ଦୀପ୍ତୋଦଂ ନାମ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଯତ୍ରତେ ପ୍ରତିତାମହଃ। ଭୃଗୁର୍ଦେଵଯୁଗେ ରାମ ତପ୍ତଵାନୁତ୍ତମଂ ତପଃ
ଭାରତବଂଶୀ, ଏଠାରେ ଦୀପ୍ତୋଦ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଯୁଗରେ ଭୃଗୁ ମହାପ୍ରଭୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତତ୍ତଥା କୃତଵାନ୍ରାମଃ କୌନ୍ତେଯ ଵଚନାତ୍ପିତୁଃ। ପ୍ରାପ୍ତଵାଂଶ୍ଚ ପୁନସ୍ତେଜସ୍ତୀର୍ଥେଽସ୍ମିନ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ
କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ସେଠି ରାମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପୁଣି ମହାଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର।
ଏତଦୀଦୃଶକଂ ତାତ ରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା। ପ୍ରାପ୍ତମାସୀନ୍ମହାରାଜ ଵିଷ୍ଣୁମାସାଦ୍ଯ ଵୈ ପୁରା
ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଏଠାରେ ନିଷ୍ପାପ ରାମ ଅତୀତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଏପରି ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ମହାରାଜ।
ଭୂଯ ଏଵାହମିଚ୍ଛାମି ମହର୍ଷେସ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। କର୍ମଣାଂ ଵିସ୍ତରଂ ଶ୍ରୋତୁମଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜାତ୍ତମ
ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ଏହି ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମାନ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍କଥାଂ ଦିଵ୍ଯାମଦ୍ଭୁତାମତିମାନୁଷୀମ୍। ଅଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ମହାରାଜ ପ୍ରଭାଵମମିତୌଜସଃ
ମହାରାଜ, ତୁମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତିର ଦିବ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ କଥା ଶୁଣ, ମହାରାଜ।
ଆସନ୍କୃତଯୁଗେ ଘୋରା ଦାନଵା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ। କାଲକେଯା ଇତିଖ୍ଯାତା ଗଣାଃ ପରମଦାରୁଣାଃ
କୃତଯୁଗରେ କାଳକେୟ ନାମକ ଦାନବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହାରା ଥିଲେ।
ତେ ତୁ ଵୃତ୍ରଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତାଃ। ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଧାଵନ୍ତ ମହେନ୍ଦ୍ରପ୍ରମୁଖାନ୍ସୁରାନ୍
ସେମାନେ ବୃତ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଵୃତ୍ରଵଧେ ଯତ୍ନମକୁର୍ଵଂସ୍ତ୍ରିଦଶାଃ ପୁରା। ପୁରଂଦରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଣମୁପତସ୍ଥିରେ
ତାପରେ, ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଣା ଦିନରେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
କୃତାଞ୍ଜଲୀଂସ୍ତୁ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପରମେଷ୍ଠୀତ୍ଯୁଵାଚ ହ। ଵିଦିତଂ ମେ ସୁରାଃ ସର୍ଵଂ ଯଦ୍ଵଃ କାର୍ଯଂ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍
ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ, ତେବେ ପରମେଶ୍ୱର କହିଲେ, 'ହେ ଦେବଗଣ, ତୁମେ ଯାହା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେସବୁ ମୋତେ ଜଣା।'
ତମୁପାଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ଵୃତ୍ରଂ ଵଧିଷ୍ଯଥ। ଦଧୀଚ ଇତିଵିଖ୍ଯାତୋ ମହାନୃଷିରୁଦାରଧୀଃ
'ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଉପାୟ କହିବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ। ଦଧୀଚି ନାମକ ଏକ ମହାନ ଋଷି ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଉଦାର ମନର।'
ତଂ ଗତ୍ଵା ସହିତାଃ ସର୍ଵେଵରଂ ଵୈ ସଂପ୍ରଯାଚତ। ସ ଵୋ ଦାସ୍ଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁପ୍ରୀତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
'ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଆନ୍ତରିକ ଖୁସିରେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଦେବେ।'
ସ ଵାଚ୍ଯଃ ସହିତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଭଵଦ୍ଭିର୍ଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ। ସ୍ଵାନ୍ଯସ୍ଥୀନି ପ୍ରଯଚ୍ଛେତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ ହିତାଯ ଵୈ
'ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିବା ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହ, "ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଦିଅନ୍ତୁ"।'
ସ ଶରୀରଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସ୍ଵାନ୍ଯସ୍ଥୀନି ପ୍ରଦାସ୍ଯତି। ତସ୍ଯାସ୍ଥିଭିର୍ମହାଘୋରଂ ଵଜ୍ରଂ ସଂସ୍କ୍ରିଯତାଂ ଦୃଢମ୍
'ସେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଦେଇଦେବେ। ସେଠାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୃଢ଼ ବଜ୍ର ତିଆରି କର।'
ମହଚ୍ଛତ୍ରୁହଣଂ ଘୋରଂ ଷ़ଡଶ୍ଚଂ ଭୀମନିଃସ୍ଵନମ୍। ତେନ ଵଜ୍ରେଣ ଵୈ ଵୃତ୍ରଂ ଵଧିଷ୍ଯତି ଶତକ୍ରତୁଃ
'ଏହି ବଜ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଭୟଙ୍କର, ଛଅ ପାର୍ଶ୍ୱ ଥିବା, ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଧ୍ୱନି ଥିବା। ଏହି ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତକ୍ରତୁ ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ।'
ଏତଦ୍ଵଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ତସ୍ମାଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ଵିଧୀଯତାମ୍। ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତୋ ଦେଵା ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ପିତାମହମ୍
'ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି, ଏହା ଶୀଘ୍ର କର।' ଏଭଳି କହି, ଦେବତାମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ,
ନାରାଯଣଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦଧୀଚସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଯଯୁଃ। ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ପରେ ପାରେ ନାନାଦ୍ରୁମଲତାଵୃତମ୍
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ଅପାର ପାରେ ଅନେକ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଢାକା ଦଧୀଚିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଷଟ୍ପଦୋଦ୍ଗୀତନିନଦୈର୍ଵିଘୁଷ୍ଟଂ ସାମଗୈରିଵ। ପୁଂସ୍କୋକିଲରଵୋନ୍ମିଶ୍ରଂ ଜୀଵଂଜୀଵକନାଦିତମ୍
ସେଠାରେ ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ସାମଗାନ ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ପୁରୁଷ କୋଇଲ ଓ ଜୀବଝିଙ୍କ ଡାକ ମିଶି ଅପୂର୍ବ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ମହିଷୈଶ୍ଚ ଵରାହୈଶ୍ଚ ସୃମରୈଶ୍ଚମରୈରପି। ତତ୍ର ତତ୍ରାନୁଚରିତଂ ଶାର୍ଦୂଲଭଯଵର୍ଜିତୈଃ
ସେଠାରେ ସେଠାରେ ମହିଷ, ବନଶୁକୁର, ହରିଣ ଓ ଚମରୀ ମୃଗ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଘୁରୁଥିଲେ, କେଉଁସି ସିଂହ ବା ଶାର୍ଦୂଳ ଭୟ ନଥିଲା।
କରେଣୁଭିର୍ଵାରଣୈଶ୍ଚ ପ୍ରଭିନ୍ନକରଟାମୁଖୈଃ। ସରୋଵଗାଢୈଃ କ୍ରୀଡଦ୍ଭିଃ ସମନ୍ତାଦନୁନାଦିତମ୍
ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କର ଟ୍ରଙ୍କ ଓ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ଜଳରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ଝିଙ୍ଗା ଉଠାଇ ଚାରିପଟେ ଝିଙ୍ଗା ହେବାରେ ସରୋବରଟି ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ମହାନାଦାନ୍ନଦଦ୍ଭିରନୁନାଦିତମ୍। ଅପରୈଶ୍ଚାପି ସଂଲୀନୈର୍ଗୁହାକନ୍ଦରଶାଯିଭିଃ
ସିଂହ ଓ ବାଘମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, କିଛି ଗୁହା ଓ ପାହାଡ଼ର ଗହ୍ୱରରେ ଲୁଚି ଶୋଇଥିଲେ, ତାହାର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ତେଷୁ ତେଷ୍ଵଵକାଶେଷୁ ଶୋଭିତଂ ସୁମନୋରମମ୍। ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପସମପ୍ରଖ୍ଯଂ ଦଧୀଚାଶ୍ରମମାଗମନ୍
ସେହି ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ, ଯେଉଁଠି ଦେବଲୋକ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ସେମାନେ ଦଧିଚିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ଦଧୀଚଂ ତେ ଦିଵାକରସମଦ୍ଯୁତିମ୍। ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନଂ ଵପୁଷା ଯଥା ସାକ୍ଷାତ୍ପିତାମହମ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦଧିଚିଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ, ପିତାମହଙ୍କ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦୌ ସୁରା ରାଜନ୍ନଭିଵାଦ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ। ଅଯାଚନ୍ତ ଵରଂ ସର୍ଵେ ଯଥୋକ୍ତଂ ପରମେଷ୍ଠିନା
ହେ ରାଜା, ଦେବତାମାନେ ଦଧିଚିଙ୍କ ପାଦକୁ ଶିର ନମାଇ ସମ୍ମାନ କଲେ ଓ ସମସ୍ତେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଅଭିଲାଷିତ ବର ଚାହିଲେ।
ତତୋ ଦଧୀଚଃ ପରମପ୍ରତୀତଃ ସୁରୋତ୍ତମାଂସ୍ତାନିଦମଭ୍ଯୁଵାଚ। କରୋମି ଯଦ୍ଵୋ ହିତମଦ୍ଯ ଦେଵାଃ ସ୍ଵଂ ଚାପି ଦେହଂସ୍ଵଯମୁତ୍ସୃଜାମି
ତାପରେ ଦଧିଚି ଅତି ଖୁସି ହୋଇ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆଜି ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଯାହା ଦରକାର, ତାହା କରିବି ଓ ମୋ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ତ୍ୟାଗ କରିବି।'
ସ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିପଦାଂଵରିଷ୍ଠଃ ପ୍ରାଣାନ୍ଵଶୀ ସ୍ଵାନ୍ସହସୋତ୍ସସର୍ଜ। ତତଃ ସୁରାସ୍ତେ ଜଗୃହୁଃ ପରାସୋ- ରସ୍ଥୀନି ତସ୍ଯାଥ ଯଥୋପଦେଶମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଦୁଇପାୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏକକ୍ଷଣରେ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇଲେ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପାଶ୍ଚ ଜଯାଯ ଦେଵା- ସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟାରମାଗମ୍ ତମର୍ଥମୂଚୁଃ। ତ୍ଵଷ୍ଟା ତୁ ତେଷାଂ ଵଚନଂ ନିଶମ୍ଯ ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପଃ ପ୍ରଯତଃ ପ୍ରଯତ୍ନାତ୍
ଦେବତାମାନେ ଜୟ ଆଶାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ନିଜେଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହିଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟା ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଖୁସି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କାମକୁ ଲାଗିଲେ।
ଚକାର ଵଜ୍ରଂ ଭୃଶମୁଗ୍ରରୂପଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଶକ୍ରଂ ସ ଉଵାଚ ହୃଷ୍ଟଃ। ଅନେନ ଵଜ୍ରପ୍ରଵରେଣ ଦେଵ ଭସ୍ମୀକୁରୁଷ୍ଵାଦ୍ଯ ସୁରାରିମୁଗ୍ରମ୍
ସେ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର ଏକ ବଜ୍ର ତିଆରି କଲେ ଓ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ: 'ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବତା, ଆଜି ଦେବମାନେଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁକୁ ଧ୍ୱଂସ କର।'
ତତୋ ହତାରିଃ ସଗଣଃ ସୁଖଂ ଵୈ ପ୍ରଶାଧିକୃତ୍ସ୍ନଂ ତ୍ରିଦିଵଂ ଦିଵିଷ୍ଠଃ। ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରା ତଥୋକ୍ତସ୍ତୁ ପୁରଂଦରସ୍ତ- ଦ୍ଵଜ୍ରଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଯତୋ ହ୍ଯଗୃହ୍ନାତ୍
ତାପରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ ବଧ କରି, ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁଖରେ ଶାସନ କଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁରନ୍ଦର ଖୁସି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେଇ ବଜ୍ରକୁ ଧରିଲେ।
ତତଃ ସ ଵଜ୍ରୀ ବଲଭିଦ୍ଦୈଵତୈରଭିରକ୍ଷିତଃ। ଆସସାଦ ତତୋ ଵୃତ୍ରଂ ସ୍ଥିତମାଵୃତ୍ଯ ରୋଦସୀ
ତାପରେ ବଜ୍ରଧାରୀ, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା, ବୃତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଅଟକାଇ ଦଁଡାଇଥିଲେ।
କାଲକେଯୈର୍ମହାକାଯୈ ସମନ୍ତାଦଭିରକ୍ଷିତମ୍। ସମୁଦ୍ଯତପ୍ରହରଣୈଃ ସଶୃଙ୍ଗୈରିଵ ପର୍ଵତୈଃ
ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବଡ଼ ଦେହୀ କାଳେୟମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।