ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ଶାସ୍ତ୍ରତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଦର୍ଶିଵାନ୍। ପୁଲସ୍ତ୍ଯଵଚନାଚ୍ଚୈଵ ପୃଥିଵୀଂ ପରିଚକ୍ରମେ
ହେ କୁରୁବଂଶର ସିଂହ, ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଭୀଷ୍ମ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ପୃଥିବୀ ଚାରିଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ।
ଏଵମେଷା ମହାଭାଗା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ମହାପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵପାପପ୍ରମୋଚନୀ
ଏଭଳି ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ସବୁପାପ ଦୂର କରେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ପୃଥିଵୀଂ ସଂଚରିଷ୍ଯତି। ଅଶ୍ଵମେଧଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଫଲଂ ପ୍ରେତ୍ଯ ସ ଭୋକ୍ଷ୍ଯତି
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଯିଏ ପୃଥିବୀ ଚାରିଦିଗ ଘୁରିବେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶତାଧିକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ତତଶ୍ଚାଷ୍ଟଗୁଣଂ ପାର୍ଥ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ଧର୍ମମୁତ୍ତମମ୍। ଭୀଷ୍ମଃ କୁରୂଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ଯଥା ପୂର୍ଵମଵାପ୍ତଵାନ୍
ତାପରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିବେ, ଯେପରି ଭୀଷ୍ମ, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ପୂର୍ବରୁ ପାଇଥିଲେ।
ନେତା ଚ ତ୍ଵମୃଷୀନ୍ଯସ୍ମାତ୍ତେନ ତେଽଷ୍ଟଗୁଣଂ ଫଲମ୍। ରକ୍ଷୋଗଣବିକୀର୍ଣାନି ତୀର୍ଥାନ୍ଯେତାନି ଭାରତ। ଅଗମ୍ଯାନି ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୈସ୍ତ୍ଵାମୃତେ କୁରୁନନ୍ଦନ
ଏବଂ ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡିକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି, କେବଳ ତୁମେ ରକ୍ଷସମାନେ ଘେରିଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଯିବାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରିବେ, ଏହାପାଇଁ ତୁମେ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ଫଳ ପାଇବେ।
ଇଦଂ ଦେଵର୍ଷିଚରିତଂ ସର୍ଵତୀର୍ତାଭିସଂଵୃତମ୍। ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାଽପିସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ କଥା, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଭରିଆ, ଯିଏ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଋଷିମୁଖ୍ଯାଃ ସଦା ଯତ୍ରଵାଲ୍ମୀକିସ୍ତ୍ଵଥ କଶ୍ଯପଃ। ଆତ୍ରେଯଃ କୁଣ୍ଡଜଠରୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽଥ ଗୌତମଃ
ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ବଳ୍ମୀକି, କଶ୍ୟପ, ଆତ୍ରେୟ, କୁଣ୍ଡଜଠର, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଗୌତମ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି,
ଅସିତୋ ଦେଵଲଶ୍ଚୈଵ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋଽଥ ଗାଲଵଃ। ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ମୁନିରୁଦ୍ଦାଲକସ୍ତଥା
ଅସିତ, ଦେବଳ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଗାଳବ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ବଶିଷ୍ଠ ଏବଂ ଉଦ୍ଦାଳକ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି,
ଶୌନକଃ ସହ ପୁତ୍ରେଣ ଵ୍ଯାସଶ୍ଚ ତପତାଂଵରଃ। ଦୁର୍ଵାସାଶ୍ଚ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜାବାଲିଶ୍ଚ ମହାତପାଃ
ଶୌନକ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ, ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ୟାସ, ଦୁର୍ବାସା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ ଜାବାଲି ଅଛନ୍ତି,
ଏତେ ଋଷିଵରାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷାସ୍ତପୋଧନାଃ। ଏଭିଃ ସହ ମହାରାଜ ତୀର୍ଥାନ୍ଯେତାନ୍ଯନୁଵ୍ରଜ
ଏହି ସମସ୍ତ ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ ତୁମ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ଏମାନଙ୍କ ସହିତ, ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଅ।
ଏଷ ତେ ଲୋମଶୋ ନାମ ମହର୍ଷିରମିତଦ୍ଯୁତିଃ। ସମେଷ୍ଯତି ମହାରାଜ ତେନ ସାର୍ଧମନୁଵ୍ରଜ
ଏହି ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ମହାର୍ଷି ଲୋମଶ, ସେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିବେ; ତାଙ୍କ ସହିତ ଯାଅ।
ମଯାଽପିସହ ଧର୍ମଜ୍ଞ ତୀର୍ଥାନ୍ଯେତାନ୍ଯନୁକ୍ରମାତ୍। ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ମହତୀଂ କୀର୍ତିଂ ଯଥା ରାଜା ମହାଭିଷକ୍
ମୋ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦେଖିବେ, ଏବଂ ବଡ଼ ଚିକିତ୍ସକ ରାଜା ପରି ବିଶାଳ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବେ।
ଯଥା ଯଯାତିର୍ଧର୍ମାତ୍ମା ଯଥା ରାଜା ପୁରୂରଵାଃ। ତଥା ତ୍ଵଂ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ସ୍ଵେନ ଧର୍ମେଣ ଶୋଭସେ
ଯେପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଯୟାତି ଓ ପୁରୁରବା, ସେପରି ହେ କୁରୁବଂଶର ସିଂହ, ତୁମେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛ।
ଯଥା ଭଗୀରଥୋ ରାଜା ଯଥା ରାମଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ତଥା ତ୍ଵଂ ସର୍ଵରାଜଭ୍ଯୋ ଭ୍ରାଜସେ ରଶ୍ମିଵାନିଵ
ଯେପରି ଭାଗୀରଥ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ, ସେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଯଥା ମନୁର୍ଯଥେକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ଯଥା ପୂରୁର୍ମହାଯଶାଃ। ଯଥା ଵୈନ୍ଯୋ ମହାରାଜ ତଥା ତ୍ଵମପି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଯେପରି ମନୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ବଡ଼ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ପୁରୁ ଓ ବେଣ୍ୟ ମହାରାଜ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯଥା ଚ ଵୃତ୍ରହା ସର୍ଵାନ୍ସପତ୍ନାନ୍ନିର୍ଦହନ୍ପୁରା। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ପାଲଯାମାସ ଦେଵରାଡ୍ଵିଗତଜ୍ଵରଃ
ଏବଂ ଯେପରି ବୃତ୍ରନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦହି ତିନି ଲୋକକୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ପାଳନ କରିଥିଲେ,
ତଥା ଶତ୍ରୁକ୍ଷଯଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯିଷ୍ଯସି। ସ୍ଵଧର୍ମଵିଜିତାମୁର୍ଵୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜୀଵଲୋଚନ। ଖ୍ଯାତିଂ ଯାସ୍ଯସି ଧର୍ମେଣ କାର୍ତଵୀର୍ଯାର୍ଜୁନୋ ଯଥା
ଏଭଳି ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ସମାପ୍ତ କରି, ତୁମ ଜନତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା। ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଏଇ ପୃଥିବୀକୁ ଅଧିକାର କରିବା ପରେ, ରାଜୀବନୟନ, ତୁମେ ଧର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ, ଯେପରି କର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ କରିଥିଲେ।
ଏଵମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ରାଜାନଂ ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ମହାରାଜ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଏପରି ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ ମହାରାଜଙ୍କୁ ଅନୁମତି ମାଗି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋଷି ଧର୍ମାତ୍ମା ତମେଵାର୍ଥଂ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଶ୍ରିତଂ ପୁଣ୍ଯମୃଷୀଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଇ କଥା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ନେଇ ଋଷିମାନେ କ’ଣ କହିଥିଲେ, ତାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ଭ୍ରାତୄଣାଂ ମତମାଜ୍ଞାଯ ନାରଦସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ। ପିତାମହସମଂ ଧୌମ୍ଯଂ ପ୍ରାହ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଭାଇମାନେ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନାରଦଙ୍କର ମତ ଜାଣି, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପିତାମହ ସମାନ ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମଯା ସ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଜିଷ୍ଣୁଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ଅସ୍ତ୍ରହେତୋର୍ମହାବାହୁରମିତାତ୍ମା ଵିଵାସିତଃ
ମୋ ଦ୍ୱାରା, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ସତ୍ୟବୀର ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ, ଅସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ପ୍ରେଷିତ ହୋଇଥିଲେ।
ସ ହି ଵୀରୋଽନୁରକ୍ତଶ୍ ସମର୍ଥଶ୍ଚ ତପୋଧନଃ। କୃତୀ ଚ ଭୃଶମପ୍ଯସ୍ତ୍ରେ ଵାସୁଦେଵ ଇଵ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ନିଜେ ଏକ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ବୀର, କ୍ଷମତାଶାଳୀ ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ; ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଣରେ ବିଶେଷ ପାରଦର୍ଶୀ, ଏବଂ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଅହଂ ହ୍ଯେତାଵୁଭୌ ବ୍ରହ୍ମନ୍କୃଷ୍ଣାଵରିଵିଘାତିନୌ। ଅଭିଜାନାମି ଵିକ୍ରାନ୍ତୌ ତଥା ଵ୍ଯାସଃ ପରନ୍ତପୌ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏହି ଦୁଇ ଶୂରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ଅପମାନ ବାଧାଇଥିଲେ, ସେମାନେ କେତେ ବଳବାନ ଏହା ମୁଁ ଜାଣେ, ଯେପରି ବ୍ୟାସ ଜାଣନ୍ତି।
ତ୍ରିଯୁଗୌ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୌ ଵାସୁଦେଵଧନଂଜଯୌ। ନାରଦୋଽପିତଥା ଵେଦ ଯୋଷ୍ଯଶଂସତ୍ସଦା ମମ
ତିନି ଯୁଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପଦ୍ମନୟନ ବାସୁଦେବ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ, ଏହି ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ; ଏହି କଥା ନାରଦ ସଦା ମୋତେ କହିଥିଲେ।
ତଥାଽହମପି ଜାନାମି ନରନାରାଯଣାଵୃଷୀ। ଶକ୍ତୋଽଯମିତ୍ଯତୋ ମତ୍ଵା ମଯା ସ ପ୍ରେଷିତୋଽର୍ଜୁନଃ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଜାଣେ, ସେମାନେ ନର ଓ ନାରାୟଣ ଋଷି; ଏହି ଭାବେ ଭାବି, ମୁଁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲି, କାରଣ ସେ କ୍ଷମତାଶାଳୀ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦନଵରଃ ଶକ୍ରଂ ସୁରସୂନୁଃ ସୁରାଧିପମ୍। ଦ୍ରଷ୍ଟୁମସ୍ତ୍ରାଣି ଚାଦାତୁମିନ୍ଦ୍ରାଦିତି ଵିଵାସିତଃ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କମ୍ ନୁହଁନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଅଧିଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ପ୍ରେଷିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣାଵତିରଥୌ କୃପୋ ଦ୍ରୌଣିଶ୍ଚ ଦୁର୍ଜଯଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରେଣ ସୁଧୃତାଃ ସୁମହାବଲାଃ
ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ଦୁଇଁଜଣ ବଡ଼ ରଥୀ, କୃପ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଦୂର୍ଜୟ, ସମସ୍ତେ ଧୃତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ସହିତ ଅଟୁଟ।
ସର୍ଵେ ଵେଦଵିଦଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵେଽସ୍ତ୍ରକୁଶଲାସ୍ତଥା। `ସର୍ଵେ ମହାରଥା ମୁଖ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ଜିତପରିଶ୍ରମାଃ'। ଯୋଦ୍ଧୁକାମାଶ୍ଚ ପାର୍ଥେନ ସତତଂ ଯେ ମହାବଲାଃ
ସମସ୍ତେ ବେଦଜ୍ଞ, ସମସ୍ତେ ବୀର, ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଣରେ ପାରଦର୍ଶୀ; ସମସ୍ତେ ମହାରଥୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ସମସ୍ତେ କ୍ଲାନ୍ତିକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ପାର୍ଥ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ସ ଚ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିତ୍କର୍ଣଃ ସୂତପୁତ୍ରୋ ମହାରଥଃ। ଯୋଽସ୍ତ୍ରଵେଗାନିଲବଲଃ ଶରାର୍ଚିସ୍ତଲନିଃସ୍ଵନଃ। ରଜୋଧୂମୋଽସ୍ତ୍ରସଂପାତୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନିଲୋଦ୍ଧତଃ
ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣ, ସୂତପୁତ୍ର ଏକ ବଡ଼ ରଥୀ ଏବଂ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅସ୍ତ୍ରର ବାୟୁ ପରି, ତାଙ୍କର ତୀର ଅଗ୍ନିର ଲାଉ ଓ ଗଜ୍ଜନା ପରି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଉଠାଇଥିବା ଧୂଳି ଓ ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷା ସହିତ।
ନିସୃଷ୍ଟ ଇଵ କାଲେନ ଯୁଗାନ୍ତଜ୍ଵଲନୋ ଯଥା। ମମ ସୈନ୍ଯମଯଂ କକ୍ଷଂ ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯେପରି କାଳରେ ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋ ସେନାକୁ ଜଳାଇ ଦେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।