ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ମୈତ୍ରାଵରୁଣିରଚ୍ଯୁତଃ। ସମୁଦ୍ରମପିବତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ଏଭଳି କହି, ମିତ୍ର ଓ ବାରୁଣିର ଅଚଳ ପୁତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଇଗଲେ।
ପୀଯମାନଂ ସମୁଦ୍ରଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସେନ୍ଦ୍ରାସ୍ତଦାଽମରାଃ। ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ତୁତିଭିଶ୍ଚାପ୍ଯପୂଜଯନ୍
ସମୁଦ୍ର ପିଇଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ ଓ ସ୍ତୁତି କରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ତ୍ଵଂ ନସ୍ତ୍ରାତା ଵିଧାତା ଚ ଲୋକାନାଂ ଲୋକଭାଵନ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ନ ଗଚ୍ଛେତ୍ସାମରଂ ଜଗତ୍
ତୁମେ ଆମର ରକ୍ଷକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହେ ଲୋକଙ୍କ ପାଳକ; ତୁମର କୃପାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଓ ଦେବତାମାନେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହାନ୍ତୁ।
ସ ପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମହାତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ଵତୂର୍ଯେଷୁ ନଦତ୍ସୁ ସର୍ଵଶଃ। ଦିଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପୈରଵକୀର୍ଯମାଣୋ ମହାର୍ଣଵଂ ନିଃସଲିଲଂ ଚକାର
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାନ ଆତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବାଜା ମାଡ଼ୁଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଝରୁଥିଲା, ସେ ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ପୁରା ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତଂନିଃସଲିଲଂ ମହାର୍ଣଵଂ ସୁରାଃ ସମସ୍ତାଃ ପରମପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ। ୍ରଗୃହ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାନିଵରାଯୁଧାନି ତାନ୍ଦାନଵାଞ୍ଜଘ୍ରୁରଦୀନସତ୍ଵାଃ
ମହାସମୁଦ୍ର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ଅଭୟ ହୃଦୟରେ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମହାତ୍ମଭି- ର୍ମହାବଲୈର୍ଵେଗିଭିରୁନ୍ନଦଦ୍ଭିଃ। ନ ସେହିରେଵେଗଵତାଂ ମହାତ୍ମନାଂ ଵେଗଂ ତଦା ଧାରଯିତୁଂ ଦିଵୌକସାମ୍
ମହାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଘୋଷ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ, ଦାନବମାନେ ସେମାନଙ୍କ ତୀବ୍ର ବଳକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ଦାନଵା ଭୀମନିଃସ୍ଵନାଃ। ରଚକ୍ରୁ ସୁତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ମୁହୂର୍ତମିଵ ଭାରତ
ଦେବତାମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତେ ପୂର୍ଵଂ ତପସା ଦଗ୍ଧା ମୁନିଭିର୍ଭାଵିତାତ୍ମଭିଃ। ଯତମାନାଃ ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ତ୍ରିଦଶୈର୍ଵିନିଷୂଦିତାଃ
ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଦାନବମାନେ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେଲେ।
ତେହେମନିଷ୍କାଭରଣାଃ କୁଣ୍ଡଲାଙ୍ଗଦଧାରିଣଃ। ନିହତା ବହ୍ଵଶୋଭନ୍ତ ପୁଷ୍ପିତା ଇଵ କିଂଶୁକାଃ
ସୁନାର ଗହନା, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ବାହୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୃତ ଦାନବମାନେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ହତଶେଷାସ୍ତତଃ କେଚିତ୍କାଲେଯା ମନୁଜୋତ୍ତମ। ଵିଦାର୍ଯ ଵସୁଧାଂ ଦେଵୀଂ ପାତାଲତଲମାସ୍ଥିତାଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃତ୍ୟୁରୁ ବଞ୍ଚିଥିବା କିଛି କାଳେୟ ଭୂମିକୁ ଭେଦି ମାଟି ତଳେ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନିହତାନ୍ଦାନଵାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ରିଦଶା ମୁନିପୁହ୍ଗଵମ୍। ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଵିଵିଧୈର୍ଵାକ୍ଯୈରିଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ଦାନବମାନେ ନିହତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାବାହୋ ଲୋକୈଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହତ୍ସୁଖମ୍। ତ୍ଵତ୍ତେଜସା ଚ ନିହତାଃ କାଲେଯାଃ କ୍ରୂରଵିକ୍ରମାଃ
ତୁମର କୃପାରେ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମହା ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି; ତୁମର ଶକ୍ତିରେ କ୍ରୂର ଓ ପ୍ରବଳ କାଳେୟମାନେ ବିନାଶ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପୂରସ୍ଵ ମହାବାହୋ ସମୁଦ୍ରଂ ଲୋକଭାଵନ। ଯତ୍ତ୍ଵଯା ସଲିଲଂ ପୀତଂ ତଦସ୍ମିନ୍ପୁନରୁତ୍ସୃଜ
ହେ ବଳଶାଳୀ, ଲୋକଙ୍କ ପାଳକ, ଏବେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପୁଣି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କର; ତୁମେ ଯେଉଁ ପାଣି ପିଇଥିଲ, ସେହି ପାଣିକୁ ପୁଣି ସମୁଦ୍ରକୁ ଫେରାଇଦିଅ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଭଗଵାନ୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ। `ତାଂସ୍ତଦା ସହିତାନ୍ଦେଵାନଗସ୍ତ୍ଯଃସପୁରନ୍ଦରାନ୍
ଏଭଳି କୁହିବା ପରେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷି ଏବଂ ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଜୀର୍ଣଂ ତଦ୍ଧି ମଯା ତୋଯମୁପାଯୋଽନ୍ଯଃ ପ୍ରଚିନ୍ତ୍ଯତାମ୍। ପୂରଣାର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଯତ୍ନମାସ୍ଥିତୈଃ
ମୁଁ ଦେଇଥିବା ପାଣିଟି ବହୁତ ପୁରୁଣା ହୋଇଯାଇଛି; ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ପୁଣି ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଉପାୟ ଭାବିବା ଦରକାର, ତୁମେମାନେ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ହୋଇ ଚେଷ୍ଟା କର।
କେତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ। ଵିସ୍ମିତାଶ୍ଚ ଵିଷଣ୍ଣାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁଃ ସହିତାଃ ସୁରାଃ
ଏହିପରି ମହାପୁରୁଷ ଋଷିଙ୍କର ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।
ପରସ୍ପରମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯପ୍ରଣମ୍ଯ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵମ୍। ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ମହାରାଜ ଵିପ୍ରଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ଏମିତି ଆସିଥିଲେ, ସେହିପରି ଫେରିଗଲେ।
ତ୍ରିଦଶା ଵିଷ୍ଣୁନା ସାର୍ଧମୁପଜଗ୍ମୁଃ ପିତାମହମ୍। ପୂରଣାର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ
ତିନି ଲୋକର ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରକୁ କିପରି ପୁଣି ପୂରଣ କରାଯିବ, ଏହି ବିଷୟରେ ପୁନିପୁନି ଆଲୋଚନା କରି, ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତେ ଧାତାରମୁପାଗମ୍ଯ ତ୍ରିଦଶାଃ ସହ ଵିଷ୍ଣୁନା। ଊଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ସାଗରସ୍ଯାଭିପୂରଣମ୍
ସେମାନେ, ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଧାତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଆଦର ସହିତ ସାଗର ପୁଣି ପୂରଣ କରିବା ଉପାୟ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ତାନୁଵାଚ ସମେତାଂସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। `ନିର୍ହ୍ରାଦିନ୍ଯା ଗିରା ରାଜନ୍ଦେଵାନାଶ୍ଵାସଯଂସ୍ତଦା
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ ଦେବତାମାନୋକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଵିବୁଧାଃ ସର୍ଵେ ଯଥାକାମଂ ଯଥେପ୍ସିତମ୍। ମହତା କାଲଯୋଗେନ ପ୍ରକୃତିଂ ଯାସ୍ଯତେଽର୍ଣଵଃ
ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ; ସମୟ ଆସିଲେ, ଭାଗ୍ୟର ଚଳାଣରେ ସମୁଦ୍ର ପୁଣି ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ଜ୍ଞାତୀଂଶ୍ଚ କାରଣଂ କୃତ୍ଵା ମହାରାଜୋ ଭଗୀଥଃ। `ପୂରଯିଷ୍ଯତି ତୋଯୌଘୈଃ ସମୁଦ୍ରଂ ନିଧିମମ୍ଭସାମ୍
ମହାରାଜ ଭଗୀରଥ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦ୍ୱାରା କାରଣ କରି, ଅନେକ ପାଣିର ଧାରା ଦେଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ପୁଣି ପୂରଣ କରିବେ।
ପିତାମହଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵେ ଵିବୁଧସତ୍ତମାଃ। କାଲଯୋଗଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତୋ ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚାପି ଯଥାଗତମ୍
ପିତାମହଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଫେରିଗଲେ।
କଥଂ ଵୈ ଜ୍ଞାତଯୋବ୍ରହ୍ମନ୍କାରଣଂ ଚାତ୍ର କିଂ ମୁନେ। କଥଂ ସମୁଦ୍ରଃ ପୂର୍ଣଶ୍ଚ ଭଗୀରଥପରିଶ୍ରମାତ୍
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, କିପରି ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଏଠାରେ ଜଡିତ ହେଲେ ଓ କାହିଁକି? ଏଉଁ ମୁନି, କିପରି ଭଗୀରଥଙ୍କର ପ୍ରୟାସରେ ସମୁଦ୍ର ପୁଣି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା?
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତପୋଧନ। କଥ୍ଯମାନଂ ତ୍ଵଯା ଵିପ୍ର ରାଜ୍ଞାଂ ଚରିତମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ଏହି କଥାଟିକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ତପୋଧନ, ତୁମେ ରାଜାମାନଙ୍କର ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ଧର୍ମରାଜ୍ଞା ମହାତ୍ମନା। କଥଯାମାସ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସଗରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏପରି ମହାତ୍ମା ଧର୍ମରାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କର ମହିମା କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲେ ଜାତଃ ସଗରୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ରୂପସତ୍ଵବଲୋପେତଃ ସ ଚାପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଏକ ରାଜା, ତାଙ୍କ ନାମ ସଗର, ରୂପ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ।
ସ ହୈହଯାନ୍ସମୁତ୍ସାଦ୍ଯ ତାଲଜଙ୍ଘାଂଶ୍ଚ ଭାରତ। ଵଶେ ଚ କୃତ୍ଵା ରାଜନ୍ଯାନ୍ସ୍ଵରାଜ୍ଯମନୁଶିଷ୍ଟଵାନ୍
ହେ ଭାରତ, ସେ ହୈହୟ ଓ ତାଳଜଂଘମାନୋକୁ ଦମନ କରି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନୋକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ରଖି, ନିଜ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯେ ତ୍ଵଭଵତାଂ ରୂପଯୌଵନଦର୍ପିତେ। ଵୈଦର୍ଭୀ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୈଵ୍ଯା ଚ ଭରତର୍ଷଭ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ରାଣୀ ଥିଲେ, ଏକ ଭାଇଦର୍ଭୀ, ଅନ୍ୟଟି ଶୈବ୍ୟା, ଦୁହେଁ ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ।
ସପୁତ୍ରକାମୋ ନୃପତିସ୍ତପ୍ଯତେ ସ୍ମ ମହତ୍ତପଃ। ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୈଲାସଂ ଗିରିମାଶ୍ରିତଃ
ସନ୍ତାନ ଆଶାରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ ସହିତ କୈଳାଶ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।