ତସ୍ଯ ଜିଷ୍ଣୋର୍ବୃସୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୂନ୍ଯତ୍ରେଵ ନିଵେଶନେ। ହୃଦଯଂ ମେ ମହାରାଜ ନ ଶାମ୍ଯାତ୍ରକଦାଚନ
ମହାରାଜ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବୃଶୀ ଧନୁଷ୍ ନିବାସସ୍ଥଳରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଏଠାରେ ମୋ ହୃଦୟ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଵିନାଦସ୍ମାଦ୍ଵିଵାସଂ ତୁ ରୋଚଯେଽହମରିଂଦମ। ନ ହି ନସ୍ତମୃତେ ଵୀରଂ ରମଣୀଯମିଦଂ ଵନମ୍
ଅରିନ୍ଦ, ଏହି ବନରେ ଅର୍ଜୁନ ଛଡ଼ି, ଏହି ବନ ମୋତେ ରମଣୀୟ ଲାଗେ ନାହିଁ; ଏହି ବନରେ ଏହି ବିବାସ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଧନଞ୍ଜଯୋତ୍ସୁକାସ୍ତେ ତୁ ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ମହାରଥାଃ। ନ୍ଯଵସନ୍ତ ମହାଭାଗା ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହ କୃଷ୍ଣଯା
ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ସେଇ ମହାରଥୀମାନେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ସହ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ।
ଧନଂ ଜଯୋତ୍ସୁକାନାଂ ତୁ ଭ୍ରାତୄଣାଂ କୃଷ୍ଣଯା ସହ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯାନି ଵିମନା ଧର୍ମରାଜୋପ୍ଯଜାଯତ
ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଭାଇମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମନ ଅନିମିତ୍ତ ହେଲା।
ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ଦେଵର୍ଷିଂ ତତ୍ର ନାରଦମ୍। ଦୀପ୍ଯମାନଂ ଶ୍ରିଯା ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସମତେଜସମ୍
ତାପରେ, ମହାତ୍ମା ରାଜା ଏଠାରେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ବ୍ରହ୍ମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ।
ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଧର୍ମରାଟ୍। ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୂଜାଂ ଚକ୍ରେ ମହାତ୍ମନେ
ସେଠାରେ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଉଠି, ଯଥାର୍ଥ ରୀତିରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ କୁରୁସତ୍ତମଃ। ଵିବଭାଵତିଦୀପ୍ତୌଜା ଦେଵୈରିଵ ଶତକ୍ରତୁଃ
ଭାଇମାନେ ସହିତ ଘିରିଥିବା, କୁରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅତିଦୀପ୍ତ ତେଜରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଦେଖାଗଲେ।
ଯଥା ଚ ଵେଦାନ୍ସାଵିତ୍ରୀ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ତଥା ପତୀନ୍। ନ ଜହୌ ଧର୍ମତଃ ପାର୍ଥାନ୍ମେରୁମର୍କପ୍ରଭା ଯଥା
ଯେପରି ସାବିତ୍ରୀ ବେଦମାନେକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିନଥିଲେ, ସେପରି ଯଜ୍ନସେନୀ ଧର୍ମରେ ପାର୍ଥମାନେକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିନଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ମେରୁ ପର୍ବତକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିନଥିଲା।
ଅର୍ଧ୍ଯଂ ପାଦ୍ଯମଥାନୀଯ ତ୍ଵଭ୍ଯଵାଯଦଚ୍ଯୁତଃ। ନାରଦସ୍ତୁ ମହାତେଜାଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତ
ତାପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ ଆଣି, ଅଚ୍ୟୁତ ଭୋଜନ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାତେଜସ୍ବୀ ନାରଦ କହିଲେ, 'ସବୁ ଭଲ ହେଉ।'
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵର୍ଷିସତ୍ତମମ୍। ଯଥାର୍ହଂ ପୂଜଯାମାସ ଵିଧିଵତ୍କୁରୁନନ୍ଦନଃ
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦେବର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଓ କୁରୁମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ ତାଂ ପୂଜାଂ ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଆଶ୍ଵାସଯଦ୍ଧର୍ମସୁତଂ ଯୁକ୍ତରୂପମିଵାନଘ
ସେଇ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ଭଗବାନ ଋଷି ନାରଦ ଧର୍ମର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ଓ ଅପରାଧହୀନ।
ଉଵାଚ ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ବ୍ରୂହି ଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେନାର୍ଥଃ କିଂ ଦଦାନି ତେ
ସେ ମହାତ୍ମା ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଧର୍ମର ଅନୁୟାୟୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କି ପାଇଁ ଆସିଛି? କଣ ଦେବି?'
ଅଥ ଧର୍ମସୁତୋ ରାଜା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ। ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ନାରଦଂ ଦେଵସଂମିତମ୍
ତାପରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନିଜ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ହାତ ଜୋଡି, ଦେବମାନ୍ୟ ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ କହିଲେ।
ନ୍ଵଯି ତୁଷ୍ଟେ ମହାଭାଗ ସର୍ଵଲୋକାଭିପୂଜିତେ। କୃତମିତ୍ଯେଵ ମନ୍ଯେଽହଂ ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ସୁଵ୍ରତ
ହେ ମହାଭାଗ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜିତ, ଆପଣ ଯଦି ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋର କାମ ସଫଳ ହେଲା ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।
ଯଦି ତ୍ଵହମନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଽନଘ। ସଂଦେହଂ ମେ ସୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ଵତଶ୍ଛେତ୍ତୁମର୍ହସି
ହେ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ଏବଂ ମୋ ଭାଇମାନେ ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆପଣ ମୋର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହକୁ ସଫା କରିବାକୁ ଉଚିତ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ ଯଃ କୁରୁତେ ପୃଥିଵୀଂ ତୀର୍ଥତତ୍ପରଃ। କିଂ ଫଲଂ ତସ୍ଯ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ଯେଉଁ ଲୋକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଭ୍ରମଣ କରି ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରେ, ତାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ କଣ? ଆପଣ ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ନଵହିତୋ ଯଥା ଭୀଷ୍ମେଣ ଧୀମତା। ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ସକାଶାଦ୍ଵୈ ସର୍ଵମେତଦୁପଶ୍ରୁତମ୍
ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯେଉଁ ଭିଷ୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣିଥିଲେ।
ପୁରା ଭାଗୀରଥୀତୀରେ ଭୀଷ୍ମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂଵରଃ। ପିତ୍ର୍ଯଂ ଵ୍ରତଂ ସମାସ୍ଥାଯ ନ୍ଯଵସନ୍ମୁନିଭିଃ ସହ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଭାଗୀରଥୀ ତୀରରେ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭିଷ୍ମ ପିତୃ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ରହିଥିଲେ।
ଶୁଭେ ଦେଶେ ତଥା ରାଜନ୍ପୁଣ୍ଯେ ଦେଵର୍ଷିସେଵିତେ। ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରେ ମହାଭାଗ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତେ
ହେ ରାଜା, ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ, ଦେବମୁନିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଆସନ୍ତି, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ସ ପିତୄଂସ୍ତର୍ପଯାମାସ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ପରମଦ୍ଯୁତିଃ। ଋଷୀଂଶ୍ଚ ତର୍ପଯାମାସ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ସେ ଭିଷ୍ମ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କଲେ, ଏବଂ ଋଷିମାନେ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତୃପ୍ତି କରାଇଲେ।
କସ୍ଯ ଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଜପନ୍ନେଵ ମହାଯଶାଃ। ଦଦର୍ଶାଦ୍ଭୁତସଂକାଶଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯମୃଷିସତ୍ତମମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଭିଷ୍ମ ପାଠ କରୁଥିବାବେଳେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯୋଗ୍ୟ ମହାଋଷି ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଗ୍ରତପସଂ ଦୀପ୍ଯମାନମିଵ ଶ୍ରିଯା। ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୌ
ସେ ଭିଷ୍ମ, ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଚମକୁଥିବା ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଓ ବିସ୍ମୟରେ ଭରିଗଲେ।
ଉପସ୍ଥିତଂ ମହାଭାଗଂ ପୂଜଯାମାସ ଭାରତ। ଭୀଷ୍ମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ଭିଷ୍ମ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆସିଥିବା ମହାଭାଗ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଶିରସା ଚାଘମାଦାଯ ଶୁଚିଃ ପ୍ରଯତମାନସଃ। ନାମ ସଂକୀର୍ତଯାମାସ ତସ୍ମିନ୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସତ୍ତମେ
ଭିଷ୍ମ, ଶୁଚି ହୃଦୟ ଓ ନିୟମିତ ମନ ରଖି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଭୀଷ୍ମୋଽହମସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦାସୋଽସ୍ମି ତଵ ସୁଵ୍ରତ। ତଵ ସଂଦର୍ଶନାଦେଵ ମୁକ୍ତୋଽହଂ ସର୍ଵକିଲ୍ଵପୈଃ
ଭିଷ୍ମ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଭିଷ୍ମ, ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭ ହେଉ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ। ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାଇଛି।'
ରଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାରାଜ ଭୀଷ୍ମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂଵରଃ। ଵାଗ୍ଯତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵାତୂଷ୍ଣୀମାସୀଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଏପରି କହି, ମହାରାଜା, ଭିଷ୍ମ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହାତ ଜୋଡି ନିଜ କଥା ଅଟକାଇ ଚୁପଚାପ ବସିଗଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଯମେନାଥ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯାମ୍ନାଯକର୍ଶିତମ୍। ଭୀଷ୍ମଂ କୁରୁକୁଲଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମୁନିଃ ପ୍ରୀତମନାଽଭଵତ୍
ନିୟମ ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଶୀର୍ଣ୍ଣ ଭିଷ୍ମ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେଖି ମୁନିମାନେ ହୃଦୟରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ତତଃ ସ ମଧୁରେଣାଥ ସ୍ଵରେଣ ସୁମହାତପାଃ। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରୀତମାନସଃ
ତାପରେ, ମହାତପସ୍ବୀ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଖୁସି ହୃଦୟରେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କଥା କହିଲେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ।
ଅଥ ସନ୍ଧ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସଂଵେଦ୍ଯେ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ତମେ। ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ନରୋ ଵିଦ୍ଯାଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତାପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ ପହଞ୍ଚି, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ରାମସ୍ଯ ଚ ପ୍ରସାଦେନ ତୀର୍ଥଂ ରାଜନ୍କୃତଂ ପୁରା। ତଲ୍ଲୌହିତ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିନ୍ଦ୍ଯାଦ୍ବହୁ ସୁଵର୍ଣକମ୍
ହେ ରାଜା, ରାମଙ୍କ ଦୟାରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ତୀର୍ଥ ହୋଇଥିଲା; ଲୌହିତ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ କରିଲେ, ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମିଳେ।