ଇଦଂ ଚ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଲୋକାନାଂ ଭଯମୁତ୍ତମମ୍। ନ ଚ ଜାନୀମ କେନେତି ରାତ୍ରୌ ଵଧ୍ଯନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ
ଏବେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୟ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉପରେ ଆସିଛି; କିଏ ଏହା କରୁଛି ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ; ରାତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହତ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି।
କ୍ଷୀଣେଷୁ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ପୃଥିଵୀ କ୍ଷଯମେଷ୍ଯତି। ତତ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କ୍ଷୀଣାଯାଂ ତ୍ରିଦିଵଂ କ୍ଷଯମେଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ଷୟ ହେବେ, ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ହେବ; ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେବ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାବାହୋ ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ଜଗତ୍ପତେ। ଵିନାଶଂ ନାଧିଗଚ୍ଛେଯୁସ୍ତ୍ଵଯା ଵୈ ପରିରକ୍ଷିତାଃ
ତୁମର କୃପା ଦ୍ୱାରା, ହେ ମହାବାହୁ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ ବିନାଶ ପାଇବେ ନାହିଁ।
ଵିଦିତଂ ମେ ସୁରାଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଜାନାଂ କ୍ଷଯକାରଣମ୍। ଭଵତାଂ ଚାପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ନାଶର କାରଣ ଜାଣେ; ଏବଂ ଆମେ ତୁମମାନେକୁ କହିବି—ଭୟ ଛାଡ଼ି ଶୁଣ।
କାଲେଯା ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ଗଣାଃ ପରମଦାରୁଣାଃ। ତୈଶ୍ଚ ଵୃତ୍ରଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରମାଥିତମ୍
କାଳେୟା ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଦଳ ଅଛି; ସେମାନେ ବୃତ୍ରଙ୍କ ସହ ମିଶି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଲଟାଇ ଦେଇଛନ୍ତି।
ତେ ଵୃତ୍ରଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ଧୀମତା। ଜୀଵିତଂ ପରିରକ୍ଷନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଵରୁଣାଲଯମ୍
ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ତେ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୋଦଧିଂ ଘୋରଂ ନକ୍ରଗ୍ରାହସମାକୁଲମ୍। ଉତ୍ସାଦାର୍ଥଂ ଲୋକାନାଂ ରାତ୍ରୌ ଘ୍ନନ୍ତି ଋଷୀନିହ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର, ମଗର ଓ ବଡ଼ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏଠାରେ ରାତିରେ ଋଷିମାନେକୁ ମାରୁଛନ୍ତି, ଲୋକମାନେ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ।
ନ ତୁ ଶକ୍ଯାଃ କ୍ଷଯଂ ନେତୁଂ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ରଯିଣୋ ହି ତେ। ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷଯେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵଦ୍ଭିଃ ସଂପ୍ରଧାର୍ଯତାମ୍
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରରେ ରହୁଥିବାରୁ, ନଶ୍ଟ କରିହେବେ ନାହିଁ; ସମୁଦ୍ରକୁ କିପରି ନଶ୍ଟ କରିବାଯିବ, ଏହି ବିଷୟରେ ତୁମେ ଚିନ୍ତା କର।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁନା ସମୁଦୀରିତମ୍। ଵିଷ୍ଣୁମେଵ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସମୁପସ୍ଥିତାଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ପ୍ରଣତା ଭୂତ୍ଵା ତମେଵାର୍ଧଂ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍। ସର୍ଵଲୋକଵିନାଶାର୍ଥଂ କାଲେଯା କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଶିର ନମାଇ, ସମସ୍ତ କଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: କାଳେୟାମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଛନ୍ତି।
ଏଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପଦ୍ମଯୋନିଃ ସନାତନଃ। ଉଵାଚ ପରମପ୍ରୀତସ୍ତ୍ରିଦଶାନର୍ଥଵଦ୍ଵଚଃ
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସନାତନ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଵିଦିତଂ ମେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଦାନଵାନାଂ ଵିଵେଷ୍ଟିତମ୍। ମନୁଷ୍ଯାଦେଶ୍ଚ ନିଧନଂ କାଲେଯୈଃ କାଲଚୋଦିତୈଃ
ହେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛି — ଦାନବମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ଏବଂ କାଳେୟମାନେ କାଳର ପ୍ରେରଣାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କିପରି ନଶ୍ଟ କରୁଛନ୍ତି।
କ୍ଷଯସ୍ତେପାମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ କାଲେନୋପହତାଶ୍ଚ ଯେ। ଉପାଯଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵିଶୋଷଣେ
ସେମାନଙ୍କର ନାଶ ଆସିପାରିଛି, ସମୟର ଆଘାତରେ ସେମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରକୁ କିପରି ଶୁଷ୍କ କରିବା ଉପାୟ କହିଦେବି।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଇତିଵିଗ୍ଵ୍ଯାତୋ ଵାରୁଣିଃ ସୁସମାହିତଃ। ତମୁପାଗମ୍ଯ ସହିତା ଇମମର୍ଥଂ ପ୍ରଯାଚତ
ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ଏବଂ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ବାରୁଣି ପୁତ୍ର ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଯାଇ, ଏହି କାମ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କର।
ସ ହି ଶକ୍ତୋ ମହାତେଜାଃ କ୍ଷଣାତ୍ପାତୁଂ ମହୋଦଧିମ୍'। ଅଗସ୍ତ୍ଯେନ ଵିନା କୋ ହି ଶକ୍ତୋଽନ୍ଯୋଽର୍ଣଵଶୋପଣେ
ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କେହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ସେ ଦେଖିବେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଇଯିବେ।
ଅନ୍ଯଥା ହି ନ ଶକ୍ଯାସ୍ତେ ଵିନା ସାଗରଶୋପଣମ୍। ସମୁଦ୍ରେ ଚ କ୍ଷଯଂ ନୀତେ କାଲେଯାନ୍ନିହନିଷ୍ଯଥ
ଅନ୍ୟଥା, ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିବା ଛାଡ଼ି, ସେମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସମୁଦ୍ର ଶୁଷ୍କ ହେଲେ, ତୁମେ କାଳେୟମାନେକୁ ବଧ କରିପାରିବ।
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ପରମେଷ୍ଠିନମାଜ୍ଞାପ୍ଯଅଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଯଯୁଃ
ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ଵାରୁଣିଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍। ଉପାସ୍ଯମାନମୃପିଭିର୍ଦେଵୈରିଵ ପିତାମହମ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ବିଶାଳ ଆତ୍ମା ବାରୁଣି ପୁତ୍ର ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି।
ତେଽଭିଗମ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ମୈତ୍ରାଵରୁଣିମଚ୍ଯୁତମ୍। ଆଶ୍ରମଶ୍ଥଂ ତପୋରାଶିଂ କର୍ମଭିଃ ସ୍ଵୈସ୍ତୁ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ
ସେମାନେ ମିତ୍ର ଓ ବାରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତପସ୍ଵୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ, ନିଜ କର୍ମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସ୍ତୁତି କଲେ।
ନହୁପେଣାଭିତପ୍ତାନାଂ ତ୍ଵଂ ଲୋକାନାଂ ଗତିଃ ପୁରା। ଭ୍ରଂଶିତଶ୍ଚ ସୁରୈଶ୍ଵର୍ଯାଲ୍ଲୋକାର୍ଥଂ ଲୋକକଣ୍ଟକଃ
ନହୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେ ପୂର୍ବେ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ। ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ସିଂହାସନରୁ ତଳେ ପକାଇଥିଲେ।
କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରଵୃଦ୍ଧସ୍ତରଣଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ନଭୋଗତଃ। ଵଚସ୍ତଵାନତିକ୍ରାମନ୍ଵିନ୍ଧ୍ଯଃ ଶୈଲୋ ନ ଵର୍ଧତେ
କ୍ରୋଧରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଆକାଶକୁ ବଢ଼ିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା, ତୁମେ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଲେ, ସେଠାରେ ଥମେଇଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲାନି।
ତମସା ଚାଵୃତେଲୋକେ ମୃତ୍ଯୁନାଽଭ୍ଯର୍ଦିତାଃ ପ୍ରଜାଃ। ତ୍ଵାମେଵ ନାଥମାସାଦ୍ଯ ନିର୍ଵୃତିଂ ପରମାଂ ଗତାଃ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ଅତିକ୍ରମିତ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ନାଥ ଭାବେ ପାଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ।
ଅସ୍ମାକଂ ଭଯଭୀତାନାଂ ନିତ୍ଯଶୋ ଭଗଵାନ୍ଗତିଃ। ତତସ୍ତ୍ଵାର୍ତାଃ ପ୍ରଯାଚାମୋ ଵରଂ ତ୍ଵାଂ ଵରଦୋ ହ୍ଯସି
ଆମେ ସବୁବେଳେ ଭୟଭୀତ ଓ ଚିନ୍ତିତ, ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭଗବାନ, ଆପଣ ଆମର ଆଶ୍ରୟ। ଏହି କାରଣରୁ, ଆମେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦୟାକରି ଏକ ଦାନ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ, କାରଣ ଆପଣ ଦାନଦାତା।
କିମର୍ଥଂ ସହସା ଵିନ୍ଧ୍ଯଃ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ମହାମୁନେ
ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ କାହିଁକି ହଠାତ୍ କ୍ରୋଧରେ ବଡ଼ ହେଇଗଲା? ମହାମୁନି, ଏହା ଆମେ ଏକଦମ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଅଦ୍ରିରାଜଂ ମହାଘୋରଂ ରମେରୁଂ କନକପର୍ଵତମ୍। ଉଦଯାସ୍ତମନେ ଭାନୁଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମଵର୍ତତ
ପର୍ବତମାନଙ୍କ ରାଜା, ଭୟଙ୍କର ଓ ସୁନାର ପର୍ବତ ମେରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତନ କରି, ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଘୂରେ।
ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥା ଵିନ୍ଧ୍ଯ ଶୈଲଃ ସୂର୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଯଥା ହି ମେରୁର୍ଭଵତା ନିତ୍ଯଶଃ ପରିଗମ୍ଯତେ
ଏହା ଦେଖି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ଯେପରି ତୁମେ ସଦା ମେରୁକୁ ଘୂରୁଛ, ଏମିତି ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଘୂର।'
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଶ୍ଚ କ୍ରିଯତେ ମାମେଵଂ କରୁ ଭାସ୍କର। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତଃ ସୂର୍ଯଃ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାପତ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — 'ମୁଁ ଏହି ପରିଦକ୍ଷିଣ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କରୁନାହିଁ, ହେ ପର୍ବତ।'
ନାହମାତ୍ମେଚ୍ଛଯା ଶୈଲ କରୋମ୍ଯେନଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ଏଷ ମାର୍ଗଃ ପ୍ରଦିଷ୍ଟୋ ମେ ଯେନେଦଂ ନିର୍ମିତଂ ଜଗତ୍
'ମୋତେ ଯେଉଁ ପଥ ଦିଆଯାଇଛି, ଏହି ବିଶ୍ୱ ଯେପରି ତିଆରି ହୋଇଛି, ସେହିପରି ମୁଁ ଚାଲିଛି।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ସହସାଽଚଲଃ। ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୋର୍ମାର୍ଗଂ ରୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛନ୍ପରଂତପ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ଅଚଳ ପ୍ରଚଣ୍ଡ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ହଠାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଜଳିଯାନ୍ତି।
ତତୋ ଦେଵାଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵ ଏଵ। ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସମାଗମ୍ଯ ମହାଦ୍ରିରାଜମ୍। ନିଵାରଯାମାସୁରୁପାଯତସ୍ତଂ ନ ଚ ସ୍ମ ତେଷାଂ ଵଚନଂ ଚକାର
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ଏକଠି ହୋଇ, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ।