ପୌରାଣାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଘୋରଂ ନୃପତିସତ୍ତମଃ। ମୁହୂର୍ତଂ ଵିମନା ଭୂତ୍ଵାସଚିଵାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସହରବାସୀମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାନ ରାଜା କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ମନ ଭାରି କଲେ, ତାପରେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅସମଞ୍ଜ ପୁରାଦଦ୍ଯ ସୁତୋ ମେ ଵିପ୍ରଵାସ୍ଯତାମ୍। ଯଦି ଵୋ ମତ୍ପ୍ରିଯଂ କାର୍ଯମେତଚ୍ଛୀଧ୍ରଂ ଵିଧୀଯତାମ୍
ଆଜି ମୋ ପୁଅ ଅସମଞ୍ଜକୁ ସହରରୁ ବାହାର କରାଯାଉ। ଯଦି ଏହା ତୁମମାନେ ପସନ୍ଦ କର, ତେବେ ଏହି କାମ ଶୀଘ୍ର କର।
ଏଵମୁକ୍ତା ନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ସଚିଵାସ୍ତେ ନରାଧିପ। ଯଥୋକ୍ତଂ ତ୍ଵରିତାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଯଥାଽଽଜ୍ଞାପିତଵାନ୍ନୃପଃ
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯଥା ପୁତ୍ରୋ ମହାତ୍ମନା। ପୌରାଣାଂ ହିତକାମେନ ସଗରେଣ ଵିଵାସିତଃ
ସଗରଙ୍କ ସହରବାସୀମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିଜ ପୁଅକୁ କିପରି ବାହାର କରିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଅଂଶୁମାଂସ୍ତୁ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଯଦୁକ୍ତଃ ସଗରେଣ ହି। ତତ୍ତେ ସର୍ଵଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧ ମେ
ଏବେ ମହାଧନୁର୍ଧର ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସଗର କହିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ପିତୁଶ୍ ତେଽହଂତ୍ଯାଗେନ ପୁତ୍ରାଣାଂ ନିଧନେନ ଚ। ଅଲାଭେନ ତଥାଽଶ୍ଵସ୍ ପରିତପ୍ଯାମି ପୁତ୍ରକ
ତୁମର ବାପାଙ୍କ ତ୍ୟାଗ, ପୁଅମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଘୋଡ଼ା ମିଳିନଥିବାରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ହେଉଛି, ପୁଅ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦୁଃଖାଭିସଂତପ୍ତଂ ଯଜ୍ଞଵିଘ୍ନାଚ୍ଚ ମୋହିତମ୍। ହଯସ୍ଯାନଯନାତ୍ପୌତ୍ର ନରକାନ୍ମାଂ ସମୁଦ୍ଧର
ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଓ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନରେ ମୁଁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଛି, ଘୋଡ଼ା ଆଣି ମୋତେ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କର, ନାତି।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି। ଏଵଂ ସ ସାଗରୋ ରାଜନ୍ପୂରିତୋଽଗସ୍ତ୍ଯଦୂପିତଃ ।। ଜଗାମ ଦୁଃଖାତ୍ତଂ ଦେଶଂ ଯତ୍ରଵୈ ଦାରିତା ମହୀ
ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି। ଏଭଳି ଭାବେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ସଗର, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମି ଫାଟିଥିଲା, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ସ ତୁ ତେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ। ଅପଶ୍ଯଚ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଂ କପିଲଂ ତୁରଗଂ ଚ ତମ୍
ସେ ସେଇ ପଥରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ସେଠାରେ ମହାତ୍ମା କପିଳ ଓ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେଜସୋ ରାଶିଂ ପୁରାଣମୃପିସତ୍ତମମ୍। ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଭୂମୌ କାର୍ଯମସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ପୁରାତନ, ତେଜସ୍ୱୀ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ମାଥା ଭୂମିରେ ଲଗାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ନିଜ ଅନୁରୋଧ ଜଣାଇଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୀତୋ ମହାରାଜ କପିଲୋଂଽଶୁମତୋଽଭଵତ୍। ଉଵାଚ ଚୈନଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵରଦୋସ୍ମୀତି ଭାରତ
ତାପରେ, ରାଜା, କପିଳ ଅଂଶୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଵର ଦେଉଛି।'
ସ ଵଵ୍ରେ ତୁରଗଂ ତତ୍ର ପ୍ରଥମଂ ଯଜ୍ଞକାରଣାତ୍। ଦ୍ଵିତୀଯମୁଦକଂ ଵଵ୍ରେ ପିତୄଣାଂ ପାଵନେଚ୍ଛଯା
ସେ ପ୍ରଥମେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ା ଚାହିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ପିତୃମାନେ ପବିତ୍ର ହେଉନ୍ତି ବୋଲି ପାଣି ଚାହିଲେ।
ତମୁଵାଚ ମହାତେଜାଃ କପିଲୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ। ଦଦାନି ତଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଦ୍ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯସେଽନଘ
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କପିଳ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହ, ମୁଁ ଦେବି।'
ତ୍ଵଯି କ୍ଷମା ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଚାପି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ତ୍ଵଯା କୃତାର୍ଥଃ ସଗରଃ ପୁତ୍ରଵାଂଶ୍ଚ ତ୍ଵଯା ପିତା
ତୁମରେ ଧୈର୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ବସିଛି। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସଗରଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହେଲା, ଏବଂ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ବାପାଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ।
ତଵ ଚୈଵ ପ୍ରଭାଵେନ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ସାଗରାଃ। `ଶଲଭତ୍ଵଂ ଗତା ଯେ ତେ ମମ କ୍ରୋଧହୁତାଶନେ
ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ସାଗରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପୋକା ହେଇ ମୋର କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଁଚିବେ।
ପୌତ୍ରଶ୍ଚ ତେ ତ୍ରିପଥଗାଂ ତ୍ରିଦିଵାଦାନଯିଷ୍ଯତି। ପାଵନାର୍ଥଂ ସାଗରାଣାଂ ତୋଷଯିତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରମ୍
ତୁମର ପୁଅ ତିନିପଥ ନଦୀକୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆଣିବେ, ସାଗରମାନଙ୍କର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି।
ହଯଂ ନଯସ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯାଜ୍ଞିଂ ନରପୁଙ୍ଗଵ। ଯଜ୍ଞଃ ସମାପ୍ଯତାଂ ତାତ ସଗରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ମନ୍ତ୍ରୀ, ତୁମେ ଘୋଡାକୁ ନେଇ, ମହାତ୍ମା ସାଗରଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର; ତୁମର ଭଲ ହେଉ।
ଅଂଶୁମାନେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କପିଲେନ ମହାତ୍ମନା। ଆଜଗାମ ହଯଂ ଗୃହ୍ଯ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ମହାତ୍ମନଃ
ମହାତ୍ମା କପିଳଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଅଂଶୁମାନ ଘୋଡାକୁ ନେଇ, ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ।
ସୋଭିଵାଦ୍ଯ ତତଃ ପାଦୌ ସଗରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ମୂର୍ଧ୍ନି ତନାପ୍ଯୁପାଘ୍ରାତସ୍ତସ୍ମୈ ସର୍ଵଂନଯ୍ଵେଦଯତ୍
ତାପରେ, ସେ ସାଗର ମହାତ୍ମାଙ୍କର ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଆଲିଂଗନ ପାଇ, ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ଯଥା ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ ଚାପି ସାଗରାଣାଂ କ୍ଷଯଂ ତଥା। ତଂ ଚାସ୍ମୈ ହଯମାଚଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞଵାଟମୁପାଗତମ୍
ଅଂଶୁମାନ ଯେପରି ଦେଖିଥିଲେ ଓ ଶୁଣିଥିଲେ, ସାଗରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବିନାଶ ଓ ଘୋଡା ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଆସିଥିବା ବିଷୟ ତାଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସଗରୋ ରାଜା ପୁତ୍ରଜଂ ଦୁଃଖମତ୍ଯଜତ୍। ଅଂଶୁମନ୍ତଂ ଚ ସଂପୂଜ୍ଯସମାପଯତ ତଂ କ୍ରତୁମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ସାଗର ରାଜା ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଛାଡିଦେଲେ, ଅଂଶୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
ସମାପ୍ତଯଜ୍ଞଃ ସଗରୋ ଦେଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସଭାଜିତଃ। ପୁତ୍ରତ୍ଵେ କଲ୍ପଯାମାସ ସମୁଦ୍ରଂ ଵରୁଣାଲଯମ୍
ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ସାଗର ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ସମୁଦ୍ରକୁ, ଯାହା ଭରୁଣଙ୍କର ନିବାସ, ପୁଅ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ପ୍ରଶାସ୍ଯ ସୁଚିରଂ କାଲଂ ରାଜ୍ଯଂ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ। ପୌତ୍ରେ ଭାରଂ ସମଵେଶ୍ଯ ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ତଦା
ପଦ୍ମନୟନ ରାଜା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରି, ଦାୟିତ୍ୱ ନାତିଙ୍କୁ ଦେଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଅଂଶୁମାନପି ଧର୍ମାତ୍ମା ମହୀଂ ସାଗରମେଖଲାମ୍। ପ୍ରଶଶାସ ମହାରାଜ ଯଥୈଵାସ୍ ପିତାମହଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଂଶୁମାନ, ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଭୂମିକୁ, ତାଙ୍କ ପିତାମହ ଯେପରି ଶାସନ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଶାସନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସମଭଵଦ୍ଦିଲୀପୋ ନାମ ଧର୍ମଵିତ୍। ତସ୍ମିନ୍ରାଜ୍ଯଂ ସମାଧାଯ ଅଂଶୁମାନପି ସଂସ୍ଥିତଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦିଳୀପ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ; ଅଂଶୁମାନ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ଏହି ଜଗତ ଛାଡିଦେଲେ।
ଦିଲୀପସ୍ତୁ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପିତୄଣାଂ ନିଧନଂ ମହତ୍। ପର୍ଯତପ୍ଯତ ଦୁଃଖେନ ତେଷାଂ ଗତିମଚିନ୍ତଯତ୍
ଦିଳୀପ, ପିତୃମାନଙ୍କର ବଡ଼ ବିନାଶ ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ତପିଗଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଗତି ବିଚାର କଲେ।
ଗଙ୍ଗାଵତରଣଏ ଯତ୍ନଂ ସୁମହଚ୍ଚାକରୋନ୍ନୃପଃ। ନ ଚାଵତାରଯାମାସ ଚେଷ୍ଟମାନୋ ଯଥାବଲମ୍
ରାଜା ଗଙ୍ଗାକୁ ଭୂମିରେ ଆଣିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତସ୍ ପୁତ୍ର ସମଭଵଚ୍ଛ୍ରୀମାନ୍ଧର୍ମପରାଣଃ। ଭଗୀରଥ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସତ୍ଯଵାଗନସୂଯକଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମପ୍ରତି ନିଷ୍ଠ, ଭାଗୀରଥ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ।
ଅଭିଷିଚ୍ଯ ତୁ ତଂ ରାଜ୍ଯେଦିଲୀପୋ ଵନମାଶ୍ରିତଃ
ଦିଳୀପ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇଲେ।
ତପଃ ସିଦ୍ଧିସମାଯୋଗାତ୍ସ ରାଜା ଭରତର୍ଷଭ। ଵନାଜ୍ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ କାଲଯୋଗେନ ଭାରତ
ତପସ୍ୟା ଓ ସିଦ୍ଧିର ଯୋଗରେ, ସେ ରାଜା, ଭାରତମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଙ୍ଗଲ ଛାଡି, ସମୟ ଆସିଲା ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।