ଅଥାଭିଜଗ୍ମୁର୍ମୁନିମାଶ୍ରମସ୍ଥଂ ତପସ୍ଵିନଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠମ୍। ଅଗସ୍ତ୍ଯମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଵୀର୍ଯଦୀପ୍ତଂ ତଂ ଚାର୍ଥମୂଚୁଃ ସହିତାଃ ସୁରାସ୍ତେ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବା ତପସ୍ୱୀ, ଧର୍ମରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ସମସ୍ତେ ମିଶି ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହିଲେ।
ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦର୍ମସୋର୍ମାର୍ଗଂ ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ଗତିଂ ତଥା। ଶୈଲରାଜୋ ଵୃଣୋତ୍ଯେପ ଵିନ୍ଧ୍ଯଃ କ୍ରୋଧଵଶାନୁଗଃ
ପାହାଡ଼ରାଜା ବିନ୍ଧ୍ୟ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାସ୍ତା, ଏବଂ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ଗତିକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଉଛନ୍ତି।
ତଂ ନିଵାରଯିତୁଂ ଶକ୍ତୋ ନାନ୍ଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଋତେ ତ୍ଵାଂ ହି ମହାଭାଗ ତସ୍ମାଦେନଂ ନିଵାରଯ
ଓ ଦ୍ବିଜୋତ୍ତମ, ତୁମ୍ଭିନ୍ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିଯୋଗୁଁ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ରୋକ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଵିପ୍ରଃ ସୁରାଣାଂ ଶୈଲମଭ୍ଯଗାତ୍। ସୋଭିଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ସଦାରଃ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଋଷି ଅପନାର ଜନାନୀ ସହିତ ପାହାଡ଼ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚି ବିନ୍ଧ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମାର୍ଗମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଦତ୍ତଂ ଭଵତା ପର୍ଵତୋତ୍ତମ। ଦକ୍ଷିଣାମଭିଗନ୍ତାସ୍ମି ଦିଶେ କାର୍ଯେଣ କେନଚିତ୍
ହେ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଏକ ରାସ୍ତା ଦେବାକୁ ଚାହିଁ। ମୁଁ କିଛି କାମରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଯାଵଦାଗମନଂ ମହ୍ଯଂ ତାଵତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିପାଲଯ। ନିଵୃତ୍ତେ ମଯି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ତତୋ ଵର୍ଧସ୍ଵ କାମତଃ
ମୁଁ ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତୁମେ ଏଭଳି ରହ। ମୁଁ ଫେରିଲେ, ହେ ପାହାଡ଼ରାଜା, ତାପରେ ଚାହିଁଲେ ଯେପରି ଚାହଁ, ବଢ଼।
ଏଵଂ ସ ସମଯଂ କୃତ୍ଵାଵିନ୍ଧ୍ଯେନାମିତ୍ରକର୍ଶନ। ଅଦ୍ଯାପି ଦକ୍ଷିଣାଦ୍ଦେଶାଦ୍ଵାରୁଣିର୍ନ ନିଵର୍ତତେ
ଏଭଳି ବିନ୍ଧ୍ୟ ସହିତ ଏହି ଚୁକ୍ତି କରି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ହରାଯାନ୍ତି, ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାରୁଣି ଋଷି ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶରୁ ଫେରିନାହାନ୍ତି।
ଵିନ୍ଧ୍ଯୋଽପିତଦ୍ଭଯାଦ୍ରାଜନ୍କୁଞ୍ଚିତାଙ୍ଗୋ ନ ଵର୍ଧତେ। ଅଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେଣ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି
ବିନ୍ଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ଭୟରେ, ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଭାଙ୍ଗି ରହିଛନ୍ତି, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ିପାରୁନାହାନ୍ତି—ଏହି ଅନୁସନ୍ଧାନ ତୁମେ ମୋତେ କରିଥିଲ।
କାଲେଯାସ୍ତୁ ଯଥା ରାଜନ୍ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ନିଷୂଦିତାଃ। ଅଗସ୍ତ୍ଯାଦ୍ଵରମାସାଦ୍ଯ ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ କାଳେୟମାନେଙ୍କୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦୟାରେ ବିନାଶ କରିଥିଲେ, ହେ ରାଜା, ସେ କଥା ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଶୁଣ।
ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୈତ୍ରାଵରୁଣିରବ୍ରଵୀତ୍। କିମର୍ଥମଭିଯାତା ସ୍ଥ ଵରଂ ମତ୍ତଃ କମିଚ୍ଛଥ
ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମିତ୍ର ଓ ବାରୁଣିଙ୍କ ପୁତ୍ର କହିଲେ, 'କଣ କାରଣରେ ତମେ ଆସିଛ? ମୋତେ କଣ ଦୟା ଚାହିଁଛ?'
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତସ୍ତେନ ଦେଵତା ମୁନିମବ୍ରୁଵନ୍। `ସର୍ଵେ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଭୂତ୍ଵା ପୁରନ୍ଦରପୁରୋଗମାଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ହାତ ଜୋଡି ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଵଂ ତ୍ଵଯୋଚ୍ଛାମ କୃତଂ ହି କାର୍ଯଂ ମହାର୍ଣଵଂ ପୀଯମାନଂ ମହାତ୍ମନ୍। ତତୋ ଵଧିଷ୍ଯାମ ସହାନୁବନ୍ଧା- ନ୍କାଲୋପସୃଷ୍ଟାନ୍ସୁରଵିଦ୍ଵିଷସ୍ତାନ୍
ତୁମେ, ମହାତ୍ମା, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ; ବଡ଼ ସାଗର ପିଆଯାଉଥିଲା। ଏବେ ଆମେ ସମୟରେ ପଠାଯାଇଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ, ସେମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରିବୁ।
ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥେତି ମୁନିରବ୍ରଵୀତ୍। କରିଷ୍ଯେ ଭଵତାଂ କାମଂ ଲୋକାନାଂ ଚ ମହତ୍ସୁଖମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୱୀ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ। ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବଡ଼ ସୁଖ ଦେବି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋଽଗଚ୍ଛତ୍ସମୁଦ୍ରଂ ସରିତାଂପତିମ୍। ଋଷିଭିଶ୍ଚ ତପଃସିଦ୍ଧୈ ସାର୍ଧଂ ଦେଵୈଶ୍ଚ ସୁଵ୍ରତ
ଏଭଳି କହି, ସେ ଦେବତା ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସହିତ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମାଲିକ ସମୁଦ୍ର ନିକଟକୁ ଗଲେ, ହେ ସୁବ୍ରତ।
ମନୁଷ୍ଯୋରଗଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷକିଂପୁରୁଷାସ୍ତଥା। ଅନୁଜଗ୍ମୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାନାସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମ୍
ମଣିଷ, ସର୍ପ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖିବାକୁ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଗଲେ।
ତତୋଽଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ସହିତାଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଭୀମନିଃଖନମ୍। ନୃତ୍ଯନ୍ତମିଵ ଚୋର୍ମୀଭିର୍ଵଲ୍ଗନ୍ତମିଵ ଵାଯୁନା
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ଭୟଙ୍କର ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯାହାର ତରଙ୍ଗମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପବନରେ ତାଳ ମାରି ଉଛଳୁଥିଲା।
ହସନ୍ତମିଵ ଫେନୌଘୈଃ ସ୍ଖଲନ୍ତଂ କନ୍ଦରେଷୁ ଚ। ତାନାଗ୍ରାହସମାକୀର୍ଣଂ ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାନ୍ଵିତମ୍
ଫେନର ତରଙ୍ଗ ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଖଣ୍ଡରେ ଖଣ୍ଡରେ ଗଡ଼ିଯାଉଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭରିଥିବା ଏହି ନଦୀ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ରେହିଥିଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯସହିତା ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵମହାରଗାଃ। ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାଭାଗାଃ ସମାସେଦୁର୍ମହୋଦଧିମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବଡ଼ ବିଶାଳ ନାଗମାନେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ମିଶି ମହାସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ସମୁଦ୍ରଂ ସ ସମାସାଦ୍ଯ ଵାରୁଣିର୍ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଉଵାଚ ସହିତାନ୍ଦେଵାନୃଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ସମାଗତାନ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଯିଏ ବାରୁଣିର ପୁତ୍ର, ସମୁଦ୍ର ପହଞ୍ଚି ଏକତ୍ରିତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଷ ଲୋକହିତାର୍ଥଂ ଵୈ ପିବାମି ଵରୁଣାଲଯମ୍। ଭଵଦ୍ଭିର୍ଯଦନୁଷ୍ଠେଯଂ ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ସଂଵିଧୀଯତାମ୍
ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ବାରୁଣୀର ନିବାସ ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଇବି; ଆପଣମାନେ ଯେଉଁ କାମ କରିବାକୁ ଥିବେ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ତାହା ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ମୈତ୍ରାଵରୁଣିରଚ୍ଯୁତଃ। ସମୁଦ୍ରମପିବତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ଏଭଳି କହି, ମିତ୍ର ଓ ବାରୁଣିର ଅଚଳ ପୁତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଇଗଲେ।
ପୀଯମାନଂ ସମୁଦ୍ରଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସେନ୍ଦ୍ରାସ୍ତଦାଽମରାଃ। ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ତୁତିଭିଶ୍ଚାପ୍ଯପୂଜଯନ୍
ସମୁଦ୍ର ପିଇଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ ଓ ସ୍ତୁତି କରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ତ୍ଵଂ ନସ୍ତ୍ରାତା ଵିଧାତା ଚ ଲୋକାନାଂ ଲୋକଭାଵନ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ନ ଗଚ୍ଛେତ୍ସାମରଂ ଜଗତ୍
ତୁମେ ଆମର ରକ୍ଷକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହେ ଲୋକଙ୍କ ପାଳକ; ତୁମର କୃପାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଓ ଦେବତାମାନେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହାନ୍ତୁ।
ସ ପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମହାତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ଵତୂର୍ଯେଷୁ ନଦତ୍ସୁ ସର୍ଵଶଃ। ଦିଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପୈରଵକୀର୍ଯମାଣୋ ମହାର୍ଣଵଂ ନିଃସଲିଲଂ ଚକାର
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାନ ଆତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବାଜା ମାଡ଼ୁଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଝରୁଥିଲା, ସେ ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ପୁରା ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତଂନିଃସଲିଲଂ ମହାର୍ଣଵଂ ସୁରାଃ ସମସ୍ତାଃ ପରମପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ। ୍ରଗୃହ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାନିଵରାଯୁଧାନି ତାନ୍ଦାନଵାଞ୍ଜଘ୍ରୁରଦୀନସତ୍ଵାଃ
ମହାସମୁଦ୍ର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ଅଭୟ ହୃଦୟରେ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମହାତ୍ମଭି- ର୍ମହାବଲୈର୍ଵେଗିଭିରୁନ୍ନଦଦ୍ଭିଃ। ନ ସେହିରେଵେଗଵତାଂ ମହାତ୍ମନାଂ ଵେଗଂ ତଦା ଧାରଯିତୁଂ ଦିଵୌକସାମ୍
ମହାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଘୋଷ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ, ଦାନବମାନେ ସେମାନଙ୍କ ତୀବ୍ର ବଳକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ଦାନଵା ଭୀମନିଃସ୍ଵନାଃ। ରଚକ୍ରୁ ସୁତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ମୁହୂର୍ତମିଵ ଭାରତ
ଦେବତାମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତେ ପୂର୍ଵଂ ତପସା ଦଗ୍ଧା ମୁନିଭିର୍ଭାଵିତାତ୍ମଭିଃ। ଯତମାନାଃ ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ତ୍ରିଦଶୈର୍ଵିନିଷୂଦିତାଃ
ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଦାନବମାନେ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେଲେ।
ତେହେମନିଷ୍କାଭରଣାଃ କୁଣ୍ଡଲାଙ୍ଗଦଧାରିଣଃ। ନିହତା ବହ୍ଵଶୋଭନ୍ତ ପୁଷ୍ପିତା ଇଵ କିଂଶୁକାଃ
ସୁନାର ଗହନା, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ବାହୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୃତ ଦାନବମାନେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ହତଶେଷାସ୍ତତଃ କେଚିତ୍କାଲେଯା ମନୁଜୋତ୍ତମ। ଵିଦାର୍ଯ ଵସୁଧାଂ ଦେଵୀଂ ପାତାଲତଲମାସ୍ଥିତାଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃତ୍ୟୁରୁ ବଞ୍ଚିଥିବା କିଛି କାଳେୟ ଭୂମିକୁ ଭେଦି ମାଟି ତଳେ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।