ପ୍ରଭାତେ ସମଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ନିଯତାହାରକର୍ଶିତାଃ। ମହୀତଲସ୍ଥା ମୁନଯଃ ଶରୀରୈର୍ଗତଜୀଵିତୈଃ
ପ୍ରଭାତରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେ, ନିୟମିତ ଆହାରରେ ଦେହ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିବା ମୁନିମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
କ୍ଷୀଣମାଂସୈର୍ଵିରୁଧିରୈର୍ଵିମଜ୍ଜାନ୍ତ୍ରୈର୍ଵିସନ୍ଧିଭିଃ। ଆକୀର୍ଣୈରାଚିତା ଭୂମିଃ ଶଙ୍ଖାନାମିଵ ରାଶିଭିଃ
ମାଂସ ଶୁଷ୍କ, ରକ୍ତଶୂନ୍ୟ, ଅନ୍ତ୍ର ବାହାରିଥିବା, ସନ୍ଧି ବିଛିନ୍ନ ଦେହମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶଙ୍ଖ ରାଶି ପରି ଛିଟିଯାଇ ଥିଲେ।
ଲଶୈର୍ଵିପ୍ରଵିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ସ୍ରୁଵୈର୍ଭଗ୍ନୈସ୍ତଥୈଵ ଚ। ଵିକୀର୍ଣୈରଗ୍ନିହୋତ୍ରୈଶ୍ଚ ଭୂର୍ବଭୂଵ ସମାଵୃତା
ଛିଣ୍ଡା ଅଂଗ, ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ହୋମଚମଚ, ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ପାତ୍ର ଓ ଛିଟିଯାଇଥିବା ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଆବୃତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵପଟ୍କାରଂ ନଷ୍ଟଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵକ୍ରିଯମ୍। ଜଗଦାସୀନ୍ନିରୁତ୍ସାହଂ କାଲେଯଭଯପୀଡିତମ୍
ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ପାଠ ନଥିଲା, ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ସବ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା, କାଳେୟମାନଙ୍କ ଭୟରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଉତ୍ସାହହୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଏଵଂ ସଂକ୍ଷୀଯମାଣାଶ୍ଚ ମାନଵା ମନୁଜେଶ୍ଵର। ଆତ୍ମତ୍ରାଣପପା ଭୀତାଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ଦିଶୋ ଭଯାତ୍
ଏଭଳି ମନୁଷ୍ୟମାନେ କ୍ଷୟ ହେଉଥିବାବେଳେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟନାଥ, ସେମାନେ ଭୟରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।
କେଚିଦ୍ଗୁହାଃ ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ନିର୍ଭରାଂଶ୍ଚାପରେ ଶ୍ରିତାଃ। ଅପରେ ମରଣୋଦ୍ଵିଗ୍ନା ଭଯାତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ସମୁତ୍ସୃଜନ୍
କିଛି ଲୋକ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ଅନ୍ୟେ, ମୃତ୍ୟୁଭୟରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କେଚିଦତ୍ରମହେଷ୍ଵାସାଃ ଶୂରାଃ ପରମହର୍ଷିତାଃ। ମାର୍ଗମାଣଆଃ ପରଂ ଯତ୍ନଂ ଦାନଵାନାଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
କିଛି ଶୂରବୀର ମହାଧନୁର୍ଧର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଦାନବମାନେ ଉପରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରୟାସ କରି ଚାଲିଥିଲେ।
ନ ଚୈତାନଧିଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସମୁଦ୍ରଂ ସମୁପାଶ୍ରିତାନ୍। ଶ୍ରମଂ ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ପରମମାଜଗ୍ମୁଃ କ୍ଷଯମେଵ ଚ
ତଥାପି, ସମୁଦ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ସେମାନେ ଉପରେ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଅତିଶୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଜଗତ୍ଯୁପଶମଂ ଯାତେ ନଷ୍ଟଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵକ୍ରିଯେ। ଆଜଗ୍ମୁଃ ପରମାମାର୍ତିଂ ତ୍ରିଦଶା ମନୁଜେଶ୍ଵର
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ସବ ନଷ୍ଟ ହୋଇ, ପୃଥିବୀ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା, ତେବେ ଦେବତାମାନେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟନାଥ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସମେତ୍ଯ ସମହେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ଭଯାନ୍ମନ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏକଠି ହୋଇ, ଭୟରେ ସମ୍ମିଳନ କଲେ।
ଶରଣ୍ଯଂ ଶରଣଂ ଦେଵଂ ନାରାଯଣମଜଂ ଵିଭୁମ୍। ତେଽଭିଗମ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଵୈକୁଣ୍ଠମପରାଜିତମ୍। ତତୋ ଦେଵାଃ ସମସ୍ତାସ୍ତେ ତଦୋଚୁର୍ମଧୁସୂଦନମ୍
ଶରଣ ଦେବତା, ଅଜ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ସେମାନେ ଯାଇ, ଅପରାଜିତ ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତ୍ଵଂନଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ଭର୍ତା ଚ ହର୍ତା ଚ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୋ। ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟମିଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଯଚ୍ଚେଙ୍ଗଂ ଯଚ୍ଚ ନେଙ୍ଗତି। `ତ୍ଵଯ୍ଯେଵ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ପୁନସ୍ତତ୍ପ୍ରଵିଲୀଯତେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଯାହାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ ବୋଲି ମନେ କରୁଛୁ; ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ଯାହା ଚଳିଥାଏ ଓ ଅଚଳ ଅଛି, ସେ ସବୁ; ହେ ପଦ୍ମନାଭ, ପୁନି ସେ ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୟ ହୁଏ।
ତ୍ଵଯା ଭୂମିଃ ପୁରା ନଷ୍ଟା ସମୁଦ୍ରାତ୍ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣ। ଵାରାହଂ ଵପୁରାଶ୍ରିତ୍ଯଜଗଦର୍ଥେ ସମୁଦ୍ଧୃତା
ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ପୂର୍ବେ ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲା, ତୁମେ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଳି ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ଆଦିଦୈତ୍ଯୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପୁରା। ନାରସିଂହଂ ଵପୁଃ କୃତ୍ଵା ସୂଦିତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁକୁ, ହେ ପୁରୁଷୋत्तମ, ତୁମେ ନରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବଧ କରିଥିଲେ।
ଅଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ବଲିଶ୍ଚାପି ମହାସୁରଃ। ଵାମନଂ ଵପୁରାଶ୍ରିତ୍ଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଦ୍ଧଂଶିତସ୍ତ୍ଵଯା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ଥିବା ବଳି ନାମକ ମହାଅସୁରକୁ, ତୁମେ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତିନି ଲୋକରୁ ତଳକୁ ହଟାଇଦେଇଥିଲେ।
ଅସୁରଶ୍ଚ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଜମ୍ଭ ଇତ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତଃ। ଯଜ୍ଞକ୍ଷୋଭକରଃ କ୍ରୂରସ୍ତ୍ଵଯୈଵ ଵିନିପାତିତଃ
ଯଜ୍ଞକୁ ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଅସୁର ଜମ୍ଭକୁ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଏକାକି ବିନାଶ କରିଥିଲେ।
ଏଵମାଦୀନି କର୍ମାଣି ଯେଷାଂ ସଂଖ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଅସ୍ମାକଂ ଭଯଭୀତାନାଂ ତ୍ଵଂ ଗତିର୍ମଧୁସୂଦନ
ଏପରି ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଯାହାର ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ; ଆମେ ଭୟଭୀତ ଓ ଚିନ୍ତିତ, ଏହି ସମୟରେ ହେ ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତିଶ୍ରୟ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଦେଵଦେଵେଶ ଲୋକାର୍ଥଂ ଜ୍ଞାପଯାମହେ। ରକ୍ଷ ଲୋକାଂଶ୍ଚ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଶକ୍ରଂ ଚ ମହତୋ ଭଯାତ୍। `ଶରଣାଗତସଂତ୍ରାଣେ ତ୍ଵମେକୋଽସି ଦୃଢଵ୍ରତଃ
ସେହିପରି, ହେ ଦେବଦେବ ଏବଂ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, ଆମେ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ; ଏହି ମହାଭୟରୁ ଲୋକ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବାନ।
ତଵ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵର୍ଧନ୍ତେ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ। ତା ଭାଵିତା ଭାଵଯନତି ହଵ୍ଯକଵ୍ଯୈର୍ଦିଵୌକସଃ
ତୁମର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଚାରି ପ୍ରକାର ପ୍ରଜା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ହବ୍ୟ କବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଲୋକା ହ୍ଯେଵଂ ଵିଵର୍ଧନ୍ତେ ହ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସମୁପାଶ୍ରିତାଃ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନାସ୍ତ୍ଵଯୈଵ ପରିରକ୍ଷିତାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି; ତୁମର କୃପାରେ ସେମାନେ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ।
ଇଦଂ ଚ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଲୋକାନାଂ ଭଯମୁତ୍ତମମ୍। ନ ଚ ଜାନୀମ କେନେତି ରାତ୍ରୌ ଵଧ୍ଯନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ
ଏବେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୟ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉପରେ ଆସିଛି; କିଏ ଏହା କରୁଛି ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ; ରାତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହତ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି।
କ୍ଷୀଣେଷୁ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ପୃଥିଵୀ କ୍ଷଯମେଷ୍ଯତି। ତତ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କ୍ଷୀଣାଯାଂ ତ୍ରିଦିଵଂ କ୍ଷଯମେଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ଷୟ ହେବେ, ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ହେବ; ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେବ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାବାହୋ ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ଜଗତ୍ପତେ। ଵିନାଶଂ ନାଧିଗଚ୍ଛେଯୁସ୍ତ୍ଵଯା ଵୈ ପରିରକ୍ଷିତାଃ
ତୁମର କୃପା ଦ୍ୱାରା, ହେ ମହାବାହୁ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ ବିନାଶ ପାଇବେ ନାହିଁ।
ଵିଦିତଂ ମେ ସୁରାଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଜାନାଂ କ୍ଷଯକାରଣମ୍। ଭଵତାଂ ଚାପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ନାଶର କାରଣ ଜାଣେ; ଏବଂ ଆମେ ତୁମମାନେକୁ କହିବି—ଭୟ ଛାଡ଼ି ଶୁଣ।
କାଲେଯା ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ଗଣାଃ ପରମଦାରୁଣାଃ। ତୈଶ୍ଚ ଵୃତ୍ରଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରମାଥିତମ୍
କାଳେୟା ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଦଳ ଅଛି; ସେମାନେ ବୃତ୍ରଙ୍କ ସହ ମିଶି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଲଟାଇ ଦେଇଛନ୍ତି।
ତେ ଵୃତ୍ରଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ଧୀମତା। ଜୀଵିତଂ ପରିରକ୍ଷନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଵରୁଣାଲଯମ୍
ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ତେ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୋଦଧିଂ ଘୋରଂ ନକ୍ରଗ୍ରାହସମାକୁଲମ୍। ଉତ୍ସାଦାର୍ଥଂ ଲୋକାନାଂ ରାତ୍ରୌ ଘ୍ନନ୍ତି ଋଷୀନିହ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର, ମଗର ଓ ବଡ଼ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏଠାରେ ରାତିରେ ଋଷିମାନେକୁ ମାରୁଛନ୍ତି, ଲୋକମାନେ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ।
ନ ତୁ ଶକ୍ଯାଃ କ୍ଷଯଂ ନେତୁଂ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ରଯିଣୋ ହି ତେ। ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷଯେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵଦ୍ଭିଃ ସଂପ୍ରଧାର୍ଯତାମ୍
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରରେ ରହୁଥିବାରୁ, ନଶ୍ଟ କରିହେବେ ନାହିଁ; ସମୁଦ୍ରକୁ କିପରି ନଶ୍ଟ କରିବାଯିବ, ଏହି ବିଷୟରେ ତୁମେ ଚିନ୍ତା କର।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁନା ସମୁଦୀରିତମ୍। ଵିଷ୍ଣୁମେଵ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସମୁପସ୍ଥିତାଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ପ୍ରଣତା ଭୂତ୍ଵା ତମେଵାର୍ଧଂ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍। ସର୍ଵଲୋକଵିନାଶାର୍ଥଂ କାଲେଯା କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଶିର ନମାଇ, ସମସ୍ତ କଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: କାଳେୟାମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଛନ୍ତି।