ସ ତାନୁଵାଚ ତେଜସ୍ଵୀ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣଃ। କରିଷ୍ଯେ ପିତରଃ କାମଂ ଵ୍ଯେତୁ ଵୋ ମାନସୋ ଜ୍ଵରଃ
ତପସ୍ୱୀ ଋଷି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ପୂର୍ବଜମାନେକୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି; ତୁମର ମନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହେଉ।'
ତତଃ ପ୍ରସଵସନ୍ତାନଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଆତ୍ମନଃ ପ୍ରସଵସ୍ଯାର୍ଥେ ନାପଶ୍ଯତ୍ସଦୃଶୀଂ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ଏପରେ, ଭଗବତ ଋଷି ସନ୍ତାନ ନିମିତ୍ତେ ଚିନ୍ତା କରି, ନିଜ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଜନନୀ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହିପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଜନନୀ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ସ ତସ୍ଯ ତସ୍ ସତ୍ଵସ୍ଯ ତତ୍ତଦଙ୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍। ସଂଗୃହ୍ଯତତ୍ସମୈରଙ୍ଗୈର୍ନିର୍ମମେ ସ୍ତ୍ରିଯମୁତ୍ତମାମ୍
ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ତମ ଗୁଣଗୁଡିକୁ ଏକତ୍ର କରି, ଉତ୍ତମ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ମିଶାଇ, ଏକ ଉତ୍ତମ ଜନନୀ ତିଆରି କଲେ।
ସ ତାଂ ଵିଦର୍ଭରାଜାଯ ପୁତ୍ରକାମାଯ ତାମ୍ଯତେ। ନିର୍ମିତାମାତ୍ମନୋଽର୍ଥାଯ ମୁନିଃ ପ୍ରାଦାନ୍ମହାତପାଃ
ମହାତପସ୍ୱୀ ମୁନି, ନିଜ ପାଇଁ ପୁଅ ଆଶାରେ, ନିର୍ମିତା ଜନନୀକୁ ପୁଅ ଚାହିଁଥିବା ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ସା ତତ୍ର ଜଜ୍ଞେ ସୁଭଗା ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୌଦାମନୀ ଯଥା। ଵିଭ୍ରାଜମାନା ଵପୁଷା ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ଶୁଭାନନା
ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଲା ସୁଭଗା, ଦୀପ୍ତିରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଲାଗି ଚମକୁଥିବା; ତାଙ୍କର ରୂପ ଏତେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା, ଯେ ଜଣେ ମନୋହର ମୁହଁ ଦେଇ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢିଗଲା।
ଜାତମାତ୍ରାଂ ଚ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈଦର୍ଭଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ପ୍ରହର୍ଷେଣ ଦ୍ଵିଜାତିଭ୍ଯୋ ନ୍ଯଵେଦଯତ ଭାରତ
ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ, ଭୂମିର ରାଜା ବିଦର୍ଭ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଏହି ସୁଖଦ ଖବର ଦେଲେ।
ଅଭ୍ଯନନ୍ଦନ୍ତ ତାଂ ସର୍ଵେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵସୁଧାଧିପ। ଲୋପାମୁଦ୍ରେତି ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଚକ୍ରିରେ ନାମ ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଲୋପାମୁଦ୍ରା' ନାମ ରଖିଲେ।
ଵଵୃଧେ ସା ମହାରାଜ ବିଭ୍ରତୀ ରୂପମୁତ୍ତମମ୍। ଅପ୍ସ୍ଵିଵୋତ୍ପଲିନୀ ଶୀଘ୍ରମଗ୍ନେରିଵ ଶିଖା ଶୁଭା
ସେ ରାଜା, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବଢିଗଲା; ଜଳରେ ପଦ୍ମ ଯେପରି ଶୀଘ୍ର ବଢେ, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଯେପରି ଚମକେ, ସେ ତେଉଁ ଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।
ତାଂ ଯୌଵନସ୍ଥାଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଶତଂ କନ୍ଯାଃ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ। ଦାସ୍ଯଃ ଶତଂ ଚ କଲ୍ଯାଣୀମୁପାତସ୍ଥୁର୍ଵଶାନୁଗାଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁବତୀ ହେଲା, ରାଜା, ଏକ ଶତ କନ୍ୟା ଭଲଭାବରେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ; ଏକ ଶତ ସୁନ୍ଦର ଦାସୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ସା ସ୍ମ ଦାସୀଶତଵୃତା ମଧ୍ଯେ କନ୍ଯାଶତସ୍ଯ ଚ। ଆରସ୍ତେ ତେଜସ୍ଵିନୀ କନ୍ଯା ରୋହିଣୀଵ ଦିଵିପ୍ରଭା
ସେ ଦାସୀ ଶତ ଓ କନ୍ୟା ଶତ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ତେଜସ୍ୱିନୀ କନ୍ୟା ରୋହିଣୀ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଚମକେ, ସେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।
ଯୌଵନସ୍ଥାମପି ଚ ତାଂ ଶୀଲାଚାରସମନ୍ଵିତାମ୍। ନ ଵଵ୍ରେ ପୁରୁଷଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଭଯାତ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଯଦିଓ ସେ ଯୁବତୀ ହେବା ସହିତ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଶୀଳ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପିତାଙ୍କ ଭୟରେ କେହି ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ ନାହିଁ।
ସା ତୁ ସତ୍ଯଵତୀ କନ୍ଯା ରୂପେଣାପ୍ସରସୋପ୍ଯତି। ତୋଷଯାମାସ ପିତରଂ ଶୀଲେନ ସ୍ଵଜନଂ ତଥା
ସତ୍ୟବତୀ ନାମକ ଏହି କନ୍ୟା ରୂପରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କଲେ; ତାଙ୍କର ଶୀଳ ଦ୍ୱାରା ପିତାକୁ ଏବଂ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଖୁସି କରିଲେ।
ଵୈଦର୍ଭୀ ତୁ ତଥାଯୁକ୍ତାଂ ଯୁଵତୀଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵୈ ପିତା। ମନସା ଚିନ୍ତଯାମାସ କସ୍ମୈ ଦଦ୍ଯାମିମାଂସୁତାମ୍
ବିଦର୍ଭ ରାଜା ତାଙ୍କର ଏପରି ଯୁବତୀ ଝିଅକୁ ଦେଖି, ମନେ ଭାବିଲେ — 'ଏହି ଝିଅକୁ କାହାକୁ ଦେବି?'
ଯଦାତ୍ଵମନ୍ଯତାଗସ୍ତ୍ଯୋ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯେ ତାଂ କ୍ଷମାମିତି। ତଦାଽଭିଗମ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ଵୈଦର୍ଭଂ ପୃଥିଵୀପତିମ୍
ଯେତେବେଳେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ବିବାହ କରିବାକୁ ଭାବିଲେ ଏବଂ ଭାବିଲେ — 'ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ', ତେବେ ସେ ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କୁ ଆସି କହିଲେ।
ରାଜନ୍ନିଵେଶେ ବୁଦ୍ଧିର୍ମେ ଵର୍ତତେ ପୁତ୍ରକାରଣାତ୍। ଵରଯେତ୍ଵାଂ ମହୀପାଲ ଲୋପାମୁଦ୍ରାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
‘ରାଜା, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଘରସ୍ଥ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ମୋ ମନ ଚାହୁଁଛି; ଲୋପାମୁଦ୍ରାକୁ ମୋ ପାଇଁ ବାଛି ଦେଉ, ଭୂମିର ଶାସକ।’
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ମିନିନା ମହୀପାଲୋ ଵିଚେତନଃ। ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନାଯ ଚାଶକ୍ତଃ ପ୍ରଦାତୁଂ ଚୈଵ ନୈଚ୍ଛତ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବିଦ୍ର୍ଭ ରାଜା ଅତି ଅସ୍ତିର ହେଲେ; ନାକୁ ନାକି ବାଦ୍ଧା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ସ ଭାର୍ଯାମଭ୍ଯେତ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ମହର୍ଷିର୍ଵୀର୍ଯଵାନେଷ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶାପାଗ୍ନିନା ଦହେତ୍
ତାପରେ ରାଜା ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ — 'ଏହି ମହାର୍ଷି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଯଦି କ୍ରୋଧିତ ହେବେ, ତାଙ୍କର ଶାପର ଅଗ୍ନିରେ ଆମେ ଦହିଯିବା।'
ତଂ ତଥା ଦୁଃଖିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଭାର୍ଯଂ ପୃଥିଵୀପତିମ୍। ଲୋପାମୁଦ୍ରାଽଭିଗମ୍ଯେଦଂ କାଲେ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଲୋପାମୁଦ୍ରା ସମୟ ଦେଖି ଆସି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ମତ୍କୃତେ ମହୀପାଲ ପୀଡାମଭ୍ଯେତୁମର୍ହସି। ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମାମଗସ୍ତ୍ଯାଯ ତ୍ରାହ୍ଯାତ୍ମାନଂ ମଯା ପିତଃ
‘ମୋ ପାଇଁ ଆପଣ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୋତେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ, ପିତା, ଆପଣ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।’
ଦୁହିତୁର୍ଵଚନାଦ୍ରାଜା ସୋଽଗସ୍ତ୍ଯାଯ ମହାତ୍ମନେ। ଲୋପାମୁଦ୍ରାଂ ତତଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଵିଧିପୂର୍ଵଂ ଵିଶାଂପତେ
ଝିଅର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଲୋପାମୁଦ୍ରାକୁ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଦେଇଦେଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ଭାର୍ଯାମଗସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଲୋପାମୁଦ୍ରାମଭାଷତ। ମହାର୍ହାଣ୍ଯୁତ୍ସୃଜୈତାନି ଵାସାଂସ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ଘରବାରିଣୀ ମିଳିବା ପରେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଲୋପାମୁଦ୍ରାକୁ କହିଲେ — 'ଏହି ମହାମୂଲ୍ୟ ଜମା କପଡ଼ା ଓ ଗହନା ଛାଡିଦିଅ।'
ତତଃ ସା ଦର୍ଶନୀଯାନି ମହାର୍ହାଣି ତନୂନି ଚ। ସମୁତ୍ସସର୍ଜ ରମ୍ଭୋରୂର୍ଵସନାନ୍ଯାଯତେକ୍ଷଣା
ତାପରେ, କଦଳୀ ତଣ୍ଡା ପରି ଉରୁ ଓ ମୃଗ ଦୃଷ୍ଟି ପରି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଲୋପାମୁଦ୍ରା ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ବସନ ଓ ଗହନା ଛାଡିଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚୀରାଣି ଜଗ୍ରାହ ଵଲ୍କଲାନ୍ଯଜିନାନି ଚ। ସମାନଵ୍ରତଚର୍ଯା ଚ ବଭୂଵାଯତଲୋଚନା
ତାପରେ ସେ ଚିରା, ଭଲକଳ ଓ ଅଜିନ ପିନ୍ଧିଲେ; ଏବଂ ଚଉଡ଼ା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଲୋପାମୁଦ୍ରା, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହ ଏକାଟି ନିୟମ ଓ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରମଥାଗମ୍ଯ ଭଗଵାନୃଷିସତ୍ତମଃ। ଉଗ୍ରମାତିଷ୍ଠତ ତପଃ ସହ ପତ୍ନ୍ଯାଽନୁକୂଲଯା
ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ନିଜ ଭକ୍ତିଶୀଳ ପତ୍ନୀ ସହିତ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସା ପ୍ରୀତ୍ଯା ବହୁମାନାଚ୍ଚ ପତିଂ ପର୍ଯଚରତ୍ତଦା। ଅଗସ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ପରାଂ ପ୍ରୀତିଂ ଭାର୍ଯାଯାମଗମତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ସମୟରେ ଲୋପାମୁଦ୍ରା ପ୍ରେମ ଓ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ସେବା କଲେ; ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ନିଜ ପତ୍ନୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତତୋ ବହୁତିଥେ କାଲେ ଲୋପାମୁଦ୍ରାଂ ଵିଶାଂପତେ। ତପସା ଦ୍ଯୋତିତାଂ ସ୍ନାତାଂ ଦଦର୍ଶ ଭଗଵାନୃଷିଃ
ବହୁ ସମୟ ପରେ, ମହାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ତପସ୍ୟାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ସ୍ନାନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଲୋପାମୁଦ୍ରାକୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ତସ୍ଯାଃ ପରିଚାରେଣ ଶୌଚେନ ଚ ଦମେନ ଚ। ଶ୍ରିଯା ରୂପେଣ ଚ ପ୍ରୀତୋ ମୈଥୁନାଯାଜୁହାଵ ତାମ୍
ତାଙ୍କର ସେବା, ପବିତ୍ରତା, ନିୟମ, ଶ୍ରୀ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଖୁସି ହେଇ, ମିଳନ ପାଇଁ ଲୋପାମୁଦ୍ରାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ତତଃ ସା ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଲଜ୍ଜମାନେଵ ଭାମିନୀ। ତଦା ସପ୍ରଣଯଂ ଵାକ୍ଯଂ ଭଗଵନ୍ତମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଲୋପାମୁଦ୍ରା ହାତ ଜୋଡି ଲଜ୍ଜା ଭାବରେ, ପ୍ରେମ ଭରା କଥା ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅସଂଶଯଂ ପ୍ରଜାହେତୋର୍ଭାର୍ଯାଂ ପତିରଵିନ୍ଦତ। ପା ତୁ ତ୍ଵଯି ମମ ପ୍ରୀତିସ୍ତାମୃଷେ କର୍ତୁମର୍ହସି
ନିଶ୍ଚୟ, ପତି ପ୍ରଜା ପାଇଁ ପତ୍ନୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ମୋର ପ୍ରେମ ତୁମେ ପ୍ରତି ଅବିଚଳିତ ଅଛି—ଓ ଋଷି, ଏହା ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଥା ପିତୁର୍ଗୃହେ ଵିପ୍ର ପ୍ରାସାଦେ ଶଯନଂ ମମ। ତଥାଵିଧେ ତ୍ଵଂ ଶଯନେ ମାମୁପୈତୁମିହାର୍ହସି
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେପରିକି ମୋର ପିତାଙ୍କ ଗୃହରେ ମୋର ଶୟନ ଥିଲା, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ଏକ ଶୟନରେ ତୁମେ ମୋତେ ଆସିବା ଉଚିତ।