ପୁଣ୍ଯେ ଗିରୌ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ମୃଗପକ୍ଷିନିଷେଵିତେ। ଉଜ୍ଜଯନ୍ତେ ସ୍ମ ତପ୍ତାଙ୍ଗୋ ନାକପୃଷ୍ଠେ ମହୀଯତେ
ସୁରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଶର ପବିତ୍ର ପର୍ବତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ଉଜ୍ଜୟନ୍ତ ପର୍ବତ ଉପରେ ତପ୍ତାଙ୍ଗ ଏକଥିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମହିମା ପାଇଥିଲେ।
ଏଷ ନାରାଯଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କ୍ଷୀରାର୍ଣଵନିକେତନଃ। ନାଗପର୍ଯଙ୍କମୁତ୍ସୃଜ୍ଯହ୍ଯାଗତୋ ମଧୁରାଂ ପୁରୀମ୍
ଏହି ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ, ଦୁଧର ସାଗରରେ ବାସ କରୁଥିବା, ନାଗଶଯ୍ୟା ଛାଡ଼ି ମଧୁରା ନଗରକୁ ଆସିଥିଲେ।
ପୁଣ୍ଯା ଦ୍ଵାରଵତୀ ତତ୍ରଯତ୍ରାସୌ ମଧୁସୂଦନଃ। ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵଃ ପୁରାଣୋସୌ ସ ହି ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରାବତୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁସୂଦନ ନିଜେ ବାସ କରନ୍ତି। ସେ ପୁରୁଣା ଦେବତା, ସନାତନ ଧର୍ମ ସ୍ୱରୂପ।
ଯେ ଚ କଵେଦଵିଦୋ ଵିପ୍ରା ଯେ ଚାଧ୍ଯାତ୍ମଵିଦୋ ଜନାଃ। ତେ ଵଦନ୍ତି ମହାତ୍ମାନଂ କୃଷ୍ଣଂ ଧର୍ମଂ ସନାତନମ୍
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ସେଇ ସନାତନ ଧର୍ମ।
ପଵିତ୍ରାଣାଂ ହି ଗୋଵିନ୍ଦଃ ପଵିତ୍ରଂ ପରମୁଚ୍ଯତେ। ପୁଣ୍ଯାନାମପି ପୁଣ୍ଯୋସୌ ମଙ୍ଗାଲାନାଂ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୋ ଦେଵଦେଵଃ ସନାତନଃ
ପବିତ୍ର ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବିନ୍ଦ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ। ତିନି ଲୋକରେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ସନାତନ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ।
ଅଵ୍ଯଯାତ୍ମା ଵ୍ଯଯାତ୍ମା ଚ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ। ଆସ୍ତେ ହରିରଚିନ୍ତ୍ଯାତ୍ମା ତତ୍ରୈଵ ମଧୁସୂଦନଃ
ଅବିନାଶୀ ଓ ବିନାଶଶୀଳ ଦୁହିଁ ପ୍ରକୃତି ଥିବା, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ହରି, ଏଠି ମଧୁସୂଦନ ଭାବେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଅଵନ୍ତୀଷୁ ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂ ଵୈ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ତେ ଦିଶି। ଯାନି ତତ୍ରପଵିତ୍ରାଣି ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ଅବନ୍ତୀ ଦେଶର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମକୁ କହିବି।
ପ୍ରିଯଙ୍ଗ୍ଵାମ୍ରଵଣୋପେତା ଵାନୀରଫଲମାଲିନୀ। ପ୍ରତ୍ଯକ୍ସ୍ରୋତା ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ନର୍ମଦା ତତ୍ର ଭାରତ
ଏଠି, ଭାରତ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଓ ଆମ୍ବ ଗଛର ଝାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବନୀର ଫଳର ଗୁଛରେ ଭରିଆ, ପବିତ୍ର ନର୍ମଦା ନଦୀ ଅଛି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ। ସରିଦ୍ଵନାନି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରା ଦେଵାଶ୍ଚ ସପିତାମହାଃ
ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ, ନଦୀ, ବନ, ପର୍ବତ ଓ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ଅଛନ୍ତି—
ନର୍ମଦାଯାଂ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହସିଦ୍ଧର୍ଷିଚାରଣୈଃ। ସ୍ନାତୁମାଯାନ୍ତି ପୁଣ୍ଯୌଧୈଃ ସଦା ଵାରିଷୁ ଭାରତ
ସେଇ ନର୍ମଦାରେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନେକ ସିଦ୍ଧ ଋଷି ଓ ଚାରଣମାନେ ସଦା ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ହେ ଭାରତ।
ନିରେତଃ ଶ୍ରୂଯତେ ପୁଣ୍ଯୋ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ରଵସୋ ମୁନେଃ। ଜଜ୍ଞେ ଧନପତିର୍ଯତ୍ର କୁବେରୋ ନରଵାହନଃ
ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ନିରେତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଋଷି ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ କଥା ଶୁଣାଯାଏ; ଯେଉଁଠାରେ ଧନର ଦେବତା କୁବେର, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଧିପତି, ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଵୈଢୂର୍ଯଶିଖରୋ ନାମ ପୁଣ୍ଯୋ ଗିରିଵରଃ ଶିଵଃ। ନିତ୍ଯପୁଷ୍ପଫଲାସ୍ତତ୍ର ପାଦପା ହରିତଚ୍ଛଦାଃ
ସେଠାରେ ବୈଢୂର୍ୟ ଶିଖର ନାମକ ପବିତ୍ର ଶିଳାପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାର ଗଛମାନେ ସଦା ହରିତ ଓ ଫୁଲ ଫଳରେ ଭରିଆ।
ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ଶିଖରେ ସରଃ ପୁଣ୍ଯଂ ମହୀପତେ। ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମଂ ମହାରାଜ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତମ୍
ସେଇ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ, ରାଜା, ଏକ ପବିତ୍ର ସରୋବର ଅଛି, ଯାହାରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲିଛି, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏଠିକୁ ଆସନ୍ତି।
ବହ୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯଂ ମହାରାଜ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ପର୍ଵତେ। ପୁଣ୍ଯେ ସ୍ଵର୍ଗୋପମେ ଚୈଵ ଦେଵର୍ଷିଗଣସେଵିତେ
ସେଇ ପବିତ୍ର ଓ ସ୍ୱର୍ଗସମ ପର୍ବତରେ, ରାଜା, ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବଋଷିମାନେ ବାସ କରନ୍ତି।
ହ୍ରଦିନୀ ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥା ଚ ରାଜର୍ଷେସ୍ତତ୍ର ଵୈ ସରିତ୍। ଵିଶ୍ଚାମିତ୍ରେଣ ତପସା ନିର୍ମିତା ସର୍ଵପାଵନୀ
ସେଠାରେ ହ୍ରଦିନୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ରାଜାଋଷିମାନେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଏହି ନଦୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ।
ଯସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ସତାଂ ମଧ୍ଯେ ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ। ପପାତ ସ ପୁନର୍ଲୋକାଁଲ୍ଲେଭେ ଧର୍ମାନ୍ସନାତନାନ୍
ଏହି ନଦୀର କୂଳରେ, ସଦ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୟାତି ପତିତ ହୋଇଥିଲେ; ପରେ ସେ ସନାତନ ଲୋକ ଓ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତତ୍ରପୁଣ୍ଯୋ ହ୍ରଦଃ ଖ୍ଯାତୋ ମୈନାକଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତଃ। ବହୁମୂଲଫଲୋପେତସ୍ତ୍ଵମିତୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ
ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ହ୍ରଦ ଅଛି ଯାହା ବହୁତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ମୈନାକ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ତମିତ ପର୍ବତ, ତୁମେ ବହୁତ ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛ।
ଆଶ୍ରମଃ କକ୍ଷସେନସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ତତ୍ରଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଚ୍ଯଵନସ୍ଯାଶ୍ରମଶ୍ଚୈଵ ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତତ୍ରପାଣ୍ଡଵ। ତତ୍ରାଲ୍ପେନୈଵ ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାସ୍ତପସା ଵିଭୋ
ଏଠି କକ୍ଷସେନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଏଠି ଚ୍ୟବନ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠି ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ସହଜରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁଥାନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଜମ୍ବୂମାର୍ଗୋ ମହାରାଜ ଋଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍। ଆଶ୍ରମ ଶାମ୍ଯତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୃଗଦ୍ଵିଜନିଷେଵିତଃ
ହେ ମହାରାଜ, ଶୁଦ୍ଧ ମନବଳିଆ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଜମ୍ବୁ ମାର୍ଗରେ ଯାଆନ୍ତି, ସେଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାମ୍ୟତ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ତତଃ ପୁଣ୍ଯତମା ରାଜନ୍ସତତଂ ତାପସୈର୍ଯୁତା। କେତୁମାଲା ଚ ମେଧ୍ଯା ଚ ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରଂ ଚ ଭୂମିପ। ଖ୍ଯାତଂ ଚ ସୈନ୍ଧଵାରଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜନିଷେଵିତମ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ସେଠି ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ସଦା ତାପସମାନେ ରହନ୍ତି। କେତୁମାଳ, ମେଧ୍ୟା ଓ ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର ଓ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ସିନ୍ଧୁ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ପବିତ୍ର ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବହୁତ ଯାଆନ୍ତି।
ପିତାମହସରଃ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଷ୍କରଂ ନାମ ନାମତଃ। ଵୈଖାନସାନାଂ ସିଦ୍ଧାନାମୃଷୀଣାମାଶ୍ରମଃ ପ୍ରିଯଃ
ସେଠି ପିତାମହଙ୍କ ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କର ହ୍ରଦ ଅଛି। ଏହି ସ୍ଥାନ ଭଲ ଭାବରେ ସିଦ୍ଧ ଭାଇଥିବା ବୈଖାନସ ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରମ।
ଅପ୍ଯତ୍ର ସଂଶ୍ରଯାର୍ଥାଯ ପ୍ରଜାପତିରଥୋ ଜଗୌ। ପୁଷ୍କରେଷୁ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଥାଂ ସୁକୃତିନାଂଵର
ଏଠି ମଧ୍ୟ, ଅସ୍ରୟ ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତି ଏଠିକୁ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ପୁଷ୍କରରେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଶୁଭ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଗାଥା କହିଥିଲେ।
ମନସାଽପ୍ଯଭିକାମସ୍ଯ ପୁଷ୍କରାଣି ମନଖିନଃ। ଵିପ୍ରଣଶ୍ଯନ୍ତି ପାପାନି ନାକପୃଷ୍ଠେ ଚ ମୋଦତେ
ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ପୁଷ୍କର ତାଙ୍କର ମନର ଦୋଷ ଦୂର କରିଦିଏ। ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ଦିଶି ପୁଣ୍ଯାନି ଯାନି ଵୈ। ତାନି ତେ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଯେଉଁ ସବୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ତୁମକୁ କହିବି।
ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ଭୂତ୍ଵା ମମ ମନ୍ତ୍ରଯତଃ ପ୍ରଭୋ। କଥାପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ଵୀର ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ଜନଯତେ ଶୁଭାମ୍
ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ମନରେ ଶୁଭ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ସରସ୍ଵତୀ ମହାପୁଣ୍ଯା ହ୍ରଦିନୀ ତୀର୍ଥମାଲିନୀ। ସମୁଦ୍ରଗା ମହାଵେଗା ଯମୁନା ଯତ୍ର ପାଣ୍ଡଵ
ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର, ଅନେକ ହ୍ରଦ ଓ ତୀର୍ଥ ଥିବା, ଏବଂ ଯମୁନା ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ରୁତ ଧାରାରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ।
ଯତ୍ର ପୁଣ୍ଯତରଂ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ଲକ୍ଷାଵତରଣଂ ଶୁଭମ୍। ଯତ୍ରସାରସ୍ଵତୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଵଭୃଥଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠି ପ୍ଲକ୍ଷାବତରଣ ନାମକ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସରସ୍ୱତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞ କରି ଶେଷ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତି।
ପୁଣ୍ଯଂ ଚାଖ୍ଯାଯତେ ଦିଵ୍ଯଂ ଶିଵମଗ୍ନିଶିରୋଽନଘ। ସହଦେଵୋଽଯଜଦ୍ଯତ୍ରଶମ୍ଯାକ୍ଷେପେଣ ଭାରତ
ଏଠି ଦିବ୍ୟ, ଶୁଭ ଏବଂ ପାପ ନଥିବା ଅଗ୍ନିଶିରସ୍ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏଠି ସହଦେବ ଶମୀ ଗଛର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଚାର୍ଥେଽସୌ ଇନ୍ଦ୍ରଗୀତା ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଗାଥା ଚରତି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଗୀଯମାନା ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ଏହି ବିଷୟରେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୀତ ଅଛି, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ପଢ଼ନ୍ତି।
ଅଗ୍ନଯଃ ସହଦେଵେନ ଯେ ଚିତା ଯମୁନାମନୁ। ତେ ତସ୍ଯ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ସହସ୍ରଶତଦକ୍ଷିଣାଃ
ଯମୁନା ତୀରେ ସହଦେବ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ଶତଶଃ ହଜାର ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।