ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଦିଵଂ ଗତଃ। ପୁରୁହୂତପୁରୀଂ ରମ୍ଯାମାଜଗାମେନ୍ଦ୍ରସେଵଯା
ଏହି ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ପୁରୀକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ସେବା କଲେ ।
ଉପସ୍ଥାନେ ଚ ସଂଵୃତ୍ତେ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଆଜଗାମ ଵସିଷ୍ଠୋଽପି ଵାମଦେଵସହାଯଵାନ୍
ମହାତ୍ମା ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସଭା ଆରମ୍ଭ ହେଲାବେଳେ, ବସିଷ୍ଠ ବାମଦେବ ସହିତ ଆସିଲେ ।
ଉପସ୍ଥାନେ ଚ ସଂଵୃତ୍ତେ ସୁଖାସୀନେ ପୁରଂଦରେ। ଵର୍ଣ୍ଯମାନେଷୁ ଚ ତଦା ସତ୍ଯଵାଦିଷୁ ରାଜସୁ
ସଭା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଓ ପୁରନ୍ଦର ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ, ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ରାଜାମାନେ ସମୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଥିଲେ ।
ତସ୍ଯାଂ ସଂସଦିସର୍ଵସ୍ମାଦ୍ଧରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋଽପି ପପ୍ରଥେ। ଯଜ୍ଞଦାନତପଃଶୀଲସତ୍ଯଵାକ୍ଯଦୃଝଵ୍ରତୈଃ
ସେ ସଭାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ସତ୍ୟ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ।
ଵସିଷ୍ଠଃ ପରମପ୍ରୀତଃ ସ୍ଵଯାଜ୍ଯପରିକୀର୍ତନାତ୍। ତଥାପି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଂ ନ ସେହେ ସତ୍ଯଭୂଷିତମ୍
ବସିଷ୍ଠ ନିଜ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ । କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସତ୍ୟ ଶୋଭାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରତି ତଦା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵସିଷ୍ଠଯୋଃ। ପଣଃ କୃତସ୍ତଦା ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ପାର୍ଥିଵଃ
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଣ ହେଲା । ପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜାକୁ ପରୀକ୍ଷା କଲେ ।
ରାଜ୍ଯାଚ୍ଚାପି ସୁଖାଚ୍ଚାପି ସହସା ଚାଵରୋପିତଃ। ଅଵାପ ପରମଂ ଦୁଃଖଂ ମରଣାଦମନୋହରମ୍
ସେ ଅଚାନକ ରାଜ୍ୟ ଓ ସୁଖରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କଲେ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପରମପ୍ରୀତୋ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭ୍ରାତୃଭିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଚ ସମନ୍ଵିତଃ। ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ସାଧୁସାଧ୍ଵିତ୍ଯଭାଷତ
ଏହା ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ । ଭାଇମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କଲେ, 'ସାଧୁ! ସାଧୁ!'
ତତୋ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରକଥାଂ ଚ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ରାଜା ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରକେତୁଃ। ଵିହାଯ ଶୋକଂ ଵିଜହାର ଭୂଯଃ ସ୍ମରନ୍ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମନନ୍ତକୀର୍ତିମ୍
ତାପରେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ରାଜା ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରକେତୁ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡି ଆଉଥରେ ଖୁସି ହେଲେ, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନନ୍ତ କୀର୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କରି।
କଥାମେଵଂ ତଥା କୃତ୍ଵା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରନଲାଶ୍ରଯାମ୍। ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ବୃହଦଶ୍ଵୋ ଜଗାମ ହ'। ଉକ୍ତ୍ଵା ଚାଶୁ ସରୋଽଗଚ୍ଛଦୁପସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମହାତପାଃ
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନଳଙ୍କ ଉପରେ ଆଧାରିତ କଥା କହି ହେବା ପରେ, ବୃହଦଶ୍ୱ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ; ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ ତ୍ୱରାତ୍ୱରି ଝିଲିକୁ ଯାଇ ନିଜ ଶୁଧି କାମ କଲେ।
ବୃହଦଶ୍ଵ ଗତେ ପାର୍ଥମଶ୍ରୌଷୀତ୍ସଵ୍ଯସାଚିନମ୍। ଵର୍ତମନଂ ତପସ୍ଯୁଗ୍ରେ ଵାଯୁଭକ୍ଷଂ ମନୀଷିଣମ୍
ବୃହଦଶ୍ୱ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଅର୍ଜୁନ ଶୁଣିଲେ ଯେ ସବ୍ୟସାଚୀ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ କେବଳ ପବନ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣଏଭ୍ଯସ୍ତପସ୍ଵିଭ୍ଯଃ ସଂପତଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ। ତୀର୍ଥଶୈଲଵନେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସମେତେଭ୍ଯୋ ଦୃଢଵ୍ରତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କଠାରୁ, ତୀର୍ଥ, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକତ୍ରିତ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ।
ଇତିପାର୍ଥୋ ମହାବାହୁର୍ଦୁରାପଂ ତପ ଆସ୍ଥିତଃ। ନ ତଥା ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵୋଽନ୍ଯଃ କଶ୍ଚିଦୁଗ୍ରତପା ଇତି
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାର୍ଥ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଏପରି ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କେହି ପୂର୍ବରୁ କରିନଥିଲେ।
ଯଥା ଧନଂଜଯଃ ପାର୍ଥସ୍ତପସ୍ଵୀ ନିଯତଵ୍ରତଃ। ମୁନିରେକଚରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଧର୍ମୋ ଵିଗ୍ରହଵାନିଵ
ପୃଥାପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ସେ ଏକା ରହୁଥିବା ମୁନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଧର୍ମ ଦେବତା ଦେହ ଧରିଛନ୍ତି।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵୋ ରାଜଂସ୍ତପ୍ଯମାନଂ ମହାଵନେ। ଅନ୍ଵଶୋଚତ କୌନ୍ତେଯଃ ପ୍ରିଯଂ ଵୈ ଭ୍ରାତରଂ ଜଯମ୍
ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଜୟ ମହାବନରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଦହ୍ଯମାନେନ ତୁ ହୃଦା ଶରଣାର୍ଥୀ ମହାଵନେ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵିଵିଧଜ୍ଞାନାନ୍ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଜଳିଉଠି, ମହାବନରେ ଆଶ୍ରୟ ଚାହି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବିଭିନ୍ନ ଜ୍ଞାନର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାକ୍ଷହୃଦଯଂ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଆସୀଦ୍ଧୃଷ୍ଟମନା ରାଜନ୍ଭୀମସେନାଦିଭିର୍ଯୁତଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ପାଇ, ଭୀମସେନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ବସିଲେ।
ସ୍ଵଭ୍ରାତୄନ୍ସହିତାନ୍ପଶ୍ଯନ୍କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଅପଶ୍ଯନ୍ନର୍ଜୁନଂ ତତ୍ରବଭୂଵାଶ୍ରୁପରିପ୍ଲୁତଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ସଂଗେ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନକୁ ନଦେଖି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ଭିଜିଗଲା।
ସଂତପ୍ଯମାନଃ କୌନ୍ତେଯୋ ଭୀମସେନମୁଵାଚ ହ। କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଵୈ ଭୀମ ପାର୍ତମତ୍ର ତଵାନୁଜମ୍
ଦୁଃଖରେ ଜଳିଉଠି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭୀମ, କେବେ ଆମେ ଏଠାରେ ତୁମର ଭାଇ ପାର୍ଥକୁ ଦେଖିବୁ?'
ମତ୍କୃତେ ହି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଷ୍ଯତେ ପରମଂ ତପଃ। ତସ୍ଯାକ୍ଷହୃଦଯଜ୍ଞାନମାଖ୍ଯାସ୍ଯାମି କଦା ନ୍ବହମ୍
'ମୋ ପାଇଁ, କୁରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ଯେଉଁ ଦୌତ କଳା ଶିଖିଛି, ସେଥିରେ ତାଙ୍କୁ କେବେ ଜଣାଇପାରିବି?'
ସ ହି ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽକ୍ଷହୃଦଯଂ ସମୁପାତ୍ତଂ ମଯା ଵିଭୋ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
'ସେ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଦୌତ କଳା ଶିଖିଛି ବୋଲି ଶୁଣିବେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି ସେ ଖୁସି ହେବେ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଭଗଵାନ୍କାମ୍ଯକାତ୍ପାର୍ଥେ ଗତେ ମେ ପ୍ରପିତାମହେ। ପାଣ୍ଡଵାଃ କିମକୁର୍ଵଂସ୍ତେ ତମୃତେ ସଵ୍ଯସାଚିନମ୍
ଭଗବନ୍, କାମ୍ୟକା ରୁ ପାର୍ଥ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ମୋ ପ୍ରପିତାମହ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବ୍ୟସାଚୀ ନଥିବାବେଳେ କଣ କରୁଥିଲେ?
ସ ହି ତେଷାଂ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଗତିରାସୀଦନୀକଜିତ୍। ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥୈଵ ପ୍ରତିଭାତି ମେ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲେ; ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ, ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ସେପରି ଲାଗେ।
ତେନେନ୍ଦ୍ରସମଵୀର୍ଯେଣ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନା। ଵିନାଭୂତା ଵନେ ଵୀରାଃ କଥମାସନ୍ପିତାମହାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତି ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦମ୍ୟ ଥିବା ସେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ମୋ ପ୍ରପିତାମହ ମହାବୀରମାନେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ କିପରି ରହିଥିଲେ?
ଗତେ ତୁ ପାଣ୍ଡଵେତାତ କାମ୍ଯକାତ୍ସଵ୍ଯସାଚିନି। ବଭୂଵୁଃ କୌରଵେଯାସ୍ତେ ଦୁଃଖଶୋକପରାଯଣାଃ
ସବ୍ୟସାଚୀ କାମ୍ୟକା ଛାଡି ଚାଲିଯିବା ପରେ, କୌରବମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଡୁବିଗଲେ।
ଆକ୍ଷିପ୍ତସୂତ୍ରା ମଣଯଶ୍ଛିନ୍ନପକ୍ଷା ଇଵାଣ୍ଡଜାଃ। ଅପ୍ରୀତମନସଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁରଥ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଉପରେ ତାଗ ଛିଡ଼ି ଯାଇଥିବା ମଣି ଓ ପାଖ ଛିଡ଼ି ଯାଇଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିରାଶ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ଵନଂ ତୁ ତଦଭୂତ୍ତେନ ହୀନମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା। କୁବେରେଣ ଯଥାହୀନଂ ଵନଂ ଚୈତ୍ରରଥଂ ତଥା
ସେ ବନ ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିନା, କୁବେର ଛାଡି ଦେଇଥିବା ଚୈତ୍ରରଥ ବନ ପରି ନିର୍ଜନ ହେଇଗଲା।
ତମୃତେ ତେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ପାଣ୍ଡଵା ଜନମେଜଯ। ମୁଦମପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତୋ ଵୈ କାମ୍ଯକେ ନ୍ଯଵସଂସ୍ତଦା
ତାଙ୍କୁ ଛାଡି, ଜନମେଜୟ, ବାଘ ପରି ପାଣ୍ଡବମାନେ କାମ୍ୟକ ବନରେ ବସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ପରାକ୍ରାନ୍ତାଃ ଶୁଦ୍ଧୈର୍ଵାଣୈର୍ମହାରଥାଃ। ନିଘ୍ନନ୍ତୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମେଧ୍ଯାନ୍ବହୁଵିଧାନ୍ମୃଗାନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିବା, ପବିତ୍ର ନିୟମ ରଖିଥିବା ମହାରଥୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ତୁ ଶିକାର କରିଥିଲେ।
ନିତ୍ଯଂହି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଵନ୍ଯାହାରମରିଂଦମାଃ। ପ୍ରଵିସୃତ୍ଯ ସମାହୃତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ସେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ବାଘ ପରି ପୁରୁଷମାନେ ସଦା ବନର ଖାଦ୍ୟ ଆଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।