ସ ହି ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽକ୍ଷହୃଦଯଂ ସମୁପାତ୍ତଂ ମଯା ଵିଭୋ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
'ସେ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଦୌତ କଳା ଶିଖିଛି ବୋଲି ଶୁଣିବେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି ସେ ଖୁସି ହେବେ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଭଗଵାନ୍କାମ୍ଯକାତ୍ପାର୍ଥେ ଗତେ ମେ ପ୍ରପିତାମହେ। ପାଣ୍ଡଵାଃ କିମକୁର୍ଵଂସ୍ତେ ତମୃତେ ସଵ୍ଯସାଚିନମ୍
ଭଗବନ୍, କାମ୍ୟକା ରୁ ପାର୍ଥ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ମୋ ପ୍ରପିତାମହ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବ୍ୟସାଚୀ ନଥିବାବେଳେ କଣ କରୁଥିଲେ?
ସ ହି ତେଷାଂ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଗତିରାସୀଦନୀକଜିତ୍। ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥୈଵ ପ୍ରତିଭାତି ମେ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲେ; ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ, ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ସେପରି ଲାଗେ।
ତେନେନ୍ଦ୍ରସମଵୀର୍ଯେଣ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନା। ଵିନାଭୂତା ଵନେ ଵୀରାଃ କଥମାସନ୍ପିତାମହାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତି ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦମ୍ୟ ଥିବା ସେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ମୋ ପ୍ରପିତାମହ ମହାବୀରମାନେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ କିପରି ରହିଥିଲେ?
ଗତେ ତୁ ପାଣ୍ଡଵେତାତ କାମ୍ଯକାତ୍ସଵ୍ଯସାଚିନି। ବଭୂଵୁଃ କୌରଵେଯାସ୍ତେ ଦୁଃଖଶୋକପରାଯଣାଃ
ସବ୍ୟସାଚୀ କାମ୍ୟକା ଛାଡି ଚାଲିଯିବା ପରେ, କୌରବମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଡୁବିଗଲେ।
ଆକ୍ଷିପ୍ତସୂତ୍ରା ମଣଯଶ୍ଛିନ୍ନପକ୍ଷା ଇଵାଣ୍ଡଜାଃ। ଅପ୍ରୀତମନସଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁରଥ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଉପରେ ତାଗ ଛିଡ଼ି ଯାଇଥିବା ମଣି ଓ ପାଖ ଛିଡ଼ି ଯାଇଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିରାଶ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ଵନଂ ତୁ ତଦଭୂତ୍ତେନ ହୀନମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା। କୁବେରେଣ ଯଥାହୀନଂ ଵନଂ ଚୈତ୍ରରଥଂ ତଥା
ସେ ବନ ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିନା, କୁବେର ଛାଡି ଦେଇଥିବା ଚୈତ୍ରରଥ ବନ ପରି ନିର୍ଜନ ହେଇଗଲା।
ତମୃତେ ତେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ପାଣ୍ଡଵା ଜନମେଜଯ। ମୁଦମପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତୋ ଵୈ କାମ୍ଯକେ ନ୍ଯଵସଂସ୍ତଦା
ତାଙ୍କୁ ଛାଡି, ଜନମେଜୟ, ବାଘ ପରି ପାଣ୍ଡବମାନେ କାମ୍ୟକ ବନରେ ବସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ପରାକ୍ରାନ୍ତାଃ ଶୁଦ୍ଧୈର୍ଵାଣୈର୍ମହାରଥାଃ। ନିଘ୍ନନ୍ତୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମେଧ୍ଯାନ୍ବହୁଵିଧାନ୍ମୃଗାନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିବା, ପବିତ୍ର ନିୟମ ରଖିଥିବା ମହାରଥୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ତୁ ଶିକାର କରିଥିଲେ।
ନିତ୍ଯଂହି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଵନ୍ଯାହାରମରିଂଦମାଃ। ପ୍ରଵିସୃତ୍ଯ ସମାହୃତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ସେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ବାଘ ପରି ପୁରୁଷମାନେ ସଦା ବନର ଖାଦ୍ୟ ଆଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ତେ ନ୍ଯଵସଂସ୍ତତ୍ରସୋତ୍କଣଅଠାଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ। ଅହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ଵେଗତେ ରାଜନ୍ଧନଂଜଯେ
ଏଭଳି, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଧନଞ୍ଜୟ ଚାଲିଗଲା ପରେ ସମସ୍ତେ ଅନନ୍ଦହୀନ ହୃଦୟରେ ଏଠାରେ ବସିଥିଲେ।
ଅଥ ଵିପ୍ରୋଷିତଂ ରାଜନ୍ପାଞ୍ଚାଲୀ ମଧ୍ଯମଂ ପତିମ୍। ସ୍ମରନ୍ତୀ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ପାଞ୍ଚାଳୀ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟମ ପତିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭାବି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯୋଽର୍ଜୁନେନାର୍ଜୁନସ୍ତୁଲ୍ଯୋ ଦ୍ଵିବାହୁର୍ବହୁବାହୁନା। ତମୃତେ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵନଂ ନ ପ୍ରତିଭାତି ମେ
ଯିଏ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ସମାନ, ଦୁଇଟି ଦୃଢ଼ ହାତ ଅନେକ ହାତ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ସେ ପାଣ୍ଡବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିନା, ଏ ବନ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।
ଶୂନ୍ଯାମିଵ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ତତ୍ରତତ୍ର ମହୀମିମାମ୍। ବହ୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ ଚାପି ଵନଂ କୁସୁମିତଦ୍ରୁମମ୍
ଏଠା ଏଠାରେ ମୁଁ ଏ ଭୂମିକୁ ଶୂନ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖୁଛି; ଏ ବନ ଫୁଲିଥିବା ଗଛ ଓ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଏଭଳି ଲାଗେ।
ନ ତଥା ରମଣୀଯଂ ଵୈ ତମୃତେ ସଵ୍ଯସାଚିନମ୍। ନୀଲାମ୍ବୁଦସମପ୍ରଖ୍ଯଂ ମତ୍ତମାତଙ୍ଗଗାମିନମ୍
ସବ୍ୟସାଚୀ ବିନା, ଯିଏ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଚାଲିଥିବା ଏବଂ ନୀଳ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଏଠି ମୋତେ ସତ୍ୟରେ ରମଣୀୟ ଲାଗେନାହିଁ।
ତମୃତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ କାମ୍ଯକଂ ନାତିଭାତି ମେ। ଯସ୍ଯ ଵା ଧନୁଷୋ ଘୋଷଃ ଶ୍ରୂଯତେ ଚାଶନିସ୍ଵନଃ। ନ ଲଭେ ଶର୍ମ ଵୈ ରାଜନ୍ସ୍ମରନ୍ତୀ ସଵ୍ଯସାଚିନମ୍
ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଅର୍ଜୁନ ବିନା, କାମ୍ୟକ ବନ ମୋତେ ଆଲୋକିତ ଲାଗେନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଧନୁର ଶବ୍ଦ ଅସନିର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ। ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ରାଜା, ମୁଁ ଶାନ୍ତି ମିଳେନାହିଁ।
ତଥା ଲାଲପ୍ଯମାନାଂ ତାଂ ନିଶାମ୍ଯ ପରଵୀରହା। ଭୀମସେନୋ ମହାରାଜ ଦ୍ରୌପଦୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କ ଏଭଳି ବିଳାପ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଭୀମସେନ ମହାରାଜ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମନଃପ୍ରୀତିକରଂ ଭଦ୍ରେ ଯଦ୍ବ୍ରଵୀଷି ସୁମଧ୍ଯମେ। ତନ୍ମ ପ୍ରୀଣାତି ହୃଦଯମମୃତପ୍ରାଶନୋପମମ୍
ସୁମଧ୍ୟମା, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି; ଏହି କଥା ଅମୃତ ଖାଇବା ପରି ମୋ ମନକୁ ପ୍ରୀତି ଦେଉଛି।
ଯସ୍ଯ ଦୀର୍ଘୌ ସମୌ ପୀନୌ ଭୁଜୌ ପରିଘସନ୍ନିଭୌ। ମୌର୍ଵୀକୃତକିଣୌ ଵୃତ୍ତୌ ଖଙ୍ଗାଯୁଧଧନୁର୍ଧରୌ
ଯିଏଙ୍କ ଦୁଇଟି ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ହାତ ପରିଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଧନୁର ତାରର ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଗୋଳାକାର ଏବଂ ତାଲୱାର ଓ ଧନୁର କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ—
ନିଷ୍କାଙ୍ଗଦକୃତାପୀଡୌ ପଞ୍ଚଶୀର୍ଷାଵିଵୋରଗୌ। ତମୃତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ନଷ୍ଟସୂର୍ଯମିଵାମ୍ବରମ୍
ଯିଏଙ୍କ ହାତରେ କୌଣସି ଗହଣା କିମ୍ବା ମୁକୁଟ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ହାତ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସାପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା—ସେ ପୁରୁଷ ବାଘ ବିନା, ଆକାଶ ରବି ବିନା ପରି ଲାଗେ।
ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମହାବାହୁଂ ପାଞ୍ଚାଲାଃ କୁରଵସ୍ତଥା। ସୁରାଣାମପି ଯତ୍ତାନାଂ ପୃତନାସୁ ନ ବିଭ୍ଯତି
ଯିଏ ମହାବାହୁ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ କୁରୁମାନେ, ଏବଂ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯସ୍ଯ ବାହୂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵଯଂ ସର୍ଵେମହାତ୍ମନଃ। ମନ୍ଯାମହେ ଜିତାନାଜୌ ପରାନ୍ପ୍ରାପ୍ତାଂ ଚ ମେଦିନୀମ୍
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ହାତ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭାବୁଛୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଜିତିଛୁ ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଅଧିକାର କରିଛୁ।
ତମୃତେ ଫଲ୍ଗୁନଂ ଵୀରଂ ନ ଲଭେ କାମ୍ଯକେ ଧୃତିମ୍। ପଶ୍ଯାମି ଚ ଦିଶଃ ସର୍ଵାସ୍ତିମିରେଣାଵୃତା ଇଵ
ସେ ବୀର ଫଳ୍ଗୁନ ବିନା, କାମ୍ୟକ ବନରେ ମୁଁ ଧୃତି ମିଳେନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଦିଶା ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକି ଯାଇଛି ପରି ଦେଖୁଛି।
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ସାଶ୍ରୁକଣ୍ଠୋ ନକୁଲଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। ଯସ୍ମିନ୍ଦିଵ୍ଯାନି କର୍ମାଣି କଥଯନ୍ତି ରଣାଜିରେ। ଦେଵା ଅପି ଯୁଧାଂଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତମୃତେକା ରତିର୍ଵନେ
ତାପରେ, ନକୁଳ, ପାଣ୍ଡୁର ପୁତ୍ର, ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: 'ଯିଏଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ କଥା କରନ୍ତି—ସେ ବିନା, ବନରେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେନାହିଁ।'
ଉଦୀଚୀଂ ଚୋ ଦିଶଂ ଗତ୍ଵା ଜିତ୍ଵା ଯୁଧି ମହାବଲାନ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵମୁଖ୍ଯାଞ୍ଶତଶୋ ହର୍ଯାଁଲ୍ଲେବେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଥିଲେ ସେମାନେକୁ ଶତଶଃ ଜିତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଅପହରଣ କଲେ।
ରାଜ୍ଞେ ତିତ୍ତିରିକଲ୍ମାଷାଞ୍ଶ୍ରୀମତୋଽନିଲରଂହସଃ। ପ୍ରାଦାଦ୍ଭାତ୍ରେ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ରାଜସୂଯେ ମହାକ୍ରତୌ
ଅର୍ଜୁନ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ମନରୁ ଭଲପାଇ, ତିତ୍ତିରି ଓ କଳମାଷ ନାମର ସୁନ୍ଦର ଓ ତେଜସ୍ବୀ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦାନ କଲେ।
ତମୃତେଭୀମଧନ୍ଵାନଂ ଭୀମାଦଵରଜଂ ଵନେ। କାମଯେ କାମ୍ଯକେ ଵାସଂ ନେଦାନୀମମରୋପମମ୍
ଭୀମଙ୍କ ଭାଇ, ଧନୁର୍ଧର ଅର୍ଜୁନ ଛଡ଼ି, ଏବେ କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ମୋତେ ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ; ସେ ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।
ଯୋ ଧନାନିନ କନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୁଧି ହିତ୍ଵା ମହାବଲାନ୍। `ଶତଶୋ ଘାତଯିତ୍ଵାଽରୀନ୍ପୃତନାମଧ୍ଯଗସ୍ତଦା'। ଆଜହାର ପୁରା ରାଜ୍ଞେ ରାଜସୂଯେ ମହାକ୍ରତୌ
ଯିଏ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ଯୁବତୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତଶଃ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣିଥିଲେ।
ଯଃ ସମେତାନ୍ମୃଧେ ଜିତ୍ଵାଯାଦଵାନମିତଦ୍ଯୁତିଃ। ସୁଭଦ୍ରାମାଜହାରୈକୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସଂମତେ
ଯିଏ ଅପାର ତେଜ ଧାରଣ କରି, ଏକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାଦବମାନେକୁ ଜିତି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଆଣିଥିଲେ।
ଯେନାର୍ଧରାଜ୍ଯମାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଆଚାର୍ଯଦକ୍ଷିଣା ଦତ୍ତା ରଣେ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଯଭାରତ
ଯିଏ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଦଳାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥିଲେ, ଓ ଭାରତ, ସେ ଅର୍ଜୁନ।