ଅରୁନ୍ଧତୀ ଵା ସୁଭଗା ଵସିଷ୍ଠଂ ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଵା ଯଥା ହ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯମ୍। ନଲସ୍ଯ ଵୈ ଦମଯନ୍ତୀ ଯଥା ଭୂ ଦ୍ଯଥା ଶଚୀ ଵଜ୍ରଧରସ୍ଯ ଚୈଵ
ଯେପରି ଅରୁଣ୍ଧତୀ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ, ଦମୟନ୍ତୀ ନଳଙ୍କୁ, ଶଚୀ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଶାନ୍ତା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ସେବା କଲେ।
ପ୍ରୀତ୍ଯା ଯୁକ୍ତା ପର୍ଯଚରନ୍ନରେନ୍ଦ୍ର
ସେ ଭଲପାଇ ତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ରାଜନ।
ତସ୍ଯାଶ୍ରମଃ ପୁଣ୍ଯ ଏଷୋଽଵଭାତି ମହାହ୍ରଦଂ ଶୋଭଯନ୍ପୁଣ୍ଯକୀର୍ତିଃ। ଅତ୍ରସ୍ନାତଃ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଵିଶୁଦ୍ଧ- ସ୍ତୀର୍ଥାନ୍ଯନ୍ଯାନ୍ଯନୁସଂଯାହି ରାଜନ୍
ତାଙ୍କର ଏହି ଆଶ୍ରମ ପବିତ୍ରତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମହାସରୋବରକୁ ତାଙ୍କର ଶୁଭ କୀର୍ତ୍ତି ଶୋଭା ଦେଇଛି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ଓ ପବିତ୍ର ହୁଏ— ରାଜନ, ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ।
ତତଃ ପ୍ରଯାତଃ କୌଶିକ୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ଜନମେଜଯ। ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ସର୍ଵାଣି ଜଗାମାଯତନାନ୍ଯଥ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ କୌଶିକୀ ନଦୀ ଛାଡି, ଜନମେଜୟ, କ୍ରମକ୍ରମେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ସାଗରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଯାଃ ସଂଗମେ ନୃପ। ନଦୀଶତାନାଂ ପଞ୍ଚାନାଂ ମଧ୍ଯେ ଚକ୍ରେ ସମାପ୍ଲଵମ୍
ସେ ସାଗର ଉପକୂଳରେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ଚାରିଶେ ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ପହଞ୍ଚି, ତାଳାବ କଲେ, ରାଜନ।
ତତଃ ସମୁଦ୍ରତୀରେଣ ଜଗାମ ଵସୁଧାଧିପଃ। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ଵୀରଃ କଲିଙ୍ଗାନ୍ପ୍ରତି ଭାରତ
ତାପରେ, ପୃଥିବୀର ଏଇ ମାଲିକ, ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ସାଗର ତଟ ଧରି କଳିଙ୍ଗ ଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଭାରତବଂଶୀ।
ଏତେ କଲିଙ୍ଗାଃ କୌନ୍ତେଯ ଯତ୍ର ଵୈତରଣୀ ନଦୀ। ଯତ୍ରାଯଜତ ଧର୍ମୋପି ଦେଵାଞ୍ଶରଣମେତ୍ଯ ଵୈ
ଏହିଠାରେ କଳିଙ୍ଗ ଦେଶ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ବୈତରଣୀ ନଦୀ ବହେ। ଏଠି ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଋଷିଭିଃ ସମୁପାଯୁକ୍ତଂ ଯଜ୍ଞିଯଂ ଗିରିଶୋଭିତମ୍। ଉତ୍ତରଂ ତୀରମେତଦ୍ଧି ସତତଂ ଦ୍ଵିଜସେଵିତମ୍
ଏହି ଉତ୍ତର ତୀର ପାହାଡ଼ରେ ଶୋଭିତ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଦା ଏଠି ବସନ୍ତି, ଋଷିମାନେ ଏଠି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି।
ସମେନ ଦେଵଯାନେନ ପଥା ସ୍ଵର୍ଗମୁପେଯୁଷଃ। ଅତ୍ରଵୈ ଋଷଯୋଽନ୍ଯେଽପି ପୁରା କ୍ରତୁଭିରୀଜିରେ
ଦେବମାନେ ଯେପରି ପଥେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ଏଠି ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ପୁରୁଣା କାଳରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଅତ୍ରୈଵ ରୁଦ୍ରୋ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପଶୁମାଦତ୍ତଵାନ୍ମଖେ। ପଶୁମାଦାଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଭାଗୋଯମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଏଠି ରୁଦ୍ର ରାଜନ, ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ପଶୁ ନେଇଥିଲେ। ପଶୁ ନେଇ, 'ଏହି ଭାଗ ମୋର' ବୋଲି କହିଥିଲେ।
ହୃତେ ପଶୌ ତଦା ଦେଵାସ୍ତମୂଚୁର୍ଭରତର୍ଷଭ। ମା ପରସ୍ଵମଭିଦ୍ରୋଗ୍ଧା ମାଧର୍ମ୍ଯାନ୍ନୀନଶଃ ପଥଃ
ପଶୁ ନେଉଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ— 'ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତି ଉପରେ ଲୋଭ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଧର୍ମର ପଥ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ।'
ସ୍ଵଯଂ ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରୋ ଭୂତ୍ଵା କର୍ମଣାଂ ଫଲଦାଯକଃ। ଯଜ୍ଞଂ ଵିହନ୍ତୁଂ ଭଗଵାନ୍ନାର୍ହସେ ଜଗଦୀଶ୍ଵର
'ଆପଣେ ଯଜ୍ଞର ନାୟକ, କର୍ମର ଫଳଦାତା; ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ, ଆପଣେ ଯଜ୍ଞ ବିନାଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଇତିକଲ୍ଯାଣରୂପାଭିର୍ଵାଗ୍ଭିସ୍ତେ ରୁଦ୍ରମସ୍ତୁଵନ୍। ଇଷ୍ଟ୍ଯା ଚୈନଂ ତର୍ପଯିତ୍ଵା ମାନଯାଂଚକ୍ରିରେ ତଦା
ଏଭଳି ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଇଷ୍ଟି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ତତଃ ସ ପଶୁମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦେଵଯାନେନ ଜଗ୍ମିଵାନ୍। ତତ୍ରାନୁଵଂଶୋ ରୁଦ୍ରସ୍ଯତଂ ନିବୋଧ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ତାପରେ ସେ ପଶୁକୁ ଛାଡ଼ି, ଦେବମାନେ ଯେଉଁପଥେ ଯାଆନ୍ତି, ସେଇପଥେ ଚାଲିଗଲେ। ଏଠି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ କଥା, ଏହା ଶୁଣ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଅଯାତଯାମଂ ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ଭାଗେଭ୍ଯୋ ଭାଗମୁତ୍ତମମ୍। ଦେଵାଃ ସଂକଲ୍ପଯାମାସୁର୍ଭଯାଦ୍ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଶାଶ୍ଵତମ୍
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ, ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଭାଗରୁ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଭାଗ ଦେଇଥିଲେ।
ଇମାଂ ଗାଥାମତ୍ର ଗାଯନ୍ନପଃ ସ୍ପୃଶତି ଯୋ ନରଃ। ଦେଵଯାନୋଽସ୍ଯ ପନ୍ଥାଶ୍ଚ ଚକ୍ଷୁଷାଽଭିପ୍ରକାଶତେ
ଏଠି ଏହି ଗାଥା ଗାଇ, ଯିଏ ପାଣିକୁ ଛୁଏ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ଦେବମାନେ ଯିବା ପଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ।
ତତୋ ଵୈତରଣୀଂ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵା ଦ୍ରୌପଦୀ ତଥା। ଅଵତୀର୍ଯ ମହାଭାଗାସ୍ତର୍ପଯାଂଚକ୍ରିରେ ପିତୃନ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ, ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଉତରି ଯାଇ, ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ଜଳ ତିଳ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।
ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯେହ ଵିଧିଵଦସ୍ଯାଂ ନଦ୍ଯାଂ ତପୋବଲାତ୍। ମାନୁଷାଦସ୍ମି ଵିଷଯାଦପେତଃ ପଶ୍ଯ ଲୋମଶ
ଏହି ନଦୀରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି, ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଏବେ ମାନବ ଲୋକରୁ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଇଛି— ଦେଖ, ଲୋମଶ।
ସର୍ଵାଲ୍ଲୋଁକାନ୍ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ସୁଵ୍ରତ। ଵୈଖାନସାନାଂ ଜପତାମେଷ ଶବ୍ଦୋ ମହାତ୍ମନାମ୍
ତୁମର କୃପାରେ, ଓ ଧୃଢ଼ବ୍ରତ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖୁଛି; ଏହି ଶବ୍ଦ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱାସୀ ବୈଖାନସ ମହାତ୍ମାମାନେ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ୁଥିବାର।
ତ୍ରିଶତଂ ଵୈ ସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଯତ୍ରଧ୍ଵନିଂ ଶୃଣୋଷ୍ଯେନଂ ତୂଷ୍ଣୀମାସ୍ସ୍ଵ ଵିଶାଂପତେ
ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବ, ତିନି ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୁପ୍ଚାପ୍ ରୁହ, ରାଜା।
ଏତତ୍ସ୍ଵଯଂଭୁଵୋ ରାଜନ୍ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପ୍ରକାଶତେ। ଯତ୍ରାଯଜତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଏହି ହେଉଛି, ରାଜା, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ରାଜାଧିରାଜ।
ଯସ୍ମିନ୍ଯଜ୍ଞେ ହି ଭୂର୍ଦତ୍ତା କଶ୍ଯପାଯ ମହାତ୍ମନେ। ସପର୍ଵତଵନୋଦ୍ଦେଶା ଦକ୍ଷିଣାର୍ଥେ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ ହେଲା, ସ୍ୱୟଂଭୂ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ସହିତ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ଅଵାସୀଦଚ୍ଚ କୌନ୍ତେଯ ଦତ୍ତମାତ୍ରା ମହୀ ତଦା। ଉଵାଚ ଚାପି କୁପିତା ଲୋକଶ୍ଵରମିଦଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଦାନ ହେବା ସହିତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଓ କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ମାଂ ମର୍ତ୍ଯାଯ ଭଗଵନ୍କସ୍ମୈଚିଦ୍ଦାତୁମର୍ହସି। ପ୍ରଦାନଂ ମୋଘମେତତ୍ତେ ଯାସ୍ଯାମ୍ଯେଷା ରସାତଲମ୍
'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ—ମୁଁ ଏବେ ପାତାଳକୁ ଯିବି।'
ଵିଷୀଦନ୍ତୀଂ ତୁ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କଶ୍ଯପୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ପ୍ରସାଦଯାଂବଭୂଵାଥ ତତୋ ଭୂମିଂ ଵିଶାଂପତେ
ପୃଥିବୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ମହାମୁନି କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ରାଜା।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନା ପୃଥିଵୀ ତପସା ତସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵ। ପୁନରୁନ୍ନହ୍ଯ ସଲିଲାଦ୍ଦେଦୀରୂପାସ୍ଥିତା ବଭୌ
ତାପରେ, ଓ ପାଣ୍ଡବ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପୃଥିବୀ ପୁଣି ପାଣିରୁ ଉପରକୁ ଆସି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ସୈଷା ପ୍ରକାଶତେ ରାଜନ୍ଵେଦୀସଂସ୍ଥାନଲକ୍ଷଣା। ଆରୁହ୍ଯାତ୍ର ମହାରାଜ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଏହିଠାରେ, ରାଜା, ଯଜ୍ଞ ବେଦିର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି; ଏଠାରେ ଚଢ଼, ମହାରାଜ, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ।
ସୈଷା ସାଗରମାସ୍ରାଦ୍ଯ ରାଜନ୍ଵେଦୀ ସମାଶ୍ରିତା। ଏତାମାରୁହ୍ଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତ୍ଵମେକସ୍ତର ସାଗରମ୍
ଏହି ବେଦି, ରାଜା, ସାଗର ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚି ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ ଅଛି; ଏଠାରେ ଚଢ଼, ଭଲ ହେଉ, ଏକାକି ସାଗର ଅଟକି ପାର୍ହ।
ଅହଂ ଚ ତେ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ପ୍ରଯୋକ୍ଷ୍ଯେ ଯଥା ତ୍ଵମେନାମଧିରୋହସେଽଦ୍ଯ। ସ୍ପୃଷ୍ଟା ହି ମର୍ତ୍ଯେନ ତତଃ ସମୁଦ୍ର- ମେଷା ଵେଦୀ ପ୍ରଵିଶତ୍ଯାଜମୀଢ
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆଜି ଏହି ବେଦିକୁ ଚଢ଼ିପାରିବ; କାରଣ ମର୍ତ୍ୟ ଛୁଅଉଥିବା ସମୟରେ, ଏହି ବେଦି ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଓ ନିଷ୍ପାପ।
ଓଂନମୋ ଵିଶ୍ଵଗୁପ୍ତାଯ ନମୋ ଵିଶ୍ଵପରାଯ ତେ। ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ କୁରୁ ଦେଵେଶ ସାଗରେ ଲଵଣାମ୍ଭସି
'ଓଁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ଲବଣ ଜଳର ସାଗରରେ ଆପଣଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହୁ।'