ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତସ୍ତେନ ଦେଵତା ମୁନିମବ୍ରୁଵନ୍। `ସର୍ଵେ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଭୂତ୍ଵା ପୁରନ୍ଦରପୁରୋଗମାଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ହାତ ଜୋଡି ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଵଂ ତ୍ଵଯୋଚ୍ଛାମ କୃତଂ ହି କାର୍ଯଂ ମହାର୍ଣଵଂ ପୀଯମାନଂ ମହାତ୍ମନ୍। ତତୋ ଵଧିଷ୍ଯାମ ସହାନୁବନ୍ଧା- ନ୍କାଲୋପସୃଷ୍ଟାନ୍ସୁରଵିଦ୍ଵିଷସ୍ତାନ୍
ତୁମେ, ମହାତ୍ମା, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ; ବଡ଼ ସାଗର ପିଆଯାଉଥିଲା। ଏବେ ଆମେ ସମୟରେ ପଠାଯାଇଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ, ସେମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରିବୁ।
ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥେତି ମୁନିରବ୍ରଵୀତ୍। କରିଷ୍ଯେ ଭଵତାଂ କାମଂ ଲୋକାନାଂ ଚ ମହତ୍ସୁଖମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୱୀ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ। ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବଡ଼ ସୁଖ ଦେବି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋଽଗଚ୍ଛତ୍ସମୁଦ୍ରଂ ସରିତାଂପତିମ୍। ଋଷିଭିଶ୍ଚ ତପଃସିଦ୍ଧୈ ସାର୍ଧଂ ଦେଵୈଶ୍ଚ ସୁଵ୍ରତ
ଏଭଳି କହି, ସେ ଦେବତା ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସହିତ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମାଲିକ ସମୁଦ୍ର ନିକଟକୁ ଗଲେ, ହେ ସୁବ୍ରତ।
ମନୁଷ୍ଯୋରଗଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷକିଂପୁରୁଷାସ୍ତଥା। ଅନୁଜଗ୍ମୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାନାସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମ୍
ମଣିଷ, ସର୍ପ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖିବାକୁ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଗଲେ।
ତତୋଽଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ସହିତାଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଭୀମନିଃଖନମ୍। ନୃତ୍ଯନ୍ତମିଵ ଚୋର୍ମୀଭିର୍ଵଲ୍ଗନ୍ତମିଵ ଵାଯୁନା
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ଭୟଙ୍କର ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯାହାର ତରଙ୍ଗମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପବନରେ ତାଳ ମାରି ଉଛଳୁଥିଲା।
ହସନ୍ତମିଵ ଫେନୌଘୈଃ ସ୍ଖଲନ୍ତଂ କନ୍ଦରେଷୁ ଚ। ତାନାଗ୍ରାହସମାକୀର୍ଣଂ ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାନ୍ଵିତମ୍
ଫେନର ତରଙ୍ଗ ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଖଣ୍ଡରେ ଖଣ୍ଡରେ ଗଡ଼ିଯାଉଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭରିଥିବା ଏହି ନଦୀ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ରେହିଥିଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯସହିତା ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵମହାରଗାଃ। ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାଭାଗାଃ ସମାସେଦୁର୍ମହୋଦଧିମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବଡ଼ ବିଶାଳ ନାଗମାନେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ମିଶି ମହାସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ସମୁଦ୍ରଂ ସ ସମାସାଦ୍ଯ ଵାରୁଣିର୍ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଉଵାଚ ସହିତାନ୍ଦେଵାନୃଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ସମାଗତାନ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଯିଏ ବାରୁଣିର ପୁତ୍ର, ସମୁଦ୍ର ପହଞ୍ଚି ଏକତ୍ରିତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଷ ଲୋକହିତାର୍ଥଂ ଵୈ ପିବାମି ଵରୁଣାଲଯମ୍। ଭଵଦ୍ଭିର୍ଯଦନୁଷ୍ଠେଯଂ ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ସଂଵିଧୀଯତାମ୍
ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ବାରୁଣୀର ନିବାସ ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଇବି; ଆପଣମାନେ ଯେଉଁ କାମ କରିବାକୁ ଥିବେ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ତାହା ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ମୈତ୍ରାଵରୁଣିରଚ୍ଯୁତଃ। ସମୁଦ୍ରମପିବତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ଏଭଳି କହି, ମିତ୍ର ଓ ବାରୁଣିର ଅଚଳ ପୁତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଇଗଲେ।
ପୀଯମାନଂ ସମୁଦ୍ରଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସେନ୍ଦ୍ରାସ୍ତଦାଽମରାଃ। ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ତୁତିଭିଶ୍ଚାପ୍ଯପୂଜଯନ୍
ସମୁଦ୍ର ପିଇଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ ଓ ସ୍ତୁତି କରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ତ୍ଵଂ ନସ୍ତ୍ରାତା ଵିଧାତା ଚ ଲୋକାନାଂ ଲୋକଭାଵନ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ନ ଗଚ୍ଛେତ୍ସାମରଂ ଜଗତ୍
ତୁମେ ଆମର ରକ୍ଷକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହେ ଲୋକଙ୍କ ପାଳକ; ତୁମର କୃପାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଓ ଦେବତାମାନେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହାନ୍ତୁ।
ସ ପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମହାତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ଵତୂର୍ଯେଷୁ ନଦତ୍ସୁ ସର୍ଵଶଃ। ଦିଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପୈରଵକୀର୍ଯମାଣୋ ମହାର୍ଣଵଂ ନିଃସଲିଲଂ ଚକାର
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାନ ଆତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବାଜା ମାଡ଼ୁଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଝରୁଥିଲା, ସେ ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ପୁରା ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତଂନିଃସଲିଲଂ ମହାର୍ଣଵଂ ସୁରାଃ ସମସ୍ତାଃ ପରମପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ। ୍ରଗୃହ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାନିଵରାଯୁଧାନି ତାନ୍ଦାନଵାଞ୍ଜଘ୍ରୁରଦୀନସତ୍ଵାଃ
ମହାସମୁଦ୍ର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ଅଭୟ ହୃଦୟରେ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମହାତ୍ମଭି- ର୍ମହାବଲୈର୍ଵେଗିଭିରୁନ୍ନଦଦ୍ଭିଃ। ନ ସେହିରେଵେଗଵତାଂ ମହାତ୍ମନାଂ ଵେଗଂ ତଦା ଧାରଯିତୁଂ ଦିଵୌକସାମ୍
ମହାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଘୋଷ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ, ଦାନବମାନେ ସେମାନଙ୍କ ତୀବ୍ର ବଳକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ଦାନଵା ଭୀମନିଃସ୍ଵନାଃ। ରଚକ୍ରୁ ସୁତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ମୁହୂର୍ତମିଵ ଭାରତ
ଦେବତାମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତେ ପୂର୍ଵଂ ତପସା ଦଗ୍ଧା ମୁନିଭିର୍ଭାଵିତାତ୍ମଭିଃ। ଯତମାନାଃ ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ତ୍ରିଦଶୈର୍ଵିନିଷୂଦିତାଃ
ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଦାନବମାନେ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେଲେ।
ତେହେମନିଷ୍କାଭରଣାଃ କୁଣ୍ଡଲାଙ୍ଗଦଧାରିଣଃ। ନିହତା ବହ୍ଵଶୋଭନ୍ତ ପୁଷ୍ପିତା ଇଵ କିଂଶୁକାଃ
ସୁନାର ଗହନା, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ବାହୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୃତ ଦାନବମାନେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ହତଶେଷାସ୍ତତଃ କେଚିତ୍କାଲେଯା ମନୁଜୋତ୍ତମ। ଵିଦାର୍ଯ ଵସୁଧାଂ ଦେଵୀଂ ପାତାଲତଲମାସ୍ଥିତାଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃତ୍ୟୁରୁ ବଞ୍ଚିଥିବା କିଛି କାଳେୟ ଭୂମିକୁ ଭେଦି ମାଟି ତଳେ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନିହତାନ୍ଦାନଵାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ରିଦଶା ମୁନିପୁହ୍ଗଵମ୍। ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଵିଵିଧୈର୍ଵାକ୍ଯୈରିଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ଦାନବମାନେ ନିହତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାବାହୋ ଲୋକୈଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହତ୍ସୁଖମ୍। ତ୍ଵତ୍ତେଜସା ଚ ନିହତାଃ କାଲେଯାଃ କ୍ରୂରଵିକ୍ରମାଃ
ତୁମର କୃପାରେ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମହା ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି; ତୁମର ଶକ୍ତିରେ କ୍ରୂର ଓ ପ୍ରବଳ କାଳେୟମାନେ ବିନାଶ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପୂରସ୍ଵ ମହାବାହୋ ସମୁଦ୍ରଂ ଲୋକଭାଵନ। ଯତ୍ତ୍ଵଯା ସଲିଲଂ ପୀତଂ ତଦସ୍ମିନ୍ପୁନରୁତ୍ସୃଜ
ହେ ବଳଶାଳୀ, ଲୋକଙ୍କ ପାଳକ, ଏବେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପୁଣି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କର; ତୁମେ ଯେଉଁ ପାଣି ପିଇଥିଲ, ସେହି ପାଣିକୁ ପୁଣି ସମୁଦ୍ରକୁ ଫେରାଇଦିଅ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଭଗଵାନ୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ। `ତାଂସ୍ତଦା ସହିତାନ୍ଦେଵାନଗସ୍ତ୍ଯଃସପୁରନ୍ଦରାନ୍
ଏଭଳି କୁହିବା ପରେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷି ଏବଂ ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଜୀର୍ଣଂ ତଦ୍ଧି ମଯା ତୋଯମୁପାଯୋଽନ୍ଯଃ ପ୍ରଚିନ୍ତ୍ଯତାମ୍। ପୂରଣାର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଯତ୍ନମାସ୍ଥିତୈଃ
ମୁଁ ଦେଇଥିବା ପାଣିଟି ବହୁତ ପୁରୁଣା ହୋଇଯାଇଛି; ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ପୁଣି ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଉପାୟ ଭାବିବା ଦରକାର, ତୁମେମାନେ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ହୋଇ ଚେଷ୍ଟା କର।
କେତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ। ଵିସ୍ମିତାଶ୍ଚ ଵିଷଣ୍ଣାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁଃ ସହିତାଃ ସୁରାଃ
ଏହିପରି ମହାପୁରୁଷ ଋଷିଙ୍କର ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।
ପରସ୍ପରମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯପ୍ରଣମ୍ଯ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵମ୍। ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ମହାରାଜ ଵିପ୍ରଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ଏମିତି ଆସିଥିଲେ, ସେହିପରି ଫେରିଗଲେ।
ତ୍ରିଦଶା ଵିଷ୍ଣୁନା ସାର୍ଧମୁପଜଗ୍ମୁଃ ପିତାମହମ୍। ପୂରଣାର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ
ତିନି ଲୋକର ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରକୁ କିପରି ପୁଣି ପୂରଣ କରାଯିବ, ଏହି ବିଷୟରେ ପୁନିପୁନି ଆଲୋଚନା କରି, ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତେ ଧାତାରମୁପାଗମ୍ଯ ତ୍ରିଦଶାଃ ସହ ଵିଷ୍ଣୁନା। ଊଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ସାଗରସ୍ଯାଭିପୂରଣମ୍
ସେମାନେ, ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଧାତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଆଦର ସହିତ ସାଗର ପୁଣି ପୂରଣ କରିବା ଉପାୟ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ତାନୁଵାଚ ସମେତାଂସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। `ନିର୍ହ୍ରାଦିନ୍ଯା ଗିରା ରାଜନ୍ଦେଵାନାଶ୍ଵାସଯଂସ୍ତଦା
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ ଦେବତାମାନୋକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।