ଅଥ ହୃଷ୍ଟମନା ରାଜା ମହତ୍ଯା ସେନଯା ସହ। ସୁତାଂ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକାଯ ଧୀମତେ
ତାପରେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ରାଜା, ବଡ଼ ସେନା ସହିତ, ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ପୁଷ୍କର, ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ଦମଯନ୍ତୀମପି ପିତା ସତ୍କୃତ୍ଯପରଵୀରହା। ପ୍ରାସ୍ଥାପଯଦମେଯାତ୍ମା ଭୀମୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ପିତା, ଭୀମ, ଅପାର ଆତ୍ମା ଏବଂ ଭୀମ ପ୍ରତାପରେ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ପଠାଇଲେ।
ଆଗତାଯାଂ ତୁ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଂ ସପୁତ୍ରାଯାଂ ନଲୋ ନୃପଃ। ଵର୍ତଯାମାସ ମୁଦିତୋ ଦୋଵରାଡିଵ ନନ୍ଦନେ
ବୈଦର୍ଭୀ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହ ଆସିଲାପରେ, ରାଜା ନଳ ଅତି ଖୁସି ହେଇ, ଦୋବରା ଦେବତା ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଯେପରି ରହିଥାଏ, ସେପରି ଜୀବନ କଟାଇଲେ।
ତଥା ପ୍ରକାଶତାଂ ଯାତୋ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପେ ସ ରାଜସୁ। ପୁନଃ ସ୍ଵେ ଚାଵସଦ୍ରାଜ୍ଯେ ପ୍ରତ୍ଯାହୃତ୍ଯ ମହାଯଶାଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା। ମହାୟଶସ୍ବୀ ନଳ ପୁନି ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରି ଆସି, ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ଈଜେ ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିଧିଵଚ୍ଚାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ। ତଥା ତ୍ଵମପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସସୁହୃଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯସେ ଚିରାତ୍
ସେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ। ଏହିପରି, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ନିଜ ସମ୍ବିଧାନ ସହ ଉନ୍ନତି ପାଇବା।
ଦୁଃଖମେତାଦୃଶଂପ୍ରାପ୍ତୋ ନଲଃ ପରପୁରଂଜଯଃ। ଦେଵନେନ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଭାର୍ଯୋ ଭରତର୍ଷଭ
ପରଶତ୍ରୁ ଜୟୀ ନଳ ଏପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ୟା ସହ।
ଏକାକିନୈଵ ସୁମହନ୍ନଲେନ ପୃଥିଵୀପତେ। ଦୁଃଖମାସାଦିତଂ ଘୋରଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚାଭ୍ଯୁଦଯଃ ପୁନଃ
ପୃଥିବୀର ମହାରାଜ, ନଳ ଏକା ଏକା ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ତଥାପି ପୁନି ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
ତ୍ଵଂ ପୁନର୍ଭ୍ରାତୃସହିତଃ କୃଷ୍ଣଯା ଚୈଵ ପାଣ୍ଡଵ। କଥାଶ୍ଚାପି ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଧର୍ମମେଵାନୁଚିନ୍ତଯନ୍
କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ପାଣ୍ଡବ, ନିଜ ଭାଇମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣା ସହ ଅଛ, ଏହି କଥାଗୁଡିକୁ ଶୁଣି, ଧର୍ମ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରୁଛ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ମହାଭାଗୈର୍ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗୈଃ। ନିତ୍ଯମନ୍ଵାସ୍ଯସେ ରାଜଂସ୍ତତ୍ର କା ପରିଦେଵନା
ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ, ମହାଭାଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା ତୁମକୁ ସହଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି; ଏଠି ରାଜା, କେଉଁ ଦୁଃଖର କାରଣ ଅଛି?
କର୍କୋଟକସ୍ଯ ନାଗସ୍ ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ନଲସ୍ଯ ଚ। ଋତୁପର୍ଣସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେଃ କୀର୍ତନଂ କଲିନାଶନମ୍
କର୍କୋଟକ ନାଗ, ଦମୟନ୍ତୀ, ନଳ ଓ ରାଜା ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କର କଥା କଳି ଦୁର୍ବଳ କରେ।
ଇତିହାସମିମଂ ଚାପି କଲିନାଶନମଚ୍ଯୁତ। ଶକ୍ଯମାଶ୍ଵସିତୁଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵଦ୍ଵିଧେନ ଵିଶାଂପତେ
ଏହି ପୁରାତନ କଥା ମଧ୍ୟ କଳି ଦୁର୍ବଳ କରେ, ଅଚ୍ୟୁତ; ଏହା ଶୁଣି, ତୁମପରି ରାଜା ଆଶ୍ୱାସ ମିଳିପାରେ।
ଅସ୍ଥିରତ୍ଵଂ ଚ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ପୁରୁଷାର୍ଥସ୍ ନିତ୍ଯଦା। ତସ୍ଯୋଦଯେ ଵ୍ଯଯେ ଚାପି ନ ଚିନ୍ତଯିତୁମର୍ହସି
ମାନବ ଚେଷ୍ଟାର ଅସ୍ଥିରତାକୁ ସଦା ଚିନ୍ତା କର; ତାହାର ଉନ୍ନତି ଓ ପତନରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵେତିହାସଂ ନୃଷତେ ସମାଶ୍ଵସିହି ମା ଶୁଚଃ। ଵ୍ଯସନେ ତ୍ଵଂ ମହାରାଜ ନ ଵିଷୀଦିତୁମର୍ହସି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା, ଆଶ୍ୱାସ ପାଅ ଓ ଦୁଃଖ କରନି; ବିପଦରେ ତୁମେ ହାର ମାନିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵିଷମାଵସ୍ଥିତେ ଦୈଵେ ପୌରୁଷେଽଫଲତାଂ ଗତେ। ଵିଷାଦଯନ୍ତି ନାତ୍ମାନଂ ସତ୍ତ୍ଵାପାଶ୍ରଯିଣୋ ନରାଃ
ଯେତେବେଳେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥା ଆସେ ଓ ମାନବ ଚେଷ୍ଟା ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରୁଥିବା ଲୋକେ ଦୁଃଖି ହେଉନାହାନ୍ତି।
ଯେ ଚେଦଂ କଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ନଲସ୍ ଚରିତଂ ମହତ୍। ଶ୍ରୋଷ୍ଯନ୍ତି ଚାପ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଵୈ ନାଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତାନ୍ଭଜିଷ୍ଯତି
ଯେମାନେ ନଳଙ୍କର ଏହି ମହା କଥା କହିବେ ଓ ଅନେକ ଥର ଶୁଣିବେ, ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଛାଡି ଯିବେ ନାହିଁ।
ଅର୍ଥାସ୍ତସ୍ଯୋପପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଧନ୍ଯତାଂ ଚ ଗମିଷ୍ଯତି। ଇତିହାସମିମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁରାଣଂ ଶଶ୍ଵଦୁତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କୁ ଧନ ମିଳିବ, ଏବଂ ସେ ଧନ୍ୟତା ପାଇବେ; ଏହି ପୁରାତନ ଓ ସଦା ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣି।
ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାନ୍ପଶୂଂଶ୍ଚାପି ଲଭତେ ନୃଷୁ ଚାଗ୍ର୍ଯତାମ୍। ଆରୋଗ୍ଯପ୍ରୀତିମାଂଶ୍ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ
ସେ ପୁଅ, ପୁଅର ପୁଅ, ଗାଁ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ମିଳିବ; ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଖୁସି ମିଳିବ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଭଯାତ୍ରସ୍ଯସି ଯଚ୍ଚ ତ୍ଵମାହ୍ଵଯିଷ୍ଯତି ମାଂ ପୁନଃ। ଅକ୍ଷଜ୍ଞ ଇତି ତତ୍ତେଽହଂ ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ପାର୍ଥିଵ
ତୁମେ ଯଦି ଭୟ କରୁଛ, ପୁନି ମୋତେ ଡାଇସ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ଡାକିବାକୁ ପଡିବ, ରାଜା, ମୁଁ ଏହି ଭୟ ଦୂର କରିଦେବି।
ଵେଦାକ୍ଷହୃଦଯଂ କୃତ୍ସ୍ନମହଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମ। ଉପପଦ୍ଯସ୍ଵ କୌନ୍ତେଯ ପ୍ରସନ୍ନୋଽହଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୁଁ ଡାଇସ ଓ ବେଦର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ରଖିଛି, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; କୌନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଆସ, ମୁଁ ଦୟାସହିତ ତୁମକୁ କହୁଛି।
ତତୋ ହୃଷ୍ଟମନା ରାଜା ବୃହଦଶ୍ଵମୁଵାଚ ହ। ଭଗଵନ୍ନକ୍ଷହୃଦଯଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ତାପରେ ରାଜା ଖୁସି ହେଇ, ବୃହଦଶ୍ୱଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭଗବନ୍, ମୁଁ ଡାଇସର ମନ୍ତ୍ର ଏକଦମ ସତ୍ୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।'
କୌନ୍ତେଯେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ମହାମୁନିଃ'। ତତୋଽକ୍ଷହୃଦଯଂ ପ୍ରାଦାତ୍ପାଣ୍ଡଵାଯ ମହାତ୍ମନେ। `ଲବ୍ଧ୍ଵା ଚ ପାଣ୍ଡଵୋ ରାଜା ଵିଶୋକଃ ସମପଦ୍ଯତ
କୌନ୍ତେୟ କହିବା ପରେ, ବୃହଦଶ୍ୱ ମହାମୁନି ଉଚ୍ଚ ମନ ଥିବା ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଅକ୍ଷ ଖେଳର ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ । ଏହା ପାଇ ପାଣ୍ଡବ ରାଜା ବିଶୋକ ହେଲେ ।
ପୁନରେଵ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯସ୍ତ୍ଵତ୍ତୋ ଦୁଃଖିତୋ ନୃପଃ। ତଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମହାରାଜ ସର୍ଵଦୁଃଖାପନୁତ୍ତଯେ
ମୁଁ ପୁନି ଏକ ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେଇଥିଲେ । ମହାରାଜ, ଏହା ଶୁଣ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲେ ଜାତୋ ମହାତ୍ମା ପୃଥିଵୀପତିଃ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁରିତି ଵିଖ୍ଯାତୋରାଜରାଜୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏକ ମହାତ୍ମା ଭୂମିର ରାଜା ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ଗୁଣରତ୍ନାକରୋ ନୃପାତ୍। ତତୋ ଵିଶେଷୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିପୁଲଦକ୍ଷିଣୈଃ
ତାଙ୍କୁ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଗୁଣ ଓ ରତ୍ନର ଭଣ୍ଡାର ଥିଲେ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞ କରି, ବହୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ ।
ସ ତୁ ଲୋକେ ଵରଃ ପୁଂସାଂ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକୋ ମହାଯଶାଃ। ସତ୍ଯଵାଦୀ ମଧୁରଵାକ୍ସତ୍ଯେନ ବହୁଭାଷିତା
ସେ ଲୋକରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଲେ, ନାମ ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସତ୍ୟ କଥା କହିବାରେ ଅଟୁଟ, ମଧୁର ଭାଷାରେ କଥା କହୁଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଽଭଵଦ୍ଭୂମୌ ସୌଶୀଲ୍ଯସମଲଂକୃତା। ଉଶୀନରସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ଦୁହିତା ପୁଣ୍ଯଲକ୍ଷଣା
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭୂମିରେ ସୁସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲେ । ସେ ଉଶୀନର ରାଜା ଋଷିଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା କନ୍ୟା ।
ସ୍ଵଯଂଵରେ ମହାଭାଗଂ ଵରଯାମାସ ଭାମିନୀ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଂ ସମେତାନାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ମଦ୍ଯେ ପତିଂ ଵିଭୁମ୍
ସ୍ୱୟଂବରରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହିଳା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପତି ଭାବେ ବାଛିଲେ ।
ତଯା ସହ ମହୀପାଲଃ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ମନୋଜ୍ଞଯା। ରେମେ ଚ ସୁଚିରଂ କାଲଂ ରାଜା ରାଜ୍ଯମଵାପ୍ଯ ଚ
ମନୋହର ସତ୍ୟବତୀ ସହିତ, ରାଜା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରି ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ ।
ତସ୍ଯାଂ ଦେଵ୍ଯାଂ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ। ପୁତ୍ରଃ ପୁଣ୍ଯଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଲୋହିତାଶ୍ଵ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ
ସେ ରାଣୀ ଠାରୁ, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ରାଜୀବ ପ୍ରଭା । ସେ ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲୋହିତାଶ୍ୱ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ଦେଵ୍ଯା ପୁତ୍ରେଣ ସହିତଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକୋ ମହାଯଶାଃ। ଵସିଷ୍ଠଯାଜ୍ଯୋ ନୃପତିରୀଜେ ଶୁଣ୍ଯୈର୍ମହାଧ୍ଵରୈଃ
ରାଜା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହିତ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ବଡ଼ ନାମ ଥିବା, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ରଖି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଓ ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ ।