ଜିତ୍ଵା ପରସ୍ଵମାହୃତ୍ ରାଜ୍ଯଂଵା ଯଦି ଵା ଵସୁ। ପ୍ରତିପାଣଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଃ ପ୍ରାଣୋ ହି ପଣମୁଚ୍ଯତେ
ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟର ଧନ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ଜିତିଥାଏ, ଦାଉ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ; କାରଣ ପ୍ରାଣକୁ ଦାଉ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ନ ଚେଦ୍ଵାଞ୍ଛସି ତଦ୍ଦ୍ଯୂତଂ ଯୁଦ୍ଧଦ୍ଯୂତଂ ପ୍ରଵର୍ତତାମ୍। ଦ୍ଵୈରଥେନାସ୍ତୁ ଵୈ ଶାନ୍ତିସ୍ତଵ ଵା ମମ ଵା ନୃପ
ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଚଉଁ ଖେଳକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଉ; ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଏକାଏକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତି ଆମେ କିମ୍ବା ତୁମେ ପାଇବା।
ଵଂଶଭୋଜ୍ଯମିଦଂ ରାଜ୍ଯମର୍ଥିତଵ୍ଯଂ ଯଥା ତଥା। ଯେନକେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ଵୃଦ୍ଧାନାମିତି ଶାସନମ୍
ଏହି ରାଜ୍ୟ ବଂଶର ଲୋକମାନେ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ, ଯଥାଯଥା ଚାହିବାକୁ; କେଉଁଠି ଯେଉଁପରି ଉପାୟ ହେଉ, ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଆଦେଶ ଏହିପରି।
ଦ୍ଵଯୋରେକତରେ ବୁଦ୍ଧିଃ କ୍ରିଯତାମଦ୍ଯ ପୁଷ୍କର। କୈତଵେନାକ୍ଷଵତ୍ଯାଂ ଵା ଯୁଦ୍ଧେ ଵା ନାମ୍ଯତାଂ ଧନୁଃ
ଆଜି ଆମେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ନିଷ୍ପତି ହେଉ, ପୁଷ୍କର; ଚଉଁ ଖେଳର କୌଶଳ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ, ଧନୁଷ ତଣାଯାଉ।
ନୈଷଧେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପୁଷ୍କରଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। ଧ୍ରୁଵମାତ୍ମଜଯଂ ମତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯାହ ନିଷଧାଧିପମ୍
ନଳଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପୁଷ୍କର ହସିବା ପରି, ନିଜ ଜୟକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବି, ନିଷଧର ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଯାଽର୍ଜିତଂ ଵିତ୍ତଂ ପ୍ରତିପାଣାଯ ନୈଷଧ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ଦୁଷ୍କୃତଂକର୍ମ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଃ କ୍ଷଯଂ ଗତମ୍
ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିଛ; ଏବଂ ଭାଗ୍ୟରେ, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଶେଷ ହୋଇଛି।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵୈ ପ୍ରୀସେ ରାଜନ୍ମମ ଲାଭାଯ ନୈଷଧ। ପୁନର୍ଦ୍ଯୂତେ ଚ ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପୁରୁଷସତ୍ତମ
ଭାଗ୍ୟରେ, ମୁଁ ମୋର ଲାଭରେ ଖୁସି ହେଉଛି, ନଳ; ଏବଂ ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମର ମନ ଆଉ ଚଉଁ ଖେଳକୁ ଲାଗିଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।
ଧନେନାନେନ ଵୈ ଭୈମୀ ଜିତେନ ସମଲଂକୃତା। ମାମୁପସ୍ଥାସ୍ଯତି ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଦିଵି ଶକ୍ରମିଵାପ୍ସରାଃ
ଏହି ଧନ ଦ୍ୱାରା, ଭାଇମୀକୁ ଜିତି, ଭଲଭାବେ ଶୂଭିତ କରି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ପାଖରେ ରହିବେ, ଯେପରି ଦିବରେ ଅପ୍ସରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେବା କରେ।
ନିତ୍ଯଶୋ ହି ସ୍ମରାମି ତ୍ଵାଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷେଽପି ଚ ନୈଷଧ। ଦେଵନେ ଚ ମଭ ପ୍ରୀତିର୍ଭଵତ୍ଯେଵାସୁହୃଦ୍ଗଣୈଃ
ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ଆପେକ୍ଷା କରେ, ନଳ; ତଥାପି ଚଉଁ ଖେଳରେ, ମୋର ଆନନ୍ଦ ମୋ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ, ତୁମ ସହିତ ନୁହେଁ।
ଜିତ୍ଵାତ୍ଵଦ୍ଯ ଵରାରୋହାଂ ଦମଯନ୍ତୀମନିନ୍ଦିତାମ୍। କତକୃତ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ସା ହିମେ ନିତ୍ଯଶୋ ହୃଦି
କିନ୍ତୁ ଆଜି, ମୁଁ ଭଲ ନିତମ୍ବ ଅନିନ୍ଦିତା ଦମୟନ୍ତୀକୁ ଜିତି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି; ସେ ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ରହିବେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତସ୍ ତା ଵାଚୋ ବହ୍ଵବଦ୍ଧପ୍ରଲାପିନଃ। ଇଯେଷ ସ ଶିରଶ୍ଛେତ୍ତୁଂ ଖଙ୍ଗେନ କୁପିତୋ ନଲଃ
ପୁଷ୍କରଙ୍କ ଅନେକ ଅସମ୍ବଦ୍ଧ ଓ ଅଭିମାନୀ କଥା ଶୁଣି, ନଳ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କଟିଦେବାକୁ ତଳୱାର ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ସ୍ମଯଂସ୍ତୁ ରୋଷତାମ୍ରାକ୍ଷସ୍ତମୁଵାଚ ନଲୋ ନୃପଃ। ପଣାଵଃ କିଂ ଵ୍ଯାହରସେ ଜିତୋ ନ ଵ୍ଯାହରିଷ୍ଯସି
ହସି, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ରାଜା ନଳ କହିଲେ, 'ତୁମେ କାହିଁକି ଦାଉର କଥା କହୁଛ? ଜିତିଯିବା ପରେ ତୁମେ ଏପରି କଥା କହିବା ନାହିଁ।'
ତତଃ ପ୍ରାଵର୍ତତ ଦ୍ଯୂତଂ ପୁଷ୍କରସ୍ଯ ନଲସ୍ଯ ଚ। ଏକପାଣେନ ଭଦ୍ରଂ ତେ ନଲେନ ସ ପରାଜିତଃ
ତାପରେ, ପୁଷ୍କର ଓ ନଳଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଉଁ ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏକ ହାତରେ ଭଲ ହେଉ, ନଳ ପୁଷ୍କରକୁ ଜିତିଲେ।
ସ ରତ୍ନକୋଶନିଚଯୈଃ ପ୍ରାଣେନ ପଣିତୋପି ଚ। ଜିତ୍ଵା ଚ ପୁଷ୍କରଂ ରାଜା ପ୍ରହସନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ, ରତ୍ନ ଓ ପ୍ରାଣକୁ ଦାଉ ରଖି, ପୁଷ୍କରକୁ ଜିତି, ରାଜା ହସି କହିଲେ।
ମମ ସର୍ଵମିଦଂ ରାଜ୍ଯମଵ୍ଯଗ୍ରଂ ହତକଣ୍ଠକମ୍। ଵୈଦର୍ଭୀ ନ ତ୍ଵଯା ଶକ୍ଯା ରାଜାପଶଦ ଵୀକ୍ଷିତମ୍। ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ସପରୀଵାରୋ ମୂଢ ଦାସତ୍ଵମାଗତଃ
ମୋର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଏବଂ ନିରାପଦ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ରାଜସଭାରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିବା ତୁମେ ଦୈଦର୍ଭୀ ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ସହଯାତୀମାନେ, ମୂଢ଼ ଭାବରେ, ତାଙ୍କର ଦାସତ୍ୱରେ ପହଞ୍ଚିଛ।
ନ ତ୍ଵଯା ତତ୍କୃତଂକର୍ମ ଯେନାହଂ ଵିଜିତଃ ପୁରା। କଲିନା ତତ୍କୃତଂ କର୍ମ ତ୍ଵଂ ଚ ମୂଢ ନ ବୁଧ୍ଯସେ
ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଯେପରି ହାରିଥିଲି, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ କରିନଥିଲ; ଏହା କଳିର କାର୍ଯ୍ୟ। ତୁମେ ମୂଢ଼, ଏହି କଥା ବୁଝିନଥିଲ।
ନାହଂ ପରକୃତଂ ଦୋଷଂ ତ୍ଵଯ୍ଯାଧାସ୍ଯେ କଥଂଚନ। ଯଥାସୁଖଂ ଵୈ ଜୀଵତ୍ଵଂପ୍ରାଣାନଵସୃଜାମି ତେ
ମୁଁ କେବେ ଅନ୍ୟର କ୍ରୁତିର ଦୋଷ ତୁମେ ଉପରେ ଦେବିନି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଜୀବନ କାଟ; ମୁଁ ତୁମେ ଜୀବନ ଦେଉଛି।
ତଥୈଵ ସର୍ଵସଂଭାରଂ ସ୍ଵମଂଶଂ ଵିତରାମି ତେ। ତଥୈଵ ଚ ମମ ପ୍ରୀତିସ୍ତ୍ଵଯି ଵୀର ନ ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ତୁମ ଅଂଶ ଦେଇବି। ଏହିପରି, ମୋର ପ୍ରେମ ତୁମେ ପ୍ରତି ନିଶ୍ଚିତ, ବୀର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସୌହାର୍ଦଂ ଚାପି ମେ ତ୍ଵତ୍ତୋ ନ କଦାଚିତ୍ପ୍ରହାସ୍ଯତି। ପୁଷ୍କର ତ୍ଵଂ ହି ମେ ଭ୍ରାତା ସଂଜୀଵ ଶରଦଃ ଶତମ୍
ମୋର ସ୍ନେହ ତୁମେ ପ୍ରତି କେବେ ବି ହରାଇବ ନାହିଁ। ପୁଷ୍କର, ତୁମେ ମୋର ଭାଇ; ତୁମେ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ କର।
ଏଵଂ ନଲଃ ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ଭ୍ରାତରଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ଵଚନୈସ୍ତୋଷଯାମାସ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏଭଳି ନଳ, ସତ୍ୟବାନ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ ମୂଢ଼ ଭାବରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିଲେ, ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ସାନ୍ତ୍ଵିତୋ ନୈଷଧେନୈଵଂ ପୁଷ୍ରରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତମ୍। ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକଂ ତଦା ରାଜନ୍ନଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ନଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ପୁଷ୍କର ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ।
କୀର୍ତିରସ୍ତୁ ତଵାକ୍ଷଯ୍ଯା ଜୀଵ ଵର୍ଷାଯୁତଂ ସୁଖୀ। ଯୋ ମେ ଵିତରସି ପ୍ରାଣାନଧିଷ୍ଠାନଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ
ତୁମର କୀର୍ତି ଅବିନାଶୀ ହେଉ; ତୁମେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ସୁଖରେ ଜୀବନ କର, ରାଜା, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ମୋତେ ଜୀବନ ଏବଂ ଏକ ସ୍ଥାନ ଦେଲା।
ସ ତଥା ସତ୍କୃତୋ ରାଜ୍ଞା ମାସମୁଷ୍ଯ ତଦା ନୃପଃ। ପ୍ରଯଯୌ ପୁଷରୋ ହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵପୁରଂ ସ୍ଵଜନାଵୃତଃ
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପୁଷ୍କର ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ସହରକୁ ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଫେରିଗଲେ।
ମହତ୍ଯା ସେନଯା ସାର୍ଧଂଵିନୀତୈଃ ପରିଚାରକୈଃ। ଭ୍ରାଜମାନ ଇଵାଦିତ୍ଯୋ ଵପୁଷା ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ବଡ଼ ସେନା ଏବଂ ଶିଷ୍ଟ ସେବକମାନେ ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଦେହରେ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ପୁଷ୍କରଂ ରାଜା ଵିତ୍ତଵନ୍ତମନାମଯମ୍। ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରଂ ଶ୍ରୀମାନତ୍ଯର୍ଥମୁପଶୋଭିତାମ୍
ପୁଷ୍କରଙ୍କୁ ଧନୀ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବରେ ପଠାଇ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜା ବହୁ ଭାବେ ଶୋଭିତ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସ ପୌରାଂଶ୍ଚ ନିଷଧାଧିପଃ। `ହିତେଷୁ ଚୈଷାଂ ସତତଂ ପିତେଵାଵହିତୋଽଭଵତ୍
ନିଷଧ ରାଜା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କଲେ; ସେ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କ ଭଲରେ ଏକ ପିତା ପରି ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
ପୌରା ଜାନପଦାଶ୍ଚାପି ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହାଃ। ଊଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ସାମାତ୍ଯପ୍ରମୁଖା ଜନାଃ
ସହର ଏବଂ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ, ଆନନ୍ଦରେ ଶରୀର ଫୁଲିଯାଇ, ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, କଥା କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯସ୍ମ ନିର୍ଵୃତା ରାଜନ୍ପୁରେ ଜନପଦେଽପି ଚ। ଉପାସିତୁଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଦେଵା ଇଵ ଶତକ୍ରତୁମ୍
ଆଜି, ରାଜା, ଆମେ ସହର ଏବଂ ଗ୍ରାମରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଅଛୁ; ଆମେ ପୁନଃ ତୁମେ ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଛୁ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି।
ପ୍ରଶାନ୍ତେ ତୁ ପୁରେ ହୃଷ୍ଟେ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତେ ମହୋତ୍ସଵେ। ମହତ୍ଯା ସେନଯା ରାଜା ଦମଯନ୍ତୀମୁପାନଯତ୍
ସହର ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ ହେବା ସମୟରେ, ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଚାଲିଥିଲା; ରାଜା ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଆଣିଲେ।
ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକଂ ତୁ ରାଜ୍ଯସ୍ଥଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀମୋ ମହୀପତିଃ। ମୁଦା ପରମଯା ଯୁକ୍ତୋ ବଭୂଵ ଭରତର୍ଷଭ
ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ରାଜା ରାଜ୍ୟ ଫେରିଥିବା ଖବର ଶୁଣି, ଭୀମ, ଭୂମିର ନାୟକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଭାରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।