ତଦରଣ୍ଯଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ତୁଙ୍ଗକଂ ରାଜସତ୍ତମ। ପାପଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତ୍ଯଖିଲଂ ସ୍ତ୍ରିଯା ଵା ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା
ହେ ରାଜା, ତୁଙ୍ଗ କାରଣ୍ୟକୁ ଯେଉଁଠି ଯିଏ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ପୁରୁଷ ହେଉ କି ନାରୀ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ତତ୍ରମାସଂ ଵସେଦ୍ଧୀରୋ ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ରାଜନ୍କୁଲଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍
ଯଦି କେହି ଧୈର୍ୟ ଧରି ଏଠି ଏକ ମାସ ରହେ, ନିୟମ ଓ ନିୟତ ଭୋଜନ ସହିତ, ହେ ରାଜା, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପାଏ ଓ ନିଜ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ମେଧାଵିକଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପିତୄନ୍ଦେଵାଂଶ୍ଚ ତର୍ପଯେତ୍। ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ମୃତିଂ ମେଧାଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି
ମେଧାବିକକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ, ସ୍ମୃତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
ଅତ୍ର କାଲଞ୍ଜରଂ ଗତ୍ଵା ପର୍ଵତଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍। ତତ୍ର ଦେଵହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଏଠି, ଖ୍ୟାତିନାମ କାଳଞ୍ଜର ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠି ଦେବତାଙ୍କ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।
ଆତ୍ମାନଂ ସ୍ନାପଯେତ୍ତତ୍ରଗିରୌ କାଲଞ୍ଜରେ ନୃପ। ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯେତ ନରୋ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସେଠାରେ, କାଳଞ୍ଜର ପହାଡ଼ରେ ନିଜେ ନିଜକୁ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାରଣରୁ ଏକ ମଣିଷ ସ୍ବର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତୋ ଗିରିଵରଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଚିତ୍ରକୂଟେ ଵିଶାଂପତେ। ମନ୍ଦାକିନୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍
ତାପରେ, ଗିରିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଚିତ୍ରକୂଟ ପହାଡ଼କୁ, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵାଣଃ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ। ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଗତିଂ ଚ ପରମାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ, ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଯୋଗ୍ୟତା ହୁଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭର୍ତୃସ୍ଥାନମନୁତ୍ତମମ୍। ଯତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ମହାସେନୋ ଗୁହଃ ସନ୍ନିହିତୋ ନୃପ
ତାପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାସେନ କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗୁହା, ସଦାବାସ କରନ୍ତି।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗମନାଦେଵ ସିଧ୍ଯତି। କୋଟିତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, କେବଳ ଯିବାରେ ଲାଭ ହୁଏ; କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଏକ ହଜାର ଗାଁର ଫଳ ମିଳେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ଯ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଥାନଂ ଵ୍ରଜେନ୍ନରଃ। ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ଵିରାଜତି ଯଥା ଶଶୀ
ପରିକ୍ରମା କରି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖିନ କରି, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଚାନ୍ଦ୍ରର ପରି ଚମକେ।
ତତ୍ର କୂପେ ମହାରାଜ ଵିଶ୍ରୁତା ଭରତର୍ଷଭ। ସମୁଦ୍ରାସ୍ତତ୍ର ଚତ୍ଵାରୋ ନିଵସନ୍ତି ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ସେଠାରେ, ମହାରାଜ, ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁଆଁ ଅଛି, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏଠି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ବସିଛନ୍ତି।
ତତ୍ରୋପସ୍ପୃଶ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ। ନିଯତାତ୍ମା ନରଃ ପୂତୋ ଗଚ୍ଛେତ ପରମାଂ ଗତିମ୍
ସେଠାରେ ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ, ନିୟତ ଆତ୍ମା ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଯୋଗ୍ୟତା ହୁଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରଂ ମହତ୍। ଯତ୍ରତୀର୍ଣୋ ମହାରାଜ ରାମୋ ଦାଶରଥିଃ ପୁରା
ତାପରେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶୃଙ୍ଗବେରପୁର ମହାନଗରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବରୁ ଦାଶରଥୀ ରାମ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।
ରକତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ମହାବାହୋ ସ୍ନାତ୍ଵା ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ଗଙ୍ଗାଯାଂ ତୁ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ସେଠି ତୀର୍ଥରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ନାନ କରିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଗଙ୍ଗାରେ ଏକ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସ୍ନାନ କରିଲେ—
ଵିଧୂତପାପ୍ମା ଭଵତି ଵାଜପେଯଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି। ତତୋ ମୁଞ୍ଜଵଟଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ଥାନଂ ଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ପାପ ଦୂର ହୁଏ ଓ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ତାପରେ ମୁଞ୍ଜବଟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ।
ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାଦେଵମଭିଵାଦ୍ଯ ଚ ଭାରତ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ ଯଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ମହାଦେବଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି ଓ ନମସ୍କାର କରି, ପରିକ୍ରମା କରିଲେ, ଭାରତ, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତିର ଫଳ ମିଳେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ତୁ ଜାହ୍ନଵ୍ଯାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଯାଗମୃଷିସଂସ୍ତୁତମ୍
ସେଠି ଜାହ୍ନବୀ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ତାପରେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ପ୍ରୟାଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଦିଶଶ୍ଚ ସଦିଗୀଶ୍ଵରାଃ। ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ପିତରୋ ଲୋକସଂମତାଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ତାଙ୍କ ନାୟକ, ଲୋକପାଳ, ସାଧ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନିତ ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି—
ସନତ୍କୁମାରପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥୈଵ ପରମର୍ଷଯଃ। ଅଙ୍ଗିରଃପ୍ରମୁଖାଶ୍ଚୈଵ ତଥା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯୋଽମଲାଃ
ସନତ୍କୁମାର ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ, ଅଙ୍ଗିରା ଆଦି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିର୍ମଳ—
ତଥା ନାଗାଃ ସୁପର୍ଣଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚକ୍ରଚରାସ୍ତଥା। ସରିତଃ ସାଗରାଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋଽପି ଚ
ତେଉଁପରି ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ସିଦ୍ଧ, ଚକ୍ରରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଜଣେ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ—
ହରିଶ୍ଚ ଭଗଵାନାସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତିପୁରସ୍କୃତଃ। ତତ୍ର ତ୍ରୀଣ୍ଯଗ୍ନିକୁଣ୍ଡାନି ଯେଷାଂ ମଧ୍ଯେନ ଜାହ୍ନଵୀ
ଭଗବାନ୍ ହରି ନିଜେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେଠି ବସିଛନ୍ତି; ତିନିଟି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ଜାହ୍ନବୀ ପ୍ରବାହିତ।
ପ୍ରଯାଗାଦଭିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତା ସର୍ଵତୀର୍ଥପୁରସ୍କୃତା। ତପନସ୍ଯ ସୁତା ଦେଵୀ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା
ପ୍ରୟାଗରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତପନଙ୍କ ଜୀଅ ଦେବୀ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯମୁନା ଗଙ୍ଗଯା ସାର୍ଧଂ ସଂଗତା ଲୋକପାଵନୀ। ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯଂ ପୃଥିଵ୍ଯା ଜଘନଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯମୁନା ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଏକାଠି ହୋଇ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି । ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଭୂମିକୁ ପୃଥିବୀର ଗର୍ଭ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ ।
ପ୍ରଯାଗଂ ଜଘନସ୍ଥାନମୁପସ୍ଥମୃଷଯୋ ଵିଦୁଃ। ପ୍ରଯାଗଂ ସପ୍ରତିଷ୍ଠାନଂ କମ୍ବଲାଶ୍ଵତରୌ ତଥା
ପ୍ରୟାଗକୁ ଋଷିମାନେ ଭୂମିର ଗର୍ଭସ୍ଥଳ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି । ପ୍ରୟାଗ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ବତର ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ସହିତ ଉଲ୍ଲେଖିତ ।
ତୀର୍ଥଂ ଭୋଗଵତୀ ଚୈଵ ଵେଦିରେଷା ପ୍ରଜାପତେଃ। ତତ୍ରଵେଦାଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ମୂର୍ତିମନ୍ତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଏଠାରେ ଭୋଗବତୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଏହି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ବେଦି । ଏଠାରେ ବେଦ ଓ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ।
ପ୍ରଜାପତିମୁପାସନ୍ତେ ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ। ଯଜନ୍ତେ କ୍ରତୁଭିର୍ଦେଵାସ୍ତଥା ଚକ୍ରଧରା ନୃପାଃ
ଏଠାରେ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି । ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରନ୍ତି ।
ତତଃ ପୁଣ୍ଯତମଂ ନାମ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଭାରତ। ପ୍ରଯାଗଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଵଦନ୍ତ୍ଯଧିକଂ ଵିଭୋ
ଏହିପରି, ଭାରତ, ପ୍ରୟାଗକୁ ତିନି ଲୋକରେ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ । ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଅଧିକ ମହାନ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଏ ।
ଶ୍ରଵଣାତ୍ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ ନାମସଂକୀର୍ତନାଦପି। ମୃତ୍ଯୁକାଲଭଯାଚ୍ଚାପି ନରଃ ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ତୀର୍ଥର ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା, ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ସମୟର ଭୟରେ ମଧ୍ୟ, ଜଣେ ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ ।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଗମେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତେ। ପୁଣ୍ଯଂ ସ ଫଲମାପ୍ନୋତି ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧଯୋଃ
ଯେଉଁଠି ସଂଗମରେ ଅଭିଷେକ କରିଥାଏ, ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ପାଇଥାଏ ।
ଏଷା ଯଜନଭୂମିର୍ହି ଦେଵାନାମଭିସଂସ୍କୃତା। ତତ୍ର ରଦତ୍ତଂ ସୂକ୍ଷ୍ମମପି ମହଦ୍ଭଵତି ଭାରତ
ଏହା ଦେବମାନେ ପବିତ୍ର କରିଥିବା ଯଜ୍ଞ ଭୂମି । ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅତି ସାନା ଦାନ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଭାରତ ।