ନାସ୍ମିନ୍କୁଲେ ଜାତୁ ବଭୂଵ ରାଜା ଯୋ ନ ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରିଯକୃତ୍ପ୍ରିଯଶ୍ଚ। ଵିଶେଷତଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପିତାମହାନାଂ ଵୃତ୍ତଂ ମହଦ୍ଵୃତ୍ତପରାଯଣାନାମ୍
ଏହି ଗୋତିଏ ବଂଶରେ କେବେ ଏମିତି କୌଣସି ରାଜା ହୋଇନାହାନ୍ତି, ଯିଏ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଭଲ ପାଇବା ନଥିଲେ। ବିଶେଷକରି, ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଦେଖାଇଥିଲେ, ତାହା ଭାବିଲେ।
କଥଂ ନିଧନମାପନ୍ନଃ ପିତା ମମ ତଥାଵିଧଃ। ଆଚକ୍ଷଧ୍ଵଂ ଯଥାଵନ୍ମେ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଏମିତି ମହାନ ମନିଷ୍ୟ ମୋ ପିତା କିପରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ? ମୋତେ ସଠିକ୍ ଓ ଏକେକ୍ ଘଟଣା ଭଳିଭଳି କହ, ମୁଁ ସତ୍ୟଟି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଏଵଂ ସଂଚୋଦିତା ରାଜ୍ଞା ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତେ ନରାଧିପମ୍। ଊଚୁଃ ସର୍ଵେ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରିଯହିତୈଷିଣଃ
ରାଜାଙ୍କ ଏମିତି ଅନୁରୋଧରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ଭଲ ଓ ପ୍ରିୟ ଭାବନାରେ, ସମସ୍ତେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେହିପରି କହିଦେଲେ।
ସ ରାଜା ପୃଥିଵୀପାଲଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ। ବଭୂଵ ମୃଗଯାଶୀଲସ୍ତଵ ରାଜନ୍ପିତା ସଦା
ସେହି ରାଜା, ଭୂମିର ରକ୍ଷକ ଓ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜନ, ତୁମର ପିତା ସବୁବେଳେ ଶିକାରକୁ ଭଲପାଉଥିଲେ।
ଯଥା ପାଣ୍ଡୁର୍ମହାବାହୁର୍ଧନୁର୍ଧରଵରୋ ଯୁଧି। ଅସ୍ମାସ୍ଵାସଜ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ରାଜକାର୍ଯାଣ୍ଯଶେଷତଃ
ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ ପାଣ୍ଡୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ଥିଲେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ଆମ ପାଖରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡିଦେଇଥିଲେ।
ସ କଦାଚିଦ୍ଵନଗତୋ ମୃଗଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପତ୍ରିଣା। ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଚାନ୍ଵସରତ୍ତୂର୍ଣଂ ତଂ ମୃଗଂ ଗହନେ ଵନେ
ଏକଥର, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ସେ ଏକ ପକ୍ଷୀଖୁଣ୍ଟି ଥିବା ତୀରରେ ଏକ ମୃଗକୁ ଘାତ କଲେ। ଘାୟଲ କରିବା ପରେ, ସେ ଦ୍ରୁତ ହୋଇ ସେଇ ମୃଗକୁ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଧାଉଥିଲେ।
ପଦାତିର୍ବଦ୍ଧନିସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ତତାଯୁଧକଲାପଵାନ୍। ନ ଚାସସାଦ ଗହନେ ମୃଗଂ ନଷ୍ଟଂ ପିତା ତଵ
ପଦେ ପଦେ ଚାଲି, କଟାରି ମାନ୍ଧିଥିବା, ଧନୁଷ ଓ ତୀରର ଥାଲି ନେଇ, ତୁମର ପିତା ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ହାରାଇଯାଇଥିବା ମୃଗକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ଵଯସ୍ଥଶ୍ଚ ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷୋ ଜରାନ୍ଵିତଃ। କ୍ଷୁଧିତଃ ସ ମହାରଣ୍ଯେ ଦଦର୍ଶ ମୁନିସତ୍ତମମ୍
ବୟସ୍କ, ଷାଠି ବର୍ଷର, ବୃଦ୍ଧତା ଓ ଭୋକରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ସେ ମହାବନରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ତଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ମୁନିଂ ମୌନଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତମ୍। ନ ଚ କିଂଚିଦୁଵାଚେଦଂ ପୃଷ୍ଟୋଽପି ସମୁନିସ୍ତଦା
ସେ ରାଜା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, କିନ୍ତୁ ପଚାରାଯିବା ସତ୍ୱେ ମୁନି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ରାଜା କ୍ଷୁଚ୍ଛ୍ରମାର୍ତସ୍ତଂ ମୁନିଂ ସ୍ଥାଣୁଵତ୍ସ୍ଥିତମ୍। ମୌନଵ୍ରତଧରଂ ଶାନ୍ତଂ ସଦ୍ଯୋ ମନ୍ଯୁଵଶଂ ଗତଃ
ତା'ପରେ ରାଜା, ଭୋକ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପୀଡିତ, ମୁନିଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖି, ଶାନ୍ତ ଓ ମୌନବ୍ରତୀ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ହଠାତ୍ କ୍ରୋଧରେ ଆସିଗଲେ।
ନ ବୁବୋଧ ଚ ତଂ ରାଜା ମୌନଵ୍ରତଧରଂ ମୁନିମ୍। ସ ତଂ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟୋ ଧର୍ଷଯାମାସ ତେ ପିତା
ରାଜା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ ଯେ ମୁନି ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ତୁମର ପିତା ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ।
ମୃତଂ ସର୍ପଂ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଧରାତଲାତ୍। ତସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମନଃ ପ୍ରାଦାତ୍ସ୍କନ୍ଧେ ଭରତସତ୍ତମ
ଧରାରୁ ମୃତ ସାପକୁ ଧନୁଷର ଟିପ୍ପାରେ ଉଠାଇ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ବିଶିଷ୍ଟ ମୁନିଙ୍କ ଦେହରେ, ଓ ବରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର କନ୍ଧରେ ରଖିଦେଲେ।
ନ ଚୋଵାଚ ସ ମେଧାଵୀ ତମଥୋ ସାଧ୍ଵସାଧୁ ଵା। ତସ୍ଥୌ ତଥୈଵ ଚାକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ପଂ ସ୍କନ୍ଧେନ ଧାରଯନ୍
ସେ ମୁନି, ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଭଲ କି ଖରାପ କିଛି ମତ ଦେଲେ ନାହିଁ। ସେ ଏଭଳି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଲେ, କ୍ରୋଧ ହେଲେ ନାହିଁ, ସାପକୁ କନ୍ଧରେ ଧରି ରହିଲେ।
ତତଃ ସ ରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସ୍କନ୍ଧେ ତସ୍ଯ ଭୁଜଂଗମମ୍। ମୁନେଃ କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମ ଆସଜ୍ଯ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରଯଯୌ ପୁନଃ
ତା'ପରେ, ରାଜା, ମୁନିଙ୍କ କନ୍ଧରେ ସାପ ରଖି, ପୁଣି ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଋଷେସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ପୁତ୍ରୋଽଭୂଦ୍ଗତି ଜାତୋ ମହାଯଶାଃ। ଶୃଙ୍ଗୀ ନାମ ମହାତେଜାସ୍ତିଗ୍ମଵୀର୍ଯୋଽତିକୋପନଃ
ସେ ଋଷିଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ନାମ ଥିଲା ଶୃଙ୍ଗୀ, ଯିଏ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ତୀବ୍ର ପ୍ରଭାବ ଥିଲା, ଏବଂ ସହଜରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଉଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସମୁପାଗମ୍ଯ ମୁନିଃ ପୂଜାଂ ଚକାର ହ। ସୋଽନୁଜ୍ଞାତସ୍ତତସ୍ତତ୍ର ଶୃଙ୍ଗୀ ଶୁଶ୍ରାଵ ତଂ ତଦା
ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୂଜା କଲେ। ତାଙ୍କର ଅନୁମତିରେ, ଶୃଙ୍ଗୀ ସେ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ।
ସଖ୍ଯୁଃ ସକାଶାତ୍ପିତରଂ ପିତ୍ରା ତେ ଧର୍ଷିତଂ ପୁରା। ମୃତଂ ସର୍ପଂ ସମାସକ୍ତଂ ସ୍ଥାଣୁଭୂତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତମ୍
ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ତୁମ ମିତ୍ରଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଠାରୁ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେଠି ସେ ନିଜେ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଦଢ଼ ହୋଇଥିଲେ, ମୃତ ସାପ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଵହନ୍ତଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ସ୍କନ୍ଧେନାନପକାରିଣମ୍। ତପସ୍ଵିନମତୀଵାଥ ତଂ ମୁନିପ୍ରଵରଂ ନୃପ
ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ସେ ମହାତ୍ମା ମୁନି, ଯିଏ କୌଣସି ଦୋଷ କରିନଥିଲେ, ତଥାପି ମୃତ ସାପଟିକୁ ଦେହରେ ଉଠାଇ ନେଇ ଚାଲୁଥିଲେ।
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ସ୍ଥିତଂ କର୍ମଣ୍ଯଥାଦ୍ଭୁତମ୍। ତପସା ଦ୍ଯୋତିତାତ୍ମାନଂ ସ୍ଵେଷ୍ଵଙ୍ଗେଷୁ ଯତଂ ତଦା
ସେ ମୁନି ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିଲେ, ପବିତ୍ର ଥିଲେ, ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ତପସ୍ୟାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶାସନ ରଖିଥିଲେ।
ଶୁଭାଚାରଂ ଶୁଭକଥଂ ସୁସ୍ଥିତଂ ତମଲୋଲୁପମ୍। ଅକ୍ଷୁଦ୍ରମନସୂଯଂ ଚ ଵୃଦ୍ଧଂ ମୌନଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତମ୍। ଶରଣ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପିତ୍ରା ଵିନିକୃତଂ ତଵ
ସେ ମୁନି ଶୁଭ ଆଚରଣ ଓ ଶୁଭ କଥା କହୁଥିଲେ, ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ଓ ଲୋଭ ହୀନ ଥିଲେ, ଛୋଟ ମନ ନଥିଲେ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିଲେ, ବୟସ୍କ ଓ ମୌନବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲେ—ତଥାପି ତୁମ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ।
ଶଶାପାଥ ମହାତେଜାଃ ପିତରଂ ତେ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ। ଋଷେଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜା ବାଲୋଽପି ସ୍ଥଵିରଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ, ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମହାତ୍ୱାଳୀ ଏହି ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ, ଯଦ୍ୟପି ଶିଶୁ, କିନ୍ତୁ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ, ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ସ କ୍ଷିପ୍ରମୁଦକଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୋଷାଦିଦମୁଵାଚ ହ। ପିତରଂ ତେଽଭିସନ୍ଧାଯ ତେଜସା ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ
ସେ ତୁରନ୍ତ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ଏହି କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଶାପ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଦେଲେ।
ଅନାଗସି ଗୁରୌ ଯୋ ମେ ମୃତଂ ସର୍ପଵାସୃଜତ୍। ତଂ ନାଗସ୍ତକ୍ଷକଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତେଜସା ପ୍ରଦହିଷ୍ଯତି
ଯିଏ ମୋର ଦୋଷହୀନ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ମୃତ ସାପ ରଖିଥିଲେ, ସେଠିକୁ କ୍ରୋଧିତ ନାଗ ତକ୍ଷକ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦହି ଦେବ।
ଆଶୀଵିଷସ୍ତିଗ୍ମତେଜା ମଦ୍ଵାକ୍ଯବଲଚୋଦିତଃ। ସପ୍ତରାତ୍ରାଦିତଃ ପାପଂ ପଶ୍ଯ ମେ ତପସୋ ବଲମ୍
ମୋର କଥାର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷାଳ ସାପ ସପ୍ତ ରାତ୍ରି ପରେ ତୋମେ ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ତତ୍ର ପିତା ଯତ୍ରାଽସ୍ଯ ସୋଽଭଵତ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପିତରଂ ତସ୍ମୈ ତଂ ଶାପଂ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଏପରି କହି, ସେ ନିଜ ପିତା ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଏହି ଶାପ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ସ ଚାପି ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଃ ପ୍ରେରଯାମାସ ତେ ପିତୁଃ। ଶିଷ୍ଯଂ ଗୌରମୁଖଂ ନାମ ଶୀଲଵନ୍ତଂ ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ନାମ ଗୌରମୁଖ, ଶିଳ୍ପ ଓ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ, ତାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ଆଚଖ୍ଯୌଂ ସତ୍ତ୍ଵ ଵିଶ୍ରାନ୍ତୋ ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵମଶେଷତଃ। ଶପ୍ତୋଽସି ମମ ପୁତ୍ରେଣ ଯତ୍ତୋ ଭଵ ମହୀପତେ
ସେ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ରହି, ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଲେ: 'ମୋ ପୁଅ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଛି—ହେ ମହୀପତି, ସତର୍କ ରୁହ।'
ତକ୍ଷକସ୍ତ୍ଵାଂ ମହାରାଜ ତେଜସାଽସୌ ଦହିଷ୍ଯତି। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ତଦ୍ଵଚୋ ଘୋରଂ ପିତା ତେ ଜନମେଜଯ
'ତକ୍ଷକ ହେ ମହାରାଜ, ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦହି ଦେବ।' ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତୁମ ପିତା ଜନମେଜୟ—
ଯତ୍ତୋଽଭଵତ୍ପରିତ୍ରସ୍ତସ୍ତକ୍ଷକାତ୍ପନ୍ନଗୋତ୍ତମାତ୍। ତତସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦିଵସେ ସପ୍ତମେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ତକ୍ଷକ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାପଙ୍କୁ ଭୟ କରି, ସତର୍କ ଏବଂ ଆତଙ୍କିତ ହେଲେ। ଏଭଳି, ସପ୍ତମ ଦିନ ଆସିଲା—
ରାଜ୍ଞଃ ସମୀପଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଃ କାଶ୍ଯପୋ ଗନ୍ତୁମୈଚ୍ଛତ। ତଂ ଦଦର୍ଶାଥ ନାଗେନ୍ଦ୍ରସ୍ତକ୍ଷକଃ [https://vedastudy.wixsite.com/puranastudy/%E0%A4%A4%E0%A4%95-%E0%A4%B7%E0%A4%95 ତକ୍ଷକୋପରି ଟିପ୍ପଣୀ] କାଶ୍ଯପଂ ତଦା
ସେଇ ସମୟରେ, କାଶ୍ୟପ ନାମକ ଏକ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ସମୟରେ, ନାଗରାଜ ତକ୍ଷକ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।