ଶଶାପାଥ ମହାତେଜାଃ ପିତରଂ ତେ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ। ଋଷେଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜା ବାଲୋଽପି ସ୍ଥଵିରଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ, ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମହାତ୍ୱାଳୀ ଏହି ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ, ଯଦ୍ୟପି ଶିଶୁ, କିନ୍ତୁ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ, ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ସ କ୍ଷିପ୍ରମୁଦକଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୋଷାଦିଦମୁଵାଚ ହ। ପିତରଂ ତେଽଭିସନ୍ଧାଯ ତେଜସା ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ
ସେ ତୁରନ୍ତ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ଏହି କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଶାପ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଦେଲେ।
ଅନାଗସି ଗୁରୌ ଯୋ ମେ ମୃତଂ ସର୍ପଵାସୃଜତ୍। ତଂ ନାଗସ୍ତକ୍ଷକଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତେଜସା ପ୍ରଦହିଷ୍ଯତି
ଯିଏ ମୋର ଦୋଷହୀନ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ମୃତ ସାପ ରଖିଥିଲେ, ସେଠିକୁ କ୍ରୋଧିତ ନାଗ ତକ୍ଷକ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦହି ଦେବ।
ଆଶୀଵିଷସ୍ତିଗ୍ମତେଜା ମଦ୍ଵାକ୍ଯବଲଚୋଦିତଃ। ସପ୍ତରାତ୍ରାଦିତଃ ପାପଂ ପଶ୍ଯ ମେ ତପସୋ ବଲମ୍
ମୋର କଥାର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷାଳ ସାପ ସପ୍ତ ରାତ୍ରି ପରେ ତୋମେ ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ତତ୍ର ପିତା ଯତ୍ରାଽସ୍ଯ ସୋଽଭଵତ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପିତରଂ ତସ୍ମୈ ତଂ ଶାପଂ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଏପରି କହି, ସେ ନିଜ ପିତା ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଏହି ଶାପ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ସ ଚାପି ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଃ ପ୍ରେରଯାମାସ ତେ ପିତୁଃ। ଶିଷ୍ଯଂ ଗୌରମୁଖଂ ନାମ ଶୀଲଵନ୍ତଂ ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ନାମ ଗୌରମୁଖ, ଶିଳ୍ପ ଓ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ, ତାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ଆଚଖ୍ଯୌଂ ସତ୍ତ୍ଵ ଵିଶ୍ରାନ୍ତୋ ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵମଶେଷତଃ। ଶପ୍ତୋଽସି ମମ ପୁତ୍ରେଣ ଯତ୍ତୋ ଭଵ ମହୀପତେ
ସେ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ରହି, ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଲେ: 'ମୋ ପୁଅ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଛି—ହେ ମହୀପତି, ସତର୍କ ରୁହ।'
ତକ୍ଷକସ୍ତ୍ଵାଂ ମହାରାଜ ତେଜସାଽସୌ ଦହିଷ୍ଯତି। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ତଦ୍ଵଚୋ ଘୋରଂ ପିତା ତେ ଜନମେଜଯ
'ତକ୍ଷକ ହେ ମହାରାଜ, ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦହି ଦେବ।' ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତୁମ ପିତା ଜନମେଜୟ—
ଯତ୍ତୋଽଭଵତ୍ପରିତ୍ରସ୍ତସ୍ତକ୍ଷକାତ୍ପନ୍ନଗୋତ୍ତମାତ୍। ତତସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦିଵସେ ସପ୍ତମେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ତକ୍ଷକ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାପଙ୍କୁ ଭୟ କରି, ସତର୍କ ଏବଂ ଆତଙ୍କିତ ହେଲେ। ଏଭଳି, ସପ୍ତମ ଦିନ ଆସିଲା—
ରାଜ୍ଞଃ ସମୀପଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଃ କାଶ୍ଯପୋ ଗନ୍ତୁମୈଚ୍ଛତ। ତଂ ଦଦର୍ଶାଥ ନାଗେନ୍ଦ୍ରସ୍ତକ୍ଷକଃ [https://vedastudy.wixsite.com/puranastudy/%E0%A4%A4%E0%A4%95-%E0%A4%B7%E0%A4%95 ତକ୍ଷକୋପରି ଟିପ୍ପଣୀ] କାଶ୍ଯପଂ ତଦା
ସେଇ ସମୟରେ, କାଶ୍ୟପ ନାମକ ଏକ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ସମୟରେ, ନାଗରାଜ ତକ୍ଷକ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତମବ୍ରଵୀତ୍ପନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ରଃ କାଶ୍ଯପଂ ତ୍ଵରିତଂ ଦ୍ଵିଜମ୍। କ୍ଵ ଭଵାଂସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଯାତି କିଂ ଚ କାର୍ଯଂ ଚିକୀର୍ଷତି
ନାଗରାଜ ତକ୍ଷକ ତୁରନ୍ତ ଦ୍ୱିଜ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କେଉଁଠି ଏତେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଯାଉଛ, କଣ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'
ଯତ୍ର ରାଜା କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପରିକ୍ଷିନ୍ନାମ ଵୈ ଦ୍ଵିଜ। ତକ୍ଷକେଣ ଭୁଜଂଗେନ ଧକ୍ଷ୍ଯତେ କିଲ ସୋଽଦ୍ଯ ଵୈ
'ଯେଉଁଠି କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପରିକ୍ଷିତଙ୍କୁ ତକ୍ଷକ ନାଗ ଆଜି ଦହିବେ—ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଉଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ।'
ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ତଂ ତ୍ଵରିତଃ ସଦ୍ଯଃ କର୍ତୁମପଜ୍ଵରମ୍। ମଯାଽଭିପନ୍ନଂ ତଂ ଚାପି ନ ସର୍ପୋ ଧର୍ଷଯିଷ୍ଯତି
'ମୁଁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ଯାଉଛି, ତାଙ୍କର ଜ୍ୱର ତୁରନ୍ତ ହଟାଇବାକୁ। ଯଦି ମୁଁ ଥାଏ, ସେଠି ସାପ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।'
କିମର୍ଥଂ ତଂ ମଯା ଦଷ୍ଟଂ ସଂଜୀଵଯିତୁମିଚ୍ଛସି। ଅହଂ ତ ତକ୍ଷକୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପଶ୍ଯ ମେ ଵୀର୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍
'ମୁଁ ଦଶିଲା ପରେ ତୁମେ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ବଞ୍ଚେଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ହେଉଛି ତକ୍ଷକ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ମୋର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଦେଖ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତକ୍ଷକସ୍ତତ୍ର ସୋଽଦଶଦ୍ଵୈ ଵନସ୍ପତିମ୍
ଏହିପରି କହି, ତକ୍ଷକ ସେଠାରେ ଗଛଟିକୁ କାମୁଡ଼ିଲା।
ସ ଦଷ୍ଟମାତ୍ରୋ ନାଗେନ ଭସ୍ମୀଭୂତୋଽଭଵନ୍ନଗଃ। କାଶ୍ଯପଶ୍ଚ ତତୋ ରାଜନ୍ନଜୀଵଯତ ତଂ ନଗମ୍
ସେ ନାଗର କାମୁଡ଼ିବା ସହିତ, ଗଛଟି ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲା। ଏପରେ, ରାଜା, କାଶ୍ୟପ ଗଛଟିକୁ ପୁଣି ଜୀବନ୍ତ କରିଦେଲେ।
ତତସ୍ତଂ ଲୋଭଯାମାସ କାମଂ ବ୍ରୂହୀତି ତକ୍ଷକଃ। ସ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଂ ପ୍ରାହ କାଶ୍ଯପସ୍ତକ୍ଷକଂ ପୁନଃ
ତାପରେ ତକ୍ଷକ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, କହ'। ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, କାଶ୍ୟପ ପୁଣି ତକ୍ଷକଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧନଲିପ୍ସୁରହଂ ତତ୍ର ଯାମୀତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ତେନ ସଃ। ତମୁଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ତକ୍ଷକଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା
ମୁଁ ଏଠାକୁ ଧନ ଲାଗି ଯାଉଛି' ବୋଲି ସେ କହିଲେ। ଏପରେ, ତକ୍ଷକ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ।
ଯାଵଦ୍ଧନଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ମାତ୍ତତୋଽଧିକମ୍। ଗୃହାଣ ମତ୍ତ ଏଵ ତ୍ଵଂ ସନ୍ନିଵର୍ତସ୍ଵ ଚାନଘ
ତୁମେ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ଯେତେ ଧନ ଚାହଁ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ମୋଠାରୁ ନିଅ, ଓ ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା, ଏବେ ଫେରିଯାଅ।
ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ନାଗେନ କାଶ୍ଯପୋ ଦ୍ଵିପଦାଂ ଵରଃ। ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵିତ୍ତଂ ନିଵଵୃତେ ତକ୍ଷକାଦ୍ଯାଵଦୀପ୍ସିତମ୍
ଏହିପରି ନାଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଦ୍ୱିପଦମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଶ୍ୟପ, ତକ୍ଷକଙ୍କଠାରୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଧନ ପାଇ, ଫେରିଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଗତେ ଵିପ୍ରେ ଛଦ୍ମନୋପେତ୍ଯ ତକ୍ଷକଃ। ତଂ ନୃପଂ ନୃପତିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପିତରଂ ଧାର୍ମିକଂ ତଵ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ତକ୍ଷକ ଚତୁରତାରେ ତୁମ ପିତା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରାସାଦସ୍ଥଂ ଯତ୍ତମପି ଦଗ୍ଧଵାନ୍ଵିଷଵହ୍ନିନା। ତତସ୍ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଵିଜଯାଯାଭିଷେଚିତଃ
ସେ ରାଜା ମହଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତକ୍ଷକ ତାଙ୍କୁ ବିଷର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ। ତାପରେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ତୁମେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ।
ଏତଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ ଚାପି ଯଥାଵନ୍ନୃପସତ୍ତମ। ଅସ୍ମାଭିର୍ନିଖିଲଂ ସର୍ଵଂ କଥିତଂ ତେଽତିଦାରୁଣମ୍
ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହା ଆମେ ଦେଖିଛୁ ଓ ଶୁଣିଛୁ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ତୁମକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲୁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈତଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାର୍ଥିଵସ୍ଯ ପରାଭଵମ୍। ଅସ୍ଯ ଚର୍ଷେରୁଦଙ୍କସ୍ଯ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ଯଦନନ୍ତରମ୍
ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଅପମାନ ଶୁଣି, ଏବେ ଋଷି ଉତଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ସ ରାଜା ଜନମେଜଯଃ। ଉଵାଚ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ସର୍ଵାନିଦଂ ଵାକ୍ଯମରିଦମଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ରାଜା ଜନମେଜୟ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଥ ତତ୍କଥିତଂ କେନ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତଦ୍ଵନସ୍ପତୌ। ଆଶ୍ଚର୍ଯଭୂତଂ ଲୋକସ୍ଯ ଭସ୍ମରାଶୀକୃତଂ ତଦା
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା, ଗଛଟି ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବା ବିଷୟରେ, ଏହା କିଏ କହିଥିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଥିଲା?
ଯଦ୍ଵୃକ୍ଷଂ ଜୀଵଯାମାସ କାଶ୍ଯପସ୍ତକ୍ଷକେଣ ଵୈ। ନୂନଂ ମନ୍ତ୍ରୈର୍ହତଵିଷୋ ନ ପ୍ରଣଶ୍ଯେତ କାଶ୍ଯପାତ୍
ଯେ ଗଛଟିକୁ କାଶ୍ୟପ ତକ୍ଷକଙ୍କ କାମୁଡ଼ିବା ପରେ ପୁଣି ଜୀବନ୍ତ କରିଥିଲେ—ନିଶ୍ଚୟ, ମନ୍ତ୍ରବଳରେ ବିଷ ନଷ୍ଟ ହେଲା ପରେ, କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି ହୁଏନା।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ପାପାତ୍ମା ମନସା ପନ୍ନଗାଧମଃ। ଦଷ୍ଟଂ ଯଦି ମଯା ଵିପ୍ରଃ ପାର୍ଥିଵଂ ଜୀଵଯିଷ୍ଯତି
ପାପମନା ବେଶ୍ୟ ନାଗ ମନରେ ଭାବିଲା: 'ଯଦି ମୁଁ ଯାହାକୁ କାମୁଡ଼ିଛି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁଣି ଜୀବନ୍ତ କରିଦେବେ—'
ତକ୍ଷକଃ ସଂହତଵିଷୋ ଲୋକେ ଯାସ୍ଯତି ହାସ୍ଯତାମ୍। ଵିଚିନ୍ତ୍ଯୈଵଂ କୃତା ତେନ ଧ୍ରୁଵଂ ତୁଷ୍ଟିର୍ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ଵୈ
'ତେବେ ଏହି ତକ୍ଷକଙ୍କ ବିଷ ଅସରକ୍ଷମ ଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହସ୍ୟସ୍ପଦ ହେଇଯିବ।' ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା।
ଭଵିଷ୍ଯତି ହ୍ଯୁପାଯେନ ଯସ୍ଯ ଦାସ୍ଯାମି ଯାତନାମ୍। ଏକଂ ତୁ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ନିର୍ଜନେ ଵନେ
'କିଛି ଉପାୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବି; କିନ୍ତୁ ଏହି ନିର୍ଜନ ଜଙ୍ଗଲରେ କଣ ଘଟିଲା, ଏହା ମୁଁ ଏକଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।'