ଇଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ସ୍ରଗ୍ଵିଣଂ ଚ ଭୂଷଣୈଶ୍ଚ ଵିଭୂଷିତମ୍। ଉପସର୍ତୁଂ ଯଥାକାମଂ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା
ମୁଁ ଚାହେଁ ମୋତେ ମନମତା ଫୁଲ ଓ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି ତୁମେ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ; ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ସଜିଥିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଯଥା ନୋପତିଷ୍ଠେଯଂ ଚୀରକାଷାଯଵାସିନୀ। ନୈଵାପଵିତ୍ରୋ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଭୂଷଣୋଯଂ କଥଂଚନ
ଅନ୍ୟଥା, ଚିରା ପିନ୍ଧି ମୁଁ ତୁମେ ପାଖକୁ ଯିବିନାହିଁ; ଓ ଋଷି, ତୁମେ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଲେ କେବେ ଅପବିତ୍ର ହେବେନାହିଁ।
ନ ତେ ଧନାନି ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ଲୋପାମୁଦ୍ରେ ତଥା ମମ। ଯଥାଵିଧାନି କଲ୍ଯାଣି ପିତୁସ୍ତଵ ସୁମଧ୍ଯମେ
ଲୋପାମୁଦ୍ରା, ମୋ ପାଖରେ ଏପରି ଧନ ନାହିଁ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଗୃହରେ ଯେପରି ଥିଲା, ତୁମ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଓ ସୁମଧ୍ୟମା।
ଈଶୋସି ତପସା ସର୍ଵଂ ସମାହର୍ତୁଂ ତପୋଧନ। କ୍ଷଣେନ ଜୀଵଲୋକେ ଯଦ୍ଵସୁ କିଂଚନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଓ ତପସ୍ୟାର ଧନୀ, ତୁମେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ ଧନ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଏକ କ୍ଷଣରେ ଆଣିପାରିବ।
ଏଵମେତଦ୍ଯଥାଽଽତ୍ଥ ତ୍ଵଂ ତପୋଵ୍ଯଯକରଂ ତୁ ତତ୍। ଯଥା ତୁ ମେ ନ ନଶ୍ଯେତ ତପସ୍ତନ୍ମାଂ ପ୍ରଯୋଦଯ
ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେହିପରି ଠିକ; କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ତପସ୍ୟାର ଖର୍ଚ୍ଚ ଅଛି। ମୋର ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହେବା ନାହିଁ, ଏପରି ଉପାୟ କରିବାକୁ ମୋତେ ଦିଅ।
ଅଲ୍ପାଵଶିଷ୍ଟଃ କାଲୋଽଯମୃତୋର୍ମମ ତପୋଧନ। ନ ଚାନ୍ଯଥାଽହମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାମୁପୈତୁଂ କଥଂଚନ
ମୋର ତପସ୍ୟାର ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ଅତି କମ; ଓ ତପସ୍ୟାର ଧନୀ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ତୁମେ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁନାହିଁ।
ନ ଚାପି ଧର୍ମମିଚ୍ଛାମି ଵିଲୋପ୍ତୁଂ ତେ କଥଂଚନ। ଏଵଂ ତୁ ମେ ଯଥାକାମଂ ସଂପାଦଯିତୁମର୍ହସି
ମୁଁ କେବେ ତୁମର ଧର୍ମକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହେଁନାହିଁ; ତୁମେ ମୋର ଇଚ୍ଛାକୁ ଏହିପରି ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଦ୍ଯେଷ କାମ ସୁଭଗେ ତଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିନିଶ୍ଚିତଃ। ହର୍ତୁଂ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଭଦ୍ରେ ଚର କାମମିହ ସ୍ଥିତା ।। ଆରସ୍ତେ ତେଜସ୍ଵିନୀ କନ୍ଯା ରୋହିଣୀଵ ଦିଵିପ୍ରଭା
ଯଦି ଏହି ଇଚ୍ଛା, ଓ ସୁଭାଗେ, ତୁମ ମନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି, ତେବେ ମୁଁ ଏହା ଆଣିବାକୁ ଯିବି; ତୁମେ ଏଠି ଇଚ୍ଛାମତା ରୁହ। ତେଜସ୍ବିନୀ କନ୍ୟା ରୋହିଣୀ ପରି ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ତତୋ ଜଗାମ କୌରଵ୍ଯ ସୋଽଗସ୍ତ୍ଯୋ ଭିକ୍ଷିତୁଂ ଵସୁ। ଶ୍ରୁତର୍ଵାଣଂ ମହୀପାଲଂ ଯଂ ଵେଦାଭ୍ଯଧିକଂ ନୃପୈଃ
ତାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଧନ ଅନ୍ବେଷଣ କରିବାକୁ, ଓ କୌରବ୍ୟ, ରାଜା ଶ୍ରୁତର୍ବାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଭେଦରୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ।
ସ ଵିଦିତ୍ଵା ତୁ ନୃପତିଃ କୁମ୍ଭଯୋନିମୁପାଗତମ୍। ଵିଷଯାନ୍ତେ ସହାମାତ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ସୁସତ୍କୃତମ୍
କୁମ୍ଭଯୋନି ଆସିଥିବା ବିଷୟ ଜାଣି, ରାଜା ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦେଶର ସୀମାକୁ ଗଲେ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ତସ୍ମୈ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ଥାନ୍ଯାଯମାନୀଯ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଯତୋ ଭୂତ୍ଵାପପ୍ରଚ୍ଛାଗମନେଽର୍ଥିତାମ୍
ସେଠାରେ ଭୂମିର ରାଜା ଆଗତ ଅତିଥିଙ୍କୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ ଆଣିଲେ, ହାତ ଯୋଡି ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ ପଚାରିଲେ।
ଵିତ୍ତାର୍ଥିନମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ପୃଥିଵୀପତେ। ଥାଶକ୍ତ୍ଯଵିହିଂସ୍ଯାନ୍ଯାନ୍ସଂଵିଭାଗଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
ହେ ଭୂମିର ରାଜା, ମୁଁ ଧନ ଚାହିଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ସମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଷ୍ଟ ପାଇବେ ନାହିଁ, ଏପରି ଭାଗ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ।
ତତ ଆଯଵ୍ଯଯୌ ପୂର୍ଣୋ ତସ୍ମୈ ରାଜା ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ଅତୋ ଵିଦ୍ଵନ୍ନୁପାଦତ୍ସ୍ଵ ଯଦତ୍ରଵ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ
ତାପରେ ରାଜା ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିସାବ ଦେଖାଇ, କହିଲେ— 'ଏଠାରେ ଯେଉଁଟି ଅତିରିକ୍ତ ଅଛି, ତାହା ଜାଣି ନିଜେ ନେଇନିଅ।'
ତତ ଆଯଵ୍ଯଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମୌ ସମମତିର୍ଦ୍ଵିଜଃ। ସର୍ଵଥା ପ୍ରାଣିନାଂ ପୀଡାମୁପାଦାନାଦମନ୍ଯତ
ତାପରେ ଦ୍ୱିଜ ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟ ସମାନ ଦେଖି, ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଭାବିଲେ— 'ଏଠାରୁ କିଛି ନେଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ହେବ।'
ସ ଶ୍ରୁତର୍ଵାଣମାଦାଯ ବ୍ରଧ୍ନଶ୍ଵମଗମତ୍ତତଃ। ସ ଚ ତୌ ଵିଷଯସ୍ଯାନ୍ତେ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦ୍ଯଥାଵିଧି
ତାପରେ ସେ ଶ୍ରୁତର୍ବାଣଙ୍କୁ ସହିତ ନେଇ ବ୍ରଧ୍ନଶ୍ୱଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ବ୍ରଧ୍ନଶ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଶ୍ରୁତର୍ବାଣଙ୍କୁ ଦେଶର ସୀମାରେ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଆଦର କଲେ।
ତଯୋରର୍ଧ୍ଯଂ ଚ ପାଦ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରଧ୍ନଶ୍ଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯତ୍। ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରଯୋଜନମୁପକ୍ରମେ। `ଵଦ କାମଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ୍ଯୋସ୍ମ୍ଯାଗମନେନ ତେ
ବ୍ରଧ୍ନଶ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ, ଅନୁମତି ଦେଇ ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରୟୋଜନ ପଚାରିଲେ— 'ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହେଲି, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କହନ୍ତୁ।'
ଵିତ୍ତକାମାଵିହ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଵିଦ୍ଧ୍ଯାଵାଂ ପୃଥିଵୀପତେ। ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯଵିହିଂସ୍ଯାନ୍ଯାନ୍ସଂଵିଭାଗଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ନୌ
ହେ ଭୂମିର ରାଜା, ଆମେ ଧନ ଆଶା କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ସମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଷ୍ଟ ପାଇବେ ନାହିଁ, ଏପରି ଭାଗ ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ତତ ଆଯଵ୍ଯଯୌ ପୂର୍ଣୌ ତାଭ୍ଯାଂ ରାଜା ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ଅତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ଗୃହ୍ଣୀତଂ ଯଦତ୍ରଵ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ
ତାପରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିସାବ ଦେଖାଇ କହିଲେ— 'ଏହା ଜାଣି, ଏଠାରେ ଯେଉଁଟି ଅତିରିକ୍ତ ଅଛି, ତାହା ନେଇନିଅ।'
ତତ ଆଯଵ୍ଯଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସମୌ ସମମତିର୍ଦ୍ଵିଜଃ। ସର୍ଵଥା ପ୍ରାଣିନାଂ ପୀଡାମୁପାଦାନାଦମନ୍ଯତ
ତାପରେ ଦ୍ୱିଜ ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟ ସମାନ ଦେଖି, ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଭାବିଲେ— 'ଏଠାରୁ କିଛି ନେଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ହେବ।'
ପୌରୁକୁତ୍ସଂ ତତୋ ଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ରସଦସ୍ଯୁଂ ମହାଧନମ୍। ଅଗସ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତର୍ଵା ଚ ବ୍ରଧ୍ନଶ୍ଵଶ୍ଚ ମହୀପତିଃ
ତାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଶ୍ରୁତର୍ବା ଓ ମହୀପତି ବ୍ରଧ୍ନଶ୍ୱ ପୌରୁକୁତ୍ସଙ୍କ ନିକଟକୁ, ଧନୀ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତ୍ରସଦସ୍ଯୁସ୍ତୁ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦ୍ଯଥାଵିଧି। ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାରାଜ ଵିଷଯାନ୍ତେ ମହାମନାଃ
ତ୍ରସଦସ୍ୟୁ ସେମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଆଦର କଲେ। ସେମାନେ ଦେଶର ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ରାଜା ମହାମାନ୍ୟତା ସହିତ ସେମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯମୈକ୍ଷ୍ଵାକୋ ରାଜସତ୍ତମଃ। ସମସ୍ତାଂଶ୍ଚ ତତୋଽପଚ୍ଛତ୍ପ୍ରଯୋଜନମୁପକ୍ରମେ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭରେ ଆଗମନର କାରଣ ପଚାରିଲେ।
ଵିତ୍ତକାମାନିହ ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଵିଦ୍ଧି ନଃ ପୃଥିଵୀପତେ। ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯଵୀହିଂସ୍ଯାନ୍ଯାନ୍ସଂଵିଭାଗଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ନଃ
ହେ ଭୂମିର ରାଜା, ଆମେ ଧନ ଆଶା କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ସମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଷ୍ଟ ପାଇବେ ନାହିଁ, ଏପରି ଭାଗ ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ତତ ଆଯଵ୍ଯଯୌ ପୂର୍ଣୌ ତେଷାଂ ରାଜା ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହ୍ଯୁପାଦଦ୍ଧ୍ଵଂ ଯଦତ୍ରଵ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ
ତାପରେ ରାଜା ସେମାନେକୁ ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିସାବ ଦେଖାଇ କହିଲେ— 'ଏହା ଜାଣି, ଏଠାରେ ଯେଉଁଟି ଅତିରିକ୍ତ ଅଛି, ତାହା ନେଇନିଅ।'
ତତ ଆଯଵ୍ଯଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସମୌ ସମମତିର୍ଦ୍ଵିଜଃ। ସର୍ଵଥା ପ୍ରାଣିନାଂ ପୀଡାମୁପାଦାନାଦମନ୍ଯତ
ତାପରେ ଦ୍ୱିଜ ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟ ସମାନ ଦେଖି, ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଭାବିଲେ— 'ଏଠାରୁ କିଛି ନେଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ହେବ।'
ତତଃ ସର୍ଵେ ସମେତ୍ଯାଥ ତେ ନୃପାସ୍ତଂ ମହାମୁନିମ୍। ଇଦମୂଚୁର୍ମହାରାଜ ସମଵେକ୍ଷ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଏକଠା ହୋଇ, ପରସ୍ପରେ ଆଲୋଚନା କରି, ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ— 'ହେ ମହାରାଜ, ...'
ଅଯଂ ଵୈ ଦାନଵୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିଲ୍ଵଲୋ ଵସୁମାନ୍ଭୁଵି। ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ସର୍ଵେଽଦ୍ଯଵଯଂ ଚାର୍ତାମହେ ଵସୁ
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଦାନବ ଇଲ୍ବଳା ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଧନୀ। ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଆଜି ଆମେ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ଲାଭ କରିବା।'
ତେଷାଂ ତଦାସୀଦୁଚିତମିଲ୍ଵଲସ୍ଯୈଵ ଭିକ୍ଷଣମ୍। ତତସ୍ତେ ସହିତା ରାଜନ୍ନିଲ୍ଵଲଂ ସମୁପାଦ୍ରଵନ୍
ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଲା ଯେ, ଇଲ୍ବଳାଙ୍କଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବେ। ଏହିପରି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସମସ୍ତେ ଇଲ୍ବଳାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଇଲ୍ଵଲସ୍ତାନ୍ଵିଦିତ୍ଵା ତୁ ମହର୍ଷିସହିତାନ୍ନୃପାନ୍। ଉପସ୍ଥିତାନ୍ସହାମାତ୍ଯୋ ଵିଷଯାନ୍ତେ ହ୍ଯପୂଜଯତ୍
ଇଲ୍ବଳ ତାଙ୍କର ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଜାଣି, ମହାର୍ଷିମାନେ, ରାଜାମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ସୀମାରେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅତିଥି ଭାବେ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ତେଷାଂ ତତୋଽସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତ୍ଵାତିଥ୍ଯମକରୋତ୍ତଦା। ସୁସଂସ୍କୃତେନ କୌରଵ୍ଯ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵାତାପିନା ତଦା
ତାପରେ, ଓ କୌରବ୍ୟ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଲ୍ବଳ ତାଙ୍କର ଭାଇ ବାତାପି ସହ ଏକଠି, ବଡ଼ ଆଡମ୍ବର ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିଥି ସତ୍କାର କଲେ।