍ତଦା
ଗଙ୍ଗା ତଟରେ କାନ୍ୟକୁବ୍ଜରେ ସେ ସମୟରେ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାପରେ ଗାଧି ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଦେବତାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଲବ୍ଧଂ ହଯସହସ୍ରଂ ତୁ ତାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵୌକସଃ। `ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତମେଵ ଦିଵି ସଂସ୍ତୁଵନ୍
ଏକ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ମିଳିଗଲାବେଳେ ଏବଂ ସେଉଁଠି ଝିଅଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଧର୍ମେଣ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତାଂ ଭାର୍ଯାମୃଚୀକୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ। ଯଥାକାମଂ ଯଥାଜୋଷଂ ତଯା ରେମେ ସୁମଧ୍ଯଯା
ଏଭଳି ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଚୀକ ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର କମର ଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଇଚ୍ଛାମତେ ଏବଂ ମନରେ ଆନନ୍ଦରେ ବଞ୍ଚିଲେ।
ତଂ ଵିଵାହେ କୃତେରାଜନ୍ସଭାର୍ଯମଵଲୋକକଃ। ଆଜଗାମ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୁତ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନନନ୍ଦ ଚ
ବିବାହ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ଭୃଗୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହେଲେ।
ଭାର୍ଯାପତୀ ତମାସୀନଂ ଭୃଗୁଂ ସୁରଗଣାର୍ଚିତମ୍। ଅର୍ଚିତ୍ଵା ପର୍ଯୁପାସୀନୌ ପ୍ରାଞ୍ଜଲୀ ତସ୍ଥତୁସ୍ତଦା
ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ସ୍ୱାମୀ, ଦେବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି, ସେଭଳି ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦେଖି ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ହାତ ଜୋଡି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ତତଃ ସ୍ନୁଷାଂ ସ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଭୃଗୁରବ୍ରଵୀତ୍। ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ସୁଭଗେ ଦାତା ହ୍ଯସ୍ମି ତଵେପ୍ସିତମ୍
ତାପରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ବଧୁକୁ ଦେଖି ଖୁସି ହୋଇ, ପୂଜ୍ୟ ଭୃଗୁ କହିଲେ, 'ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।'
ସା ଵୈ ପ୍ରସାଦଯାଭାସ ତଂ ଗୁରୁଂ ପୁତ୍ରକାରଣାତ୍। ଆତ୍ମନଶ୍ଚୈଵ ମାତୁଶ୍ଚ ପ୍ରସାଦଂ ଚ ଚକାର ସଃ
ସେ ନମ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିଲେ, ଏବଂ ଭୃଗୁ ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର ମାତାଙ୍କୁ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ।
ଋତୌ ତ୍ଵଂ ଚୈଵ ମାତା ଚ ସ୍ନାତେ ପୁଂସଵନାଯ ଵୈ। ଆଲିଙ୍ଗେତାଂ ପୃଥଗ୍ଵୃକ୍ଷୌ ସାଽସ୍ଵତ୍ଥଂ ତ୍ଵମୁଦୁମ୍ବରମ୍
'ଉଚିତ ସମୟରେ, ତୁମେ ଓ ତୁମର ମାତା, ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରି, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଗଛକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା; ତୁମେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଓ ତୁମର ମାତା ଉଦୁମ୍ବର ଗଛକୁ।'
ଚରୁଦ୍ଵଯମିଦଂ ଭଦ୍ରେ ଜନନ୍ଯାଶ୍ଚ ତଵୈଵ ଚ। ଵିଶ୍ଵମାଵର୍ତଯିତ୍ଵା ତୁ ମଯା ଯତ୍ନେନ ସାଧିତମ୍
'ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଆହୁତି, ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମ ଓ ତୁମର ମାତା ପାଇଁ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତା କରି ଏବଂ ବଡ଼ ଯତ୍ନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି।'
ପ୍ରାଶିତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽଦର୍ଶନଂ ଗତଃ। ଆଲିଙ୍ଗନେ ଚରୌ ଚୈଵ ଚକ୍ରତୁସ୍ତେ ଵିପର୍ଯଯମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ଚିରୁ ଭଲଭାବେ ଖାଇବା ଉଚିତ,' ଏହା କହି ସେ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ ଗଛକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଚିରୁ ଖାଇବା କଥାରେ ସେମାନେ ଭୁଲ୍ କରିଲେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁଇଟି କାମ ପ୍ରତିକୂଳ ଭାବରେ କରିଦେଲେ।
ତତଃ ପୁନ ସ ଭଗଵାନ୍କାଲେ ବହୁତିଥେ ଗତେ। ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନାଦ୍ଵିଦିତ୍ଵା ତୁ ଭଗଵାନାଗତଃ ପୁନଃ
ଏହାପରେ ବହୁ ସମୟ ପରେ, ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସବୁ କଥା ଜାଣି, ଭଗବାନ୍ ପୁଣି ଆସିଲେ।
ଅଥୋଵାଚ ମହାତେଜା ଭୃଗୁଃ ସତ୍ଯଵତୀଂ ଶ୍ନୁଷାମ୍
ତାପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭୃଗୁ ତାଙ୍କର ବହୁ ଝିଅ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉପଯୁକ୍ତଶ୍ଚରୁର୍ଭଦ୍ରେ ଵୃକ୍ଷେ ଚାଲିଙ୍ଗନଂ କୃତମ୍। ଵିପରୀତେନ ତେ ସୁଭ୍ରୂର୍ମାତ୍ରା ଚୈଵାସି ଵଞ୍ଚିତା
'ସୁନ୍ଦରୀ, ଚିରୁ ଖାଇଯାଇଛି, ଗଛକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଟି କାମ ଭୁଲ୍ ଭାବରେ ହୋଇଛି, ଏହିପରି ତୁମ ମାଆ ଠକାଯାଇଛନ୍ତି।'
କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଚାରୋ ମାତୁସ୍ତଵ ସୁତୋ ମହାନ୍। ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାଵୀର୍ଯଃ ସାଧୂନାଂ ମାର୍ଗମାସ୍ଥିତଃ
'ମହାନୀୟ, ତୁମର ପୁଅ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରିବେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରାକ୍ରମୀ ଓ ସାଧୁମାନେ ଚାଲିଥିବା ପଥରେ ଚାଲିବେ।'
ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସ ଶ୍ଵଶୁରଂ ସା ପୁନଃପୁନଃ। ନ ମେ ପୁତ୍ରୋ ଭଵେଦୀଦୃକ୍କାମଂ ପୌତ୍ରୋ ଭଵେଦିତି
ତାପରେ ସେ ପୁନିପୁନି ନିଜ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ମନାଇଲେ, 'ମୋର ପୁଅ ଏପରି ହେଉନାହିଁ, ମୋର ନାତି ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ସେପରି ହେଉ।'
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ସା ତେନ ପାଣ୍ଡଵ ପ୍ରତିନନ୍ଦିତା। କ୍ରାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷତୀ ଗର୍ଭଂ ଧାରଯାମାସ ଯତ୍ନତଃ
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରରେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ଯଥାସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତିରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରି ରହିଲେ।
ଜମଦଗ୍ନିଂ ତତଃ ପୁତ୍ରଂ ଜଜ୍ଞେ ସା କାଲ ଆଗତେ। ତେଜସା ଵର୍ଚସା ଚୈଵ ଯୁକ୍ତଂ ଭାର୍ଗଵନନ୍ଦନମ୍
ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ସେ ଜମଦଗ୍ନି ନାମକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଭାର୍ଗବ ବଂଶର ଗର୍ବ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଉଜ୍ୱଳ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଥିଲେ।
ସ ଵର୍ଧମାନସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ଵେଦସ୍ଯାଧ୍ଯଯନେନ ଚ। ବହୂନୃଷୀନ୍ମହାତେଜାଃ ପାଣ୍ଡଵେଯାତ୍ଯଵର୍ତତ
ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ଜମଦଗ୍ନି ବଢ଼ିବା ସହିତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିପୁଣ ହେଲେ, ଏବଂ ବହୁ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରି ଯାଇଥିଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ତଂ ତୁ କୃତ୍ସ୍ନୋ ଧନୁର୍ଵେଦଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଦ୍ଭରତର୍ଷଭ। ଚତୁର୍ଵିଧାନି ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଭାସ୍କରୋପମଵର୍ଚସମ୍
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ଚାରି ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ସେ ଅଧିଗମ କଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା।
ସ ଵେଦାଧ୍ଯଯନେ ଯୁକ୍ତୋ ଜମଦଗ୍ନିର୍ମହାତପାଃ। ତପସ୍ତେପେ ତତୋ ଦେଵାନ୍ନିଯମାଦ୍ଵଶମାନଯତ୍
ଜମଦଗ୍ନି ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ ଓ ମହାତପସ୍ବୀ ଥିଲେ। ସେ ତପସ୍ୟା କରି ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ବଶରେ କରିନେଲେ।
ସ ପ୍ରସେନଜିତଂ ରାଜନ୍ନଧିଗମ୍ଯ ନରାଧିପମ୍। ରେଣୁକାଂ ଵରଯାମାସ ସ ଚ ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ନୃପଃ
ସେ ରାଜା ପ୍ରସେନଜିତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ରେଣୁକାଙ୍କୁ ବରିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ରେଣୁକା ଦେଇଦେଲେ।
ରେଣୁକାଂ ତ୍ଵଥ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ଭାର୍ଗଵନନ୍ଦନଃ। ଆଶ୍ରମସ୍ଥସ୍ତଯା ସାର୍ଧଂ ତପସ୍ତେପେଽନୁକୂଲଯା
ଭାର୍ଗବ ବଂଶର ଗର୍ବ ଜମଦଗ୍ନି ରେଣୁକାଙ୍କୁ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଭାବେ ପାଇ ଆଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କ ସହ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯିଏ ସଦା ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଃ କୁମାରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଜଜ୍ଞିରେ ରାମପଞ୍ଚମାଃ। ସର୍ଵେଷାମଜଘନ୍ଯସ୍ତୁ ରାମ ଆସୀଞ୍ଜଘନ୍ଯଜଃ
ତାଙ୍କୁ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ହେଲେ, ପଞ୍ଚମ ଥିଲେ ରାମ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଥିଲେ।
ଫଲାହାରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଗତେଷ୍ଵଥ ସୁତେଷୁ ଵୈ। ରେଣୁକା ସ୍ନାତୁମଗମତ୍କଦାଚିନ୍ନିଯତଵ୍ରତା
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପୁଅ ଫଳ ଆଣିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ତେବେ ନିୟମ ରଖୁଥିବା ରେଣୁକା ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ସା ତୁ ଚିତ୍ରରଥଂ ନାମ ମାର୍ତିକାଵତକଂ ନୃପମ୍। ଦଦର୍ଶ ରେଣୁକା ରାଜନ୍ନାଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ସେଠାରେ ରେଣୁକା ଅଚାନକ ମାର୍ତିକାବତ ନାମକ ଚିତ୍ରରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
କ୍ରୀଡନ୍ତଂ ସଲିଲେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଭାର୍ଯଂ ପଦ୍ମମାଲିନମ୍। ଋଦ୍ଧିମନ୍ତଂ ତତସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ପୃହଯାମାସ ରେଣୁକା
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାନୀ ସହ ଜଳରେ ଖେଳୁଥିବା, ପଦ୍ମମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ ଶ୍ରୀମୟ ଦେଖିଲେ। ଏହା ଦେଖି ରେଣୁକାଙ୍କ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିବା ଇଚ୍ଛା ହେଲା।
ଵ୍ଯଭିଚାରାଚ୍ଚ ତସ୍ମାତ୍ସା କ୍ଲିନ୍ନାମ୍ଭସି ଵିଚେତନା। `ଅନ୍ତରିକ୍ଷାନ୍ନିପତିତା ନର୍ମଦାଯାଂ ମହାହ୍ରଦେ
ସେ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ଓ ଅନ୍ୟପୁରୁଷ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେବାରୁ ଜଳରେ ଭିଜିଗଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରୁ ପଡି ନର୍ମଦା ନଦୀର ଗଭୀର ଜଳରେ ଗଲେ।
ଉତୀର୍ଯ ଚାପି ସା ଯତ୍ନାଜ୍ଜଗାମ ଭରତର୍ଷଭ'। ପ୍ରଵିଵେଶାଶ୍ରମଂ ତ୍ରସ୍ତା ତାଂ ଵୈ ଭର୍ତାନ୍ଵବୁଧ୍ଯତ
ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ସହି କଷ୍ଟକର ଭାବେ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖିଲେ।
ସ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଚ୍ଯୁତାଂଧୈର୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵିଵର୍ଜିତାମ୍। ଶ୍ରିକ୍ଶବ୍ଦେନ ମହାତେଜା ଗର୍ହଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ତା ହରାଇଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରୀ ହୀନ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ସ୍ୱାମୀ 'ଶ୍ରୀ' ବୋଲି ଉପାଳମ୍ବ କଲେ।