ସ ବାଲ ଏଵ ତତ୍ରସ୍ଥଶ୍ଚରନ୍ନମିତବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ଗୃହେ ପନ୍ନଗରାଜସ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନାତ୍ପରିରକ୍ଷିତଃ
ସେ ଛୁଆଁ ବେଳେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହି, ଅପାର ବୁଦ୍ଧିରେ ଚାଲିଫିରୁଥିଲେ, ସାପ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ବଡ଼ ଯତ୍ନରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଥିଲେ।
ଭଗଵାନିଵ ଦେଵେଶଃ ଶୂଲପାଣିର୍ହିରଣ୍ମଯଃ। ଵିଵର୍ଧମାନଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍ପନ୍ନଗାନଭ୍ଯହର୍ଷଯତ୍
ଯେପରି ଦେବମାନ୍ୟ ଭଗବାନ ଶିବ ଅପରିମିତ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେପରି ବଢିଉଠି ସମସ୍ତ ସାପମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଥିଲେ।
ଯଦପୃଚ୍ଛତ୍ତଦା ରାଜା ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ଜନମେଜଯଃ। ପିତୁଃ ସ୍ଵର୍ଗଗତିଂ ତନ୍ମେ ଵିସ୍ତରେଣ ପୁନର୍ଵଦ
ତାପରେ ରାଜା ଜନମେଜୟ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ମୋର ବାପାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ଆଉଥରେ ଭଲଭାବେ କହ।'
ଶୃଣୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯଥାଽପୃଚ୍ଛନ୍ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ନୃପତିସ୍ତଦା। ଯଥା ଚାଖ୍ଯାତଵନ୍ତସ୍ତେ ନିଧନଂ ତତ୍ପରିକ୍ଷିତଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା କିପରି ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ କିପରି ପରିକ୍ଷିତଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ବିବରଣୀ ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ଶୁଣ।
ଜାନନ୍ତି ସ୍ମ ଭଵନ୍ତସ୍ତଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ପିତୁର୍ମମ। ଆସୀଦ୍ଯଥା ସ ନିଧନଂ ଗତଃ କାଲେ ମହାଯଶାଃ
ମୋ ବାପାଙ୍କ ସଂପର୍କରେ ଯେଉଁଠି ଘଟିଥିଲା, ସେ କିପରି ତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସମୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଵତ୍ସକାଶାଦ୍ଧି ପିତୁର୍ଵୃତ୍ତମଶେଷତଃ। କଲ୍ଯାଣଂ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯାମି ଵିପରୀତଂ ନ ଜାତୁଚିତ୍
ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କଠାରୁ ବାପାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ନିକଟରେ ଶୁଣି, ଭଲ କାମ କରିବି, କେବେ ବିପରୀତ କାମ କରିବିନି।
ମନ୍ତ୍ରିଣୋଽଥାବ୍ରୁଵନ୍ଵାକ୍ଯଂ ପୃଷ୍ଟାସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା। ସର୍ଵେ ଧର୍ମଵିଦଃ ପ୍ରାଜ୍ଞା ରାଜାନଂ ଜନମେଜଯମ୍
ତାପରେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପଚାରା ପରେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶୃଣୁ ପାର୍ଥିଵ ଯଦ୍ବ୍ରୂଷେ ପିତୁସ୍ତଵ ମହାତ୍ମନଃ। ଚରିତଂ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯଥା ନିଷ୍ଠାଂ ଗତଶ୍ଚ ସଃ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ମହାତ୍ମା ବାପାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଓ ସେ କିପରି ଅନ୍ତିମ ସ୍ଥିତିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏହା ଶୁଣ।
ଧର୍ମାତ୍ମା ଚ ମହାତ୍ମା ଚ ପ୍ରଜାପାଲଃ ପିତା ତଵ। ଆସୀଦିହାଯଥା ଵୃତ୍ତଃ ସ ମହାତ୍ମା ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍
ତୁମ ବାପା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ; ସେ କିପରି ଏଠାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ, ଏହା ଶୁଣ।
ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ସ୍ଵଧର୍ମସ୍ଥଂ ସ କୃତ୍ଵା ପର୍ଯରକ୍ଷତ। ଧର୍ମତୋ ଧର୍ମଵିଦ୍ରାଜା ଧର୍ମୋ ଵିଗ୍ରହଵାନିଵ
ସେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣକୁ ନିଜ ନିଜ କର୍ମରେ ରଖି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କଲେ; ରାଜା ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିଲେ, ଧର୍ମ ଜଣେ ଦେହଧାରୀ ପରି ଥିଲେ।
ରରକ୍ଷ ପୃଥିଵୀଂ ଦେଵୀଂ ଶ୍ରୀମାନତୁଲଵିକ୍ରମଃ। ଦ୍ଵେଷ୍ଟାରସ୍ତସ୍ଯ ନୈଵାସନ୍ସ ଚ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ନ କଂଚନ
ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବ ଓ ଶୌର୍ୟ ଥିବା ସେ ଭୂମି ଦେବୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ତାଙ୍କର କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ନଥିଲେ, ସେ କାହାକୁ ଘୃଣା କରୁନଥିଲେ।
ସମଃ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ପ୍ରଜାପତିରିଵାଭଵତ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵକର୍ମସୁ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖିଥିଲେ, ପ୍ରଜାପତି ପରି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ରହିଥିଲେ।
ସ୍ଥିତଃ ସୁମନସୋ ରାଜଂସ୍ତେନ ରାଜ୍ଞା ସ୍ଵଧିଷ୍ଠିତାଃ। ଵିଧଵାନାଥଵିକଲାନ୍କୃପଣାଂଶ୍ଚ ବଭାର ସଃ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନରେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ଓ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ; ସେ ବିଧବା, ନିରାଶ୍ରୟ, ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖୀମାନେଙ୍କୁ ଦୟା କରିଥିଲେ।
ସୁଦର୍ଶଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମାସୀତ୍ସୋମ ଇଵାପରଃ। ତୁଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସତ୍ଯଵାଗ୍ଦୃଢଵିକ୍ରମଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ରୂପବାନ ଥିଲେ; ସମୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ।
ଧନୁର୍ଵେଦେ ତୁ ଶିଷ୍ଯୋଽଭୂନ୍ନୃପଃ ଶାରଦ୍ଵତସ୍ଯ ସଃ। ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ଯ ପ୍ରିଯଶ୍ଚାସୀତ୍ପିତା ତେ ଜନମେଜଯ
ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସେ ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ; ତୁମ ବାପା ଜନମେଜୟ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଲୋକସ୍ଯ ଚୈଵ ସର୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରିଯ ଆସୀନ୍ମହାଯଶାଃ। ପରିକ୍ଷୀଣେଷୁ କୁରୁଷୁ ସୋତ୍ତରାଯାମଜୀଜନତ୍
ସେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ; କୁରୁମାନେ ନାଶ ହେବା ପରେ, ସେ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ।
ପରିକ୍ଷିଦଭଵତ୍ତେନ ସୌଭଦ୍ରସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ବଲୀ। ରାଜଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଲୋ ଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଗୁଣୈର୍ଵୃତଃ
ତାଙ୍କଠାରୁ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ପରିକ୍ଷିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ରାଜଧର୍ମ ଓ ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଶ୍ଚାତ୍ମଵାଂଶ୍ଚ ମେଧାଵୀ ଧର୍ମସେଵିତା। ଷଡ୍ଵର୍ଗଜିନ୍ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଵିଦୁତ୍ତମଃ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଛଅ ପ୍ରକାର ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ, ଏବଂ ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ପ୍ରଜା ଇମାସ୍ତଵ ପିତା ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷାଣ୍ଯପାଲଯତ୍। ତତୋ ଦିଷ୍ଟାନ୍ତମାପନ୍ନଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଦୁଃଖମାଵହନ୍
ତୁମର ପିତା ଏହି ପ୍ରଜାମାନେଙ୍କୁ ଷାଠି ବର୍ଷ ଯାଏଁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ। ତା'ପରେ ତାଙ୍କର ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ଅନ୍ତ ଆସିଗଲା, ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଦୁଃଖ ଆସିଲା।
ତତସ୍ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମେଣ ପ୍ରତିପେଦିଵାନ୍। ଇଦଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ରାଜ୍ଯଂ କୁରୁକୁଲାଗତମ୍। ବାଲ ଏଵାଭିଷିକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନୁପାଲକଃ
ତା'ପରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଧର୍ମର ପଥ ଅନୁସରିଲେ। ଏହି କୁରୁବଂଶର ରାଜ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଲା। ତୁମେ ଛୁଆଁ ବେଳେ ରାଜା ହେଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ ହେଲେ।
ନାସ୍ମିନ୍କୁଲେ ଜାତୁ ବଭୂଵ ରାଜା ଯୋ ନ ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରିଯକୃତ୍ପ୍ରିଯଶ୍ଚ। ଵିଶେଷତଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପିତାମହାନାଂ ଵୃତ୍ତଂ ମହଦ୍ଵୃତ୍ତପରାଯଣାନାମ୍
ଏହି ଗୋତିଏ ବଂଶରେ କେବେ ଏମିତି କୌଣସି ରାଜା ହୋଇନାହାନ୍ତି, ଯିଏ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଭଲ ପାଇବା ନଥିଲେ। ବିଶେଷକରି, ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଦେଖାଇଥିଲେ, ତାହା ଭାବିଲେ।
କଥଂ ନିଧନମାପନ୍ନଃ ପିତା ମମ ତଥାଵିଧଃ। ଆଚକ୍ଷଧ୍ଵଂ ଯଥାଵନ୍ମେ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଏମିତି ମହାନ ମନିଷ୍ୟ ମୋ ପିତା କିପରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ? ମୋତେ ସଠିକ୍ ଓ ଏକେକ୍ ଘଟଣା ଭଳିଭଳି କହ, ମୁଁ ସତ୍ୟଟି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଏଵଂ ସଂଚୋଦିତା ରାଜ୍ଞା ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତେ ନରାଧିପମ୍। ଊଚୁଃ ସର୍ଵେ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରିଯହିତୈଷିଣଃ
ରାଜାଙ୍କ ଏମିତି ଅନୁରୋଧରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ଭଲ ଓ ପ୍ରିୟ ଭାବନାରେ, ସମସ୍ତେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେହିପରି କହିଦେଲେ।
ସ ରାଜା ପୃଥିଵୀପାଲଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ। ବଭୂଵ ମୃଗଯାଶୀଲସ୍ତଵ ରାଜନ୍ପିତା ସଦା
ସେହି ରାଜା, ଭୂମିର ରକ୍ଷକ ଓ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜନ, ତୁମର ପିତା ସବୁବେଳେ ଶିକାରକୁ ଭଲପାଉଥିଲେ।
ଯଥା ପାଣ୍ଡୁର୍ମହାବାହୁର୍ଧନୁର୍ଧରଵରୋ ଯୁଧି। ଅସ୍ମାସ୍ଵାସଜ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ରାଜକାର୍ଯାଣ୍ଯଶେଷତଃ
ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ ପାଣ୍ଡୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ଥିଲେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ଆମ ପାଖରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡିଦେଇଥିଲେ।
ସ କଦାଚିଦ୍ଵନଗତୋ ମୃଗଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପତ୍ରିଣା। ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଚାନ୍ଵସରତ୍ତୂର୍ଣଂ ତଂ ମୃଗଂ ଗହନେ ଵନେ
ଏକଥର, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ସେ ଏକ ପକ୍ଷୀଖୁଣ୍ଟି ଥିବା ତୀରରେ ଏକ ମୃଗକୁ ଘାତ କଲେ। ଘାୟଲ କରିବା ପରେ, ସେ ଦ୍ରୁତ ହୋଇ ସେଇ ମୃଗକୁ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଧାଉଥିଲେ।
ପଦାତିର୍ବଦ୍ଧନିସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ତତାଯୁଧକଲାପଵାନ୍। ନ ଚାସସାଦ ଗହନେ ମୃଗଂ ନଷ୍ଟଂ ପିତା ତଵ
ପଦେ ପଦେ ଚାଲି, କଟାରି ମାନ୍ଧିଥିବା, ଧନୁଷ ଓ ତୀରର ଥାଲି ନେଇ, ତୁମର ପିତା ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ହାରାଇଯାଇଥିବା ମୃଗକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ଵଯସ୍ଥଶ୍ଚ ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷୋ ଜରାନ୍ଵିତଃ। କ୍ଷୁଧିତଃ ସ ମହାରଣ୍ଯେ ଦଦର୍ଶ ମୁନିସତ୍ତମମ୍
ବୟସ୍କ, ଷାଠି ବର୍ଷର, ବୃଦ୍ଧତା ଓ ଭୋକରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ସେ ମହାବନରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ତଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ମୁନିଂ ମୌନଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତମ୍। ନ ଚ କିଂଚିଦୁଵାଚେଦଂ ପୃଷ୍ଟୋଽପି ସମୁନିସ୍ତଦା
ସେ ରାଜା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, କିନ୍ତୁ ପଚାରାଯିବା ସତ୍ୱେ ମୁନି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ରାଜା କ୍ଷୁଚ୍ଛ୍ରମାର୍ତସ୍ତଂ ମୁନିଂ ସ୍ଥାଣୁଵତ୍ସ୍ଥିତମ୍। ମୌନଵ୍ରତଧରଂ ଶାନ୍ତଂ ସଦ୍ଯୋ ମନ୍ଯୁଵଶଂ ଗତଃ
ତା'ପରେ ରାଜା, ଭୋକ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପୀଡିତ, ମୁନିଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖି, ଶାନ୍ତ ଓ ମୌନବ୍ରତୀ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ହଠାତ୍ କ୍ରୋଧରେ ଆସିଗଲେ।