ଏଵଂ ତେ ନ୍ଯଵସଂସ୍ତତ୍ରସୋତ୍କଣଅଠାଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ। ଅହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ଵେଗତେ ରାଜନ୍ଧନଂଜଯେ
ଏଭଳି, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଧନଞ୍ଜୟ ଚାଲିଗଲା ପରେ ସମସ୍ତେ ଅନନ୍ଦହୀନ ହୃଦୟରେ ଏଠାରେ ବସିଥିଲେ।
ଅଥ ଵିପ୍ରୋଷିତଂ ରାଜନ୍ପାଞ୍ଚାଲୀ ମଧ୍ଯମଂ ପତିମ୍। ସ୍ମରନ୍ତୀ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ପାଞ୍ଚାଳୀ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟମ ପତିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭାବି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯୋଽର୍ଜୁନେନାର୍ଜୁନସ୍ତୁଲ୍ଯୋ ଦ୍ଵିବାହୁର୍ବହୁବାହୁନା। ତମୃତେ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵନଂ ନ ପ୍ରତିଭାତି ମେ
ଯିଏ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ସମାନ, ଦୁଇଟି ଦୃଢ଼ ହାତ ଅନେକ ହାତ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ସେ ପାଣ୍ଡବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିନା, ଏ ବନ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।
ଶୂନ୍ଯାମିଵ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ତତ୍ରତତ୍ର ମହୀମିମାମ୍। ବହ୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ ଚାପି ଵନଂ କୁସୁମିତଦ୍ରୁମମ୍
ଏଠା ଏଠାରେ ମୁଁ ଏ ଭୂମିକୁ ଶୂନ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖୁଛି; ଏ ବନ ଫୁଲିଥିବା ଗଛ ଓ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଏଭଳି ଲାଗେ।
ନ ତଥା ରମଣୀଯଂ ଵୈ ତମୃତେ ସଵ୍ଯସାଚିନମ୍। ନୀଲାମ୍ବୁଦସମପ୍ରଖ୍ଯଂ ମତ୍ତମାତଙ୍ଗଗାମିନମ୍
ସବ୍ୟସାଚୀ ବିନା, ଯିଏ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଚାଲିଥିବା ଏବଂ ନୀଳ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଏଠି ମୋତେ ସତ୍ୟରେ ରମଣୀୟ ଲାଗେନାହିଁ।
ତମୃତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ କାମ୍ଯକଂ ନାତିଭାତି ମେ। ଯସ୍ଯ ଵା ଧନୁଷୋ ଘୋଷଃ ଶ୍ରୂଯତେ ଚାଶନିସ୍ଵନଃ। ନ ଲଭେ ଶର୍ମ ଵୈ ରାଜନ୍ସ୍ମରନ୍ତୀ ସଵ୍ଯସାଚିନମ୍
ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଅର୍ଜୁନ ବିନା, କାମ୍ୟକ ବନ ମୋତେ ଆଲୋକିତ ଲାଗେନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଧନୁର ଶବ୍ଦ ଅସନିର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ। ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ରାଜା, ମୁଁ ଶାନ୍ତି ମିଳେନାହିଁ।
ତଥା ଲାଲପ୍ଯମାନାଂ ତାଂ ନିଶାମ୍ଯ ପରଵୀରହା। ଭୀମସେନୋ ମହାରାଜ ଦ୍ରୌପଦୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କ ଏଭଳି ବିଳାପ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଭୀମସେନ ମହାରାଜ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମନଃପ୍ରୀତିକରଂ ଭଦ୍ରେ ଯଦ୍ବ୍ରଵୀଷି ସୁମଧ୍ଯମେ। ତନ୍ମ ପ୍ରୀଣାତି ହୃଦଯମମୃତପ୍ରାଶନୋପମମ୍
ସୁମଧ୍ୟମା, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି; ଏହି କଥା ଅମୃତ ଖାଇବା ପରି ମୋ ମନକୁ ପ୍ରୀତି ଦେଉଛି।
ଯସ୍ଯ ଦୀର୍ଘୌ ସମୌ ପୀନୌ ଭୁଜୌ ପରିଘସନ୍ନିଭୌ। ମୌର୍ଵୀକୃତକିଣୌ ଵୃତ୍ତୌ ଖଙ୍ଗାଯୁଧଧନୁର୍ଧରୌ
ଯିଏଙ୍କ ଦୁଇଟି ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ହାତ ପରିଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଧନୁର ତାରର ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଗୋଳାକାର ଏବଂ ତାଲୱାର ଓ ଧନୁର କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ—
ନିଷ୍କାଙ୍ଗଦକୃତାପୀଡୌ ପଞ୍ଚଶୀର୍ଷାଵିଵୋରଗୌ। ତମୃତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ନଷ୍ଟସୂର୍ଯମିଵାମ୍ବରମ୍
ଯିଏଙ୍କ ହାତରେ କୌଣସି ଗହଣା କିମ୍ବା ମୁକୁଟ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ହାତ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସାପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା—ସେ ପୁରୁଷ ବାଘ ବିନା, ଆକାଶ ରବି ବିନା ପରି ଲାଗେ।
ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମହାବାହୁଂ ପାଞ୍ଚାଲାଃ କୁରଵସ୍ତଥା। ସୁରାଣାମପି ଯତ୍ତାନାଂ ପୃତନାସୁ ନ ବିଭ୍ଯତି
ଯିଏ ମହାବାହୁ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ କୁରୁମାନେ, ଏବଂ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯସ୍ଯ ବାହୂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵଯଂ ସର୍ଵେମହାତ୍ମନଃ। ମନ୍ଯାମହେ ଜିତାନାଜୌ ପରାନ୍ପ୍ରାପ୍ତାଂ ଚ ମେଦିନୀମ୍
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ହାତ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭାବୁଛୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଜିତିଛୁ ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଅଧିକାର କରିଛୁ।
ତମୃତେ ଫଲ୍ଗୁନଂ ଵୀରଂ ନ ଲଭେ କାମ୍ଯକେ ଧୃତିମ୍। ପଶ୍ଯାମି ଚ ଦିଶଃ ସର୍ଵାସ୍ତିମିରେଣାଵୃତା ଇଵ
ସେ ବୀର ଫଳ୍ଗୁନ ବିନା, କାମ୍ୟକ ବନରେ ମୁଁ ଧୃତି ମିଳେନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଦିଶା ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକି ଯାଇଛି ପରି ଦେଖୁଛି।
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ସାଶ୍ରୁକଣ୍ଠୋ ନକୁଲଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। ଯସ୍ମିନ୍ଦିଵ୍ଯାନି କର୍ମାଣି କଥଯନ୍ତି ରଣାଜିରେ। ଦେଵା ଅପି ଯୁଧାଂଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତମୃତେକା ରତିର୍ଵନେ
ତାପରେ, ନକୁଳ, ପାଣ୍ଡୁର ପୁତ୍ର, ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: 'ଯିଏଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ କଥା କରନ୍ତି—ସେ ବିନା, ବନରେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେନାହିଁ।'
ଉଦୀଚୀଂ ଚୋ ଦିଶଂ ଗତ୍ଵା ଜିତ୍ଵା ଯୁଧି ମହାବଲାନ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵମୁଖ୍ଯାଞ୍ଶତଶୋ ହର୍ଯାଁଲ୍ଲେବେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଥିଲେ ସେମାନେକୁ ଶତଶଃ ଜିତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଅପହରଣ କଲେ।
ରାଜ୍ଞେ ତିତ୍ତିରିକଲ୍ମାଷାଞ୍ଶ୍ରୀମତୋଽନିଲରଂହସଃ। ପ୍ରାଦାଦ୍ଭାତ୍ରେ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ରାଜସୂଯେ ମହାକ୍ରତୌ
ଅର୍ଜୁନ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ମନରୁ ଭଲପାଇ, ତିତ୍ତିରି ଓ କଳମାଷ ନାମର ସୁନ୍ଦର ଓ ତେଜସ୍ବୀ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦାନ କଲେ।
ତମୃତେଭୀମଧନ୍ଵାନଂ ଭୀମାଦଵରଜଂ ଵନେ। କାମଯେ କାମ୍ଯକେ ଵାସଂ ନେଦାନୀମମରୋପମମ୍
ଭୀମଙ୍କ ଭାଇ, ଧନୁର୍ଧର ଅର୍ଜୁନ ଛଡ଼ି, ଏବେ କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ମୋତେ ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ; ସେ ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।
ଯୋ ଧନାନିନ କନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୁଧି ହିତ୍ଵା ମହାବଲାନ୍। `ଶତଶୋ ଘାତଯିତ୍ଵାଽରୀନ୍ପୃତନାମଧ୍ଯଗସ୍ତଦା'। ଆଜହାର ପୁରା ରାଜ୍ଞେ ରାଜସୂଯେ ମହାକ୍ରତୌ
ଯିଏ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ଯୁବତୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତଶଃ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣିଥିଲେ।
ଯଃ ସମେତାନ୍ମୃଧେ ଜିତ୍ଵାଯାଦଵାନମିତଦ୍ଯୁତିଃ। ସୁଭଦ୍ରାମାଜହାରୈକୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସଂମତେ
ଯିଏ ଅପାର ତେଜ ଧାରଣ କରି, ଏକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାଦବମାନେକୁ ଜିତି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଆଣିଥିଲେ।
ଯେନାର୍ଧରାଜ୍ଯମାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଆଚାର୍ଯଦକ୍ଷିଣା ଦତ୍ତା ରଣେ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଯଭାରତ
ଯିଏ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଦଳାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥିଲେ, ଓ ଭାରତ, ସେ ଅର୍ଜୁନ।
ତସ୍ଯ ଜିଷ୍ଣୋର୍ବୃସୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୂନ୍ଯତ୍ରେଵ ନିଵେଶନେ। ହୃଦଯଂ ମେ ମହାରାଜ ନ ଶାମ୍ଯାତ୍ରକଦାଚନ
ମହାରାଜ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବୃଶୀ ଧନୁଷ୍ ନିବାସସ୍ଥଳରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଏଠାରେ ମୋ ହୃଦୟ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଵିନାଦସ୍ମାଦ୍ଵିଵାସଂ ତୁ ରୋଚଯେଽହମରିଂଦମ। ନ ହି ନସ୍ତମୃତେ ଵୀରଂ ରମଣୀଯମିଦଂ ଵନମ୍
ଅରିନ୍ଦ, ଏହି ବନରେ ଅର୍ଜୁନ ଛଡ଼ି, ଏହି ବନ ମୋତେ ରମଣୀୟ ଲାଗେ ନାହିଁ; ଏହି ବନରେ ଏହି ବିବାସ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଧନଞ୍ଜଯୋତ୍ସୁକାସ୍ତେ ତୁ ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ମହାରଥାଃ। ନ୍ଯଵସନ୍ତ ମହାଭାଗା ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହ କୃଷ୍ଣଯା
ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ସେଇ ମହାରଥୀମାନେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ସହ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ।
ଧନଂ ଜଯୋତ୍ସୁକାନାଂ ତୁ ଭ୍ରାତୄଣାଂ କୃଷ୍ଣଯା ସହ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯାନି ଵିମନା ଧର୍ମରାଜୋପ୍ଯଜାଯତ
ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଭାଇମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମନ ଅନିମିତ୍ତ ହେଲା।
ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ଦେଵର୍ଷିଂ ତତ୍ର ନାରଦମ୍। ଦୀପ୍ଯମାନଂ ଶ୍ରିଯା ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସମତେଜସମ୍
ତାପରେ, ମହାତ୍ମା ରାଜା ଏଠାରେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ବ୍ରହ୍ମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ।
ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଧର୍ମରାଟ୍। ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୂଜାଂ ଚକ୍ରେ ମହାତ୍ମନେ
ସେଠାରେ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଉଠି, ଯଥାର୍ଥ ରୀତିରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ କୁରୁସତ୍ତମଃ। ଵିବଭାଵତିଦୀପ୍ତୌଜା ଦେଵୈରିଵ ଶତକ୍ରତୁଃ
ଭାଇମାନେ ସହିତ ଘିରିଥିବା, କୁରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅତିଦୀପ୍ତ ତେଜରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଦେଖାଗଲେ।
ଯଥା ଚ ଵେଦାନ୍ସାଵିତ୍ରୀ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ତଥା ପତୀନ୍। ନ ଜହୌ ଧର୍ମତଃ ପାର୍ଥାନ୍ମେରୁମର୍କପ୍ରଭା ଯଥା
ଯେପରି ସାବିତ୍ରୀ ବେଦମାନେକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିନଥିଲେ, ସେପରି ଯଜ୍ନସେନୀ ଧର୍ମରେ ପାର୍ଥମାନେକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିନଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ମେରୁ ପର୍ବତକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିନଥିଲା।
ଅର୍ଧ୍ଯଂ ପାଦ୍ଯମଥାନୀଯ ତ୍ଵଭ୍ଯଵାଯଦଚ୍ଯୁତଃ। ନାରଦସ୍ତୁ ମହାତେଜାଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତ
ତାପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ ଆଣି, ଅଚ୍ୟୁତ ଭୋଜନ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାତେଜସ୍ବୀ ନାରଦ କହିଲେ, 'ସବୁ ଭଲ ହେଉ।'
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵର୍ଷିସତ୍ତମମ୍। ଯଥାର୍ହଂ ପୂଜଯାମାସ ଵିଧିଵତ୍କୁରୁନନ୍ଦନଃ
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦେବର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଓ କୁରୁମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ।