ତତଃ ପ୍ରୀତୋ ମହାରାଜ କପିଲୋଂଽଶୁମତୋଽଭଵତ୍। ଉଵାଚ ଚୈନଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵରଦୋସ୍ମୀତି ଭାରତ
ତାପରେ, ରାଜା, କପିଳ ଅଂଶୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଵର ଦେଉଛି।'
ସ ଵଵ୍ରେ ତୁରଗଂ ତତ୍ର ପ୍ରଥମଂ ଯଜ୍ଞକାରଣାତ୍। ଦ୍ଵିତୀଯମୁଦକଂ ଵଵ୍ରେ ପିତୄଣାଂ ପାଵନେଚ୍ଛଯା
ସେ ପ୍ରଥମେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ା ଚାହିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ପିତୃମାନେ ପବିତ୍ର ହେଉନ୍ତି ବୋଲି ପାଣି ଚାହିଲେ।
ତମୁଵାଚ ମହାତେଜାଃ କପିଲୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ। ଦଦାନି ତଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଦ୍ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯସେଽନଘ
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କପିଳ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହ, ମୁଁ ଦେବି।'
ତ୍ଵଯି କ୍ଷମା ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଚାପି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ତ୍ଵଯା କୃତାର୍ଥଃ ସଗରଃ ପୁତ୍ରଵାଂଶ୍ଚ ତ୍ଵଯା ପିତା
ତୁମରେ ଧୈର୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ବସିଛି। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସଗରଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହେଲା, ଏବଂ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ବାପାଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ।
ତଵ ଚୈଵ ପ୍ରଭାଵେନ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ସାଗରାଃ। `ଶଲଭତ୍ଵଂ ଗତା ଯେ ତେ ମମ କ୍ରୋଧହୁତାଶନେ
ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ସାଗରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପୋକା ହେଇ ମୋର କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଁଚିବେ।
ପୌତ୍ରଶ୍ଚ ତେ ତ୍ରିପଥଗାଂ ତ୍ରିଦିଵାଦାନଯିଷ୍ଯତି। ପାଵନାର୍ଥଂ ସାଗରାଣାଂ ତୋଷଯିତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରମ୍
ତୁମର ପୁଅ ତିନିପଥ ନଦୀକୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆଣିବେ, ସାଗରମାନଙ୍କର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି।
ହଯଂ ନଯସ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯାଜ୍ଞିଂ ନରପୁଙ୍ଗଵ। ଯଜ୍ଞଃ ସମାପ୍ଯତାଂ ତାତ ସଗରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ମନ୍ତ୍ରୀ, ତୁମେ ଘୋଡାକୁ ନେଇ, ମହାତ୍ମା ସାଗରଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର; ତୁମର ଭଲ ହେଉ।
ଅଂଶୁମାନେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କପିଲେନ ମହାତ୍ମନା। ଆଜଗାମ ହଯଂ ଗୃହ୍ଯ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ମହାତ୍ମନଃ
ମହାତ୍ମା କପିଳଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଅଂଶୁମାନ ଘୋଡାକୁ ନେଇ, ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ।
ସୋଭିଵାଦ୍ଯ ତତଃ ପାଦୌ ସଗରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ମୂର୍ଧ୍ନି ତନାପ୍ଯୁପାଘ୍ରାତସ୍ତସ୍ମୈ ସର୍ଵଂନଯ୍ଵେଦଯତ୍
ତାପରେ, ସେ ସାଗର ମହାତ୍ମାଙ୍କର ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଆଲିଂଗନ ପାଇ, ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ଯଥା ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ ଚାପି ସାଗରାଣାଂ କ୍ଷଯଂ ତଥା। ତଂ ଚାସ୍ମୈ ହଯମାଚଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞଵାଟମୁପାଗତମ୍
ଅଂଶୁମାନ ଯେପରି ଦେଖିଥିଲେ ଓ ଶୁଣିଥିଲେ, ସାଗରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବିନାଶ ଓ ଘୋଡା ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଆସିଥିବା ବିଷୟ ତାଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସଗରୋ ରାଜା ପୁତ୍ରଜଂ ଦୁଃଖମତ୍ଯଜତ୍। ଅଂଶୁମନ୍ତଂ ଚ ସଂପୂଜ୍ଯସମାପଯତ ତଂ କ୍ରତୁମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ସାଗର ରାଜା ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଛାଡିଦେଲେ, ଅଂଶୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
ସମାପ୍ତଯଜ୍ଞଃ ସଗରୋ ଦେଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସଭାଜିତଃ। ପୁତ୍ରତ୍ଵେ କଲ୍ପଯାମାସ ସମୁଦ୍ରଂ ଵରୁଣାଲଯମ୍
ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ସାଗର ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ସମୁଦ୍ରକୁ, ଯାହା ଭରୁଣଙ୍କର ନିବାସ, ପୁଅ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ପ୍ରଶାସ୍ଯ ସୁଚିରଂ କାଲଂ ରାଜ୍ଯଂ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ। ପୌତ୍ରେ ଭାରଂ ସମଵେଶ୍ଯ ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ତଦା
ପଦ୍ମନୟନ ରାଜା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରି, ଦାୟିତ୍ୱ ନାତିଙ୍କୁ ଦେଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଅଂଶୁମାନପି ଧର୍ମାତ୍ମା ମହୀଂ ସାଗରମେଖଲାମ୍। ପ୍ରଶଶାସ ମହାରାଜ ଯଥୈଵାସ୍ ପିତାମହଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଂଶୁମାନ, ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଭୂମିକୁ, ତାଙ୍କ ପିତାମହ ଯେପରି ଶାସନ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଶାସନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସମଭଵଦ୍ଦିଲୀପୋ ନାମ ଧର୍ମଵିତ୍। ତସ୍ମିନ୍ରାଜ୍ଯଂ ସମାଧାଯ ଅଂଶୁମାନପି ସଂସ୍ଥିତଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦିଳୀପ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ; ଅଂଶୁମାନ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ଏହି ଜଗତ ଛାଡିଦେଲେ।
ଦିଲୀପସ୍ତୁ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପିତୄଣାଂ ନିଧନଂ ମହତ୍। ପର୍ଯତପ୍ଯତ ଦୁଃଖେନ ତେଷାଂ ଗତିମଚିନ୍ତଯତ୍
ଦିଳୀପ, ପିତୃମାନଙ୍କର ବଡ଼ ବିନାଶ ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ତପିଗଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଗତି ବିଚାର କଲେ।
ଗଙ୍ଗାଵତରଣଏ ଯତ୍ନଂ ସୁମହଚ୍ଚାକରୋନ୍ନୃପଃ। ନ ଚାଵତାରଯାମାସ ଚେଷ୍ଟମାନୋ ଯଥାବଲମ୍
ରାଜା ଗଙ୍ଗାକୁ ଭୂମିରେ ଆଣିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତସ୍ ପୁତ୍ର ସମଭଵଚ୍ଛ୍ରୀମାନ୍ଧର୍ମପରାଣଃ। ଭଗୀରଥ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସତ୍ଯଵାଗନସୂଯକଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମପ୍ରତି ନିଷ୍ଠ, ଭାଗୀରଥ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ।
ଅଭିଷିଚ୍ଯ ତୁ ତଂ ରାଜ୍ଯେଦିଲୀପୋ ଵନମାଶ୍ରିତଃ
ଦିଳୀପ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇଲେ।
ତପଃ ସିଦ୍ଧିସମାଯୋଗାତ୍ସ ରାଜା ଭରତର୍ଷଭ। ଵନାଜ୍ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ କାଲଯୋଗେନ ଭାରତ
ତପସ୍ୟା ଓ ସିଦ୍ଧିର ଯୋଗରେ, ସେ ରାଜା, ଭାରତମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଙ୍ଗଲ ଛାଡି, ସମୟ ଆସିଲା ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ସ ତୁ ରାଜା ମହେଷ୍ଵାସଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ମହାରଥଃ। ବଭୂଵ ସର୍ଵଲୋକସ୍ ମନୋନଯନନନ୍ଦନଃ
ସେ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିଶ୍ୱର ଶାସକ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ସ ଶୁଶ୍ରାଵ ମହାବାହୁଃ କପିଲେନ ମହାତ୍ମନା। ପିତୄଣଆଂ ନିଧନଂ ଘୋରମପ୍ରାପ୍ତିଂ ତ୍ରିଦିଵସ୍ଯ ଚ
ସେ ବଡ଼ ବାହୁଶାଳୀ, ମହାତ୍ମା କପିଳଙ୍କଠୁ ପିତୃମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଅପ୍ରାପ୍ତି ବିଷୟ ଶୁଣିଥିଲେ।
ସ ରାଜ୍ଯଂ ସଚିଵେ ନ୍ଯସ୍ଯ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା। ଜଗାମ ହିମଵତ୍ପାର୍ଶ୍ଵଂ ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ନରେଶ୍ଵରଃ
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟଟିକୁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇ, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟ ସହିତ, ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଗଲେ।
ଆରିରାଧଯିଷୁର୍ଗଙ୍ଗାଂ ତପସା ଦଗ୍ଧକିଲ୍ଵିଷଃ। ସୋଽପଶ୍ଯତ ନର୍ରେଷ୍ଠ ହିମଵନ୍ତଂ ନଗୋତ୍ତମମ୍
ଗଙ୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କର ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ।
ଶୃଙ୍ଗୈର୍ବହୁଵିଧାକାରୈର୍ଧାତୁମଦ୍ଭିରଲଂକୃତମ୍। ପଵନାଲମ୍ବିଭିର୍ମେଘୈଃ ପରିପିକ୍ତଂ ସମନ୍ତତଃ
ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅନେକ ଧାତୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ପବନରେ ଲଗିଥିବା ମେଘରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆବୃତ।
ନଦୀକୁଞ୍ଜନିତମ୍ବୈଶ୍ଚ ସୋଦକୈରୁପଶୋଭିତମ୍। ଗୁହାକନ୍ଦରସଂଲୀନସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରନିଷେଵିତମ୍
ନଦୀ ତୀର ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଜଳର ଚମକ ରହିଥିବା, ଗୁହା ଓ ଖଣ୍ଡରରେ ଲୁଚିଥିବା ସିଂହ ଓ ବାଘମାନେ ଏଠି ଘୁଞ୍ଚି ରହନ୍ତି।
ଶକୁନୈଶ୍ଚ ଵିଚିତ୍ରାଙ୍ଗୈଃ କୂଜଦ୍ଭିର୍ଵିଵିଧା ଗିରଃ। ଭୃଙ୍ଗରାଜୈସ୍ତଥା ହଂସୈର୍ଦାତ୍ଯୂହୈର୍ଜଲକୁକ୍କୁଟୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନିରେ ଗାଇଁଥିବା, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ହଂସ, ଦାତ୍ୟୁହ, ଓ ଜଳ କୁକୁଟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।
ମଯୂରୈଃ ଶତପତ୍ରୈଶ୍ଚ ଜୀଵଂଜୀଵକକୋକିଲୈଃ। ଚକୋରୈରସିତାପାଙ୍ଗୈସ୍ତଥା ପୁତ୍ରପ୍ରିଯୈରପି
ଶତପତ୍ର ମୟୂର, ଜୀବଞ୍ଜୀବକ କୋକିଳ, କଳା ଆଖି ଚକୋର, ଓ ନିଜ ପିଲାକୁ ଭଲପାଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।
ଜଲସ୍ଥାନେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ପଦ୍ମିନୀଭିଶ୍ଚ ସଂକୁଲମ୍। ସାରସାନାଂ ଚ ମଧୁରୈର୍ଵ୍ଯାହୃତୈଃ ସମଲଂକୃତମ୍
ସୁନ୍ଦର ଜଳସ୍ଥାନରେ ପଦ୍ମିନୀମାନେ ରହିଥିବା, ସାରସ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ଡାକରେ ଶୋଭିତ।
କିନ୍ନରୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ନିଷେଵିତଶିଲାତଲମ୍। ଦିଗ୍ଵାରଣଵିଷାଣାଗ୍ରୈଃ ସମନ୍ତାଦ୍ଧୃଷ୍ଟପାଦପମ୍
କିନ୍ନର ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଶିଳାତଳରେ ଘୁଞ୍ଚି ରହନ୍ତି, ଦିଗପାଳ ହାତୀମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖ ଗଛମାନେ ଆଘାତିତ।