ସ ତପ୍ଯମାନଃ ସୁମହତ୍ତପୋଯୋଗସମନ୍ଵିତଃ। ଆସସାଦ ମହାତ୍ମାନଂ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷଂ ତ୍ରିପୁରମର୍ଦନମ୍
ସେ ରାଜା ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ବିଶେଷ ତପୋବଳ ଅର୍ଜନ କରି, ମହାତ୍ମା ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ତ୍ରିପୁରାସୁର ନାଶକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଶଂକରଂ ଭଵମୀଶାନଂ ପିନାକିଂ ଶୂଲପାଣିନମ୍। ତ୍ର୍ଯମ୍ବକଂ ଶିଵମୁଗ୍ରେଶଂ ବହୁରୂପମୁମାପତିମ୍
ଶଙ୍କର, ଭବ, ଈଶାନ, ପିନାକଧାରୀ, ଶୂଳଧାରୀ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଶିବ, ଉଗ୍ରେଶ୍ୱର, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଉମାପତିଙ୍କୁ ସେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ସ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଵରଦଂ ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ନୃପଃ। ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାବାହୁଃ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ସମଯାଚତ
ସେ ଦୟାଳୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଦେଖି, ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ ଏବଂ ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ତଂ ପ୍ରୀତିମାନ୍ହରଃ ପ୍ରାହ ସଭାର୍ଯଂ ନୃପସତ୍ତମମ୍। ଯସ୍ମିନ୍ଵୃତୋ ମୁହୂର୍ତେଽହଂ ତ୍ଵଯେହ ନୃପତେ ଵରମ୍
ହର ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେଉଁ ସମୟ ଚାହଁ, ସେଇଁଠି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବି।'
ଷଷ୍ଟିଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ଶୂରାଃ ପରମଦର୍ପିତାଃ। ଏକସ୍ଯାଂ ସଂଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପତ୍ନ୍ଯାଂ ନରଵରୋତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ତୁମର ଏକ ପତ୍ନୀରୁ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଅତି ଗର୍ବିତ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ତେ ଚୈଵସର୍ଵେ ସହିତାଃ କ୍ଷଯଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ପାର୍ଥିଵ। ଏକୋ ଵଂଶଧରଃ ଶୂର ଏକସ୍ଯାଂ ସଂଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ରାଜା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ନଷ୍ଟ ହେବେ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀରୁ ଏକ ପ୍ରବଳ ଓ ବଂଶଧର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଂ ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ। ସ ଚାପି ସଗରୋ ରାଜା ଜଗାମ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍
ଏଭଳି କହି, ରୁଦ୍ର ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଏବଂ ସାଗର ରାଜା ତାଙ୍କର ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହିତସ୍ତତ୍ର ହୋଽତିହୃଷ୍ଟମନାସ୍ତଦା। `କାଲଂ ଶଂଭୁଵରପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ସଗରୋଽନଯତ୍
ସେଠାରେ, ଦୁଇଜଣ ପତ୍ନୀ ସହିତ, ସାଗର ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଶିବଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପୂରଣ ହେବାର ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତସ୍ଯ ତେମନୁଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାର୍ଯେ କଲଲୋଚନେ। ଵୈଦର୍ଭୀ ଚୈଵ ଶୈବ୍ଯା ଚ ଗର୍ଭିଣ୍ଯୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ
ତାପରେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଚଉଡ଼ିଆଁ ଆଖି ଥିବା ପତ୍ନୀ—ବୈଦର୍ଭୀ ଏବଂ ଶୈବ୍ୟା—ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ।
ତତଃ କାଲେନ ଵୈଦର୍ଭୀ ଗର୍ଭାଲାବୁଂ ଵ୍ଯଜାଯତ। ଶୈଵ୍ଯା ଚ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରଂ କୁମାରଂ ଦେଵରୂପିଣମ୍
ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ବୈଦର୍ଭୀ ଏକ ଲାଉ ଆକାରର ଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ଶୈବ୍ୟା ଦେବତା ସଦୃଶ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ତଦାଽଲାବୁଂ ସମୁତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ସ ପାର୍ଥିଵଃ। ଅଥାନ୍ତରିକ୍ଷାଚ୍ଛୁଶ୍ରାଵ ଵାଚଂ ଗଂଭୀରନିଃସ୍ଵନାମ୍
ତାପରେ ରାଜା ସେଇ ଲାଉଟିକୁ ଫେଙ୍କିଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ; କିନ୍ତୁ ଆକାଶରୁ ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ ଏକ କଥା ଶୁଣିଲେ।
ରାଜନ୍ମା ସାହସଂକାର୍ଷୀଃ ପୁତ୍ରାନ୍ନ ତ୍ଯକ୍ତୁମର୍ହସି। ଅଲାବୁମଧ୍ଯାନ୍ନିଷ୍କୃଷ୍ଯ ଵୀଜଂ ଯତ୍ନେନ ଗୋପ୍ଯତାମ୍
'ହେ ରାଜା, ଅବିବେକୀ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ପୁଅମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଲାଉ ମଧ୍ୟରୁ ବୀଜକୁ ସାବଧାନରେ କାଢ଼ି ରଖ।'
ସୋପସ୍ଵେଦେଷୁ ପାତ୍ରେଷୁ ଘୃତପୂର୍ଣେଷୁ ଭାଗଶଃ। ତତଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ପାର୍ଥିଵ
'ଘୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଭାଗଭାଗରେ ରଖି, ତୁମେ ତାପରେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅ ପାଇବା, ହେ ରାଜା।'
ମହାଦେଵେନ ଦିଷ୍ଟଂ ତେ ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ନରାଧିପ। ଅନେନ କ୍ରମଯୋଗେନ ମା ତେ ବୁଦ୍ଧିରତୋଽନ୍ଯଥା
'ମହାଦେବ ତୁମ ପାଇଁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ହେ ନରପତି; ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ କର, ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରନି।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାନ୍ତରିକ୍ଷାଚ୍ଚ ସ ରାଜା ରାଜସତ୍ତମଃ। ଯଥୋକ୍ତଂ ତଚ୍ଚରାକାଥ ଶ୍ରଦ୍ଦଧଦ୍ଭରତର୍ଷଭ
ଏହି କଥା ଆକାଶରୁ ଶୁଣି, ରାଜା ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମାନି, ଯେପରି ଦିଆଯାଇଥିଲା ସେପରି କାମ କଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
[ଏକୈକଶସ୍ତତଃ କୃତ୍ଵା ବୀଜଂ ବୀଜଂ ନରାଧିପଃ। ଘୃତପୂର୍ଣେଷୁ କୁମ୍ଭେଷୁ ତାନ୍ଭାଗାନ୍ଵିଦଧେ ତତଃ
ତାପରେ ରାଜା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୀଜକୁ ଘୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭରେ ଭାଗଭାଗରେ ରଖିଲେ।
ଧାତ୍ରୀଶ୍ଚୈକୈକଶଃ ପ୍ରାଦାତ୍ପୁତ୍ରରକ୍ଷଣତତ୍ପରଃ। ତତଃ କାଲେନ ମହତା ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁର୍ମହାବଲାଃ ।।]
ପୁଅମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୀଜକୁ ଏକ ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଲେ; ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ପ୍ରବଳ ପୁଅମାନେ ବାହାରିଲେ।
ଷଷ୍ଟିଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରଣି ତସ୍ଯାପ୍ରତିମତେଜସଃ। ରୁଦ୍ରପ୍ରସାଦାଦ୍ରାଜର୍ଷେଃ ସମଜାଯନ୍ତ ପାର୍ଥିଵ
ସେଇ ରାଜାରୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ, ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ୱୀ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ରାଜା।
ତେ ଘୋରାଃ କ୍ରୂରକର୍ମାଣ ଆକାଶପରିସର୍ପିଣଃ। ବହୁତ୍ଵାଚ୍ଚାଵଜାନନ୍ତଃ ସର୍ଵାଲ୍ଲୋଁକାନ୍ସହାମରାନ୍
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବା; ସଂଖ୍ୟାରେ ବେଶି ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଅବହେଳା କରୁଥିଲେ।
ତ୍ରିଦଶାଂଶ୍ଚାପ୍ଯବାଧନ୍ତ ତଥା ଗନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍। ସର୍ଵାଣି ଚୈଵ ଭୂତାନି ଶୂରା ସମରଶାଲିନଃ
ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ ଏହି ପ୍ରବଳ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରୁଥିଲେ।
ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତଦା ଲୋକାଃ ସାଗରୈର୍ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିଭିଃ। ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ
ସେ ସମୟରେ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ସାଗରମାନେ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ତାନୁଵାଚ ମହାଭାଗଃ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ। ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ଲୋକୈଃ ସାର୍ଧଂ ଯଥାଗତମ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେଠାରେ କହିଲେ, 'ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମେ ଏମିତି ଯେପରି ଆସିଛ, ଲୋକମାନେ ସହିତ ପୁନି ଯାଅ।'
ନାତିଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ସାଗରାଣାଂ କ୍ଷଯୋ ମହାନ୍। ଵିଷ୍ଯତି ମହାଘୋରଃ ସ୍ଵକୃତୈଃ କର୍ମଭିଃ ସୁରାଃ
ଅତି କମ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସାଗରମାନେ ଭୟଙ୍କର ନାଶକୁ ପାଇବେ; ଦେବମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିବ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ଦେଵା ଲୋକାଶ୍ ମନୁଜେଶ୍ଵର। ପିତାମହମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଵିପ୍ରଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ନେଇ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଫେରିଗଲେ।
ତତଃ କାଲେ ବହୁତିଥେ ଵ୍ଯତୀତେ ଭରତର୍ଷଭ। ଦୀକ୍ଷିତଃ ସଗରୋ ରାଜା ହଯମେଧେନ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଏପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ପ୍ରଭଳ ଓ ଦୀକ୍ଷିତ ରାଜା ସାଗର ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଵୋ ଵ୍ଯଚରଦ୍ଭୂମିଂ ପୁତ୍ରୈଃ ସୁପରିରକ୍ଷିତଃ। `ସର୍ଵୈରେଵ ମହୋତ୍ସାହୈଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦପ୍ରଚରୋ ନୃପ
ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା, ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଏ ଭୂମିରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଘୁରୁଥିଲା।
ସମୁଦ୍ରଂ ସ ସମାସାଦ୍ଯ ନିସ୍ତୋଯଂ ଭୀମଦର୍ଶନମ୍। ରକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଘୋଡ଼ାଟି ଜଳଶୂନ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲାବେଳେ, ସତର୍କ ରକ୍ଷା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ହରାଇଗଲା।
ତତସ୍ତେ ସାଗରାସ୍ତାତ ହୃତଂ ମତ୍ଵା ହଯୋତ୍ତମମ୍। ଆଗମ୍ଯ ପିତୁରାଚଖ୍ଯୁରଦୃଶ୍ଯଂ ତୁରଗଂ ହୃତମ୍। ତେନୋକ୍ତା ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ପୁତ୍ରା ମାର୍ଗତ ଵାଜିନମ୍
ତାପରେ, ହେ ପିତା, ସାଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭଲ ଘୋଡ଼ାଟି ଚୋରି ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବି, ଘରକୁ ଫେରି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା ହରାଇଯିବା ଓ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ ବୋଲି କହିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେଠାରେ କହିଲେ, 'ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୋଡ଼ାଟିକୁ ଖୋଜ।'
ତତସ୍ତେ ପିତୁରାଜ୍ଞାଯ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ତଂ ହଯମ୍। ଅମାର୍ଗନ୍ତ ମହାରାଜ ସର୍ଵଂଚ ପୃଥିଵୀତଲମ୍
ତେଣୁ, ହେ ମହାରାଜ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ସାଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଓ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଘୋଡ଼ାଟିକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତସ୍ତେ ସାଗରାଃ ସର୍ଵେ ସମୁପେତ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍। ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ ତୁରଗମଶ୍ଵହର୍ତାରମେଵ ଚ
ସମସ୍ତ ସାଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏକଠା ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଘୋଡ଼ା ବା ଘୋଡ଼ା ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।