ମମ ଚ ଵ୍ଯଵସାଯେନ ତପସା ଚୈଵ ନିର୍ଜିତଃ। ଦୁଃଖସ୍ଯାନ୍ତେନ ଚାନେନ ଭଵିତଵ୍ଯଂ ହି ନୌ ଶୁଭେ
ମୋ ଦୃଢ ନିଷ୍ଠା ଓ ତପସ୍ୟାରେ, ସେ ଜିତିଗଲା; ଏହି ଦୁଃଖର ଶେଷରେ, ଶୁଭେ, ଆମର ଭାଗ୍ୟ ଏହିପରି ହେବାକୁ ଥିଲା ।
ଵିମୁଚ୍ଯ ମାଂ ଗତଃ ପାପସ୍ତତୋଽହମିହ ଚାଗତଃ। ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ଵିପୁଲଶ୍ରୋଣି ନ ହି ମେଽନ୍ଯତ୍ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ପାପୀ ମୋତେ ଛାଡି ଚାଲିଗଲା, ଏହିପରି ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ବିଶାଳ କଟି ଥିବା, ତୁମ ପାଇଁ ଛଡା ମୋର ଆଉ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ ।
କଥଂ ନୁ ନାରୀ ଭର୍ତାରମନୁରକ୍ତମନୁଵ୍ରତମ୍। ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵରଯେଦନ୍ଯଂ ଯଥା ତ୍ଵଂ ଭୀରୁ କର୍ହିଚିତ୍
ଏକ ଜଣେ ଜୀବନସାଥୀଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ଏବଂ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ରହୁଥିବା ଜଣେ ନାରୀ, କେମିତି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପୁରୁଷକୁ ଚୟନ କରିପାରିବେ? ତୁମେ ଯେପରି ଭୟଭୀତ ହେଇ ଭାବୁଛ, ସେ କେବେ ଏପରି କରିପାରିବେ?
ଦୂତାଶ୍ଚରନ୍ତି ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ନୃପତିଶାସନାତ୍। ଭୈମୀ କିଲ ସ୍ମ ଭର୍ତାରଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵରଯିଷ୍ଯତି
ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୂତମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଭଳି ଘୁଡ଼ିବା କଥା ଚାଲିଛି— 'ଭୈମୀ ନିଜର ପ୍ରଥମ ପତିକୁ ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱିତୀୟ ପତି ଚୟନ କରିବେ'.
ସ୍ଵୈରଵୃତ୍ତା ଯଥାକାମମନୁରୂପମିଵାତ୍ମନଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଚୈଵଂ ତ୍ଵରିତୋ ଭାଗସ୍ଵରିରୁପସ୍ଥିତଃ
କହାଯାଉଛି, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ନିଜ ମନରେ ଯେପରି ଚାହିଁଥିବେ, ତେପରି କାମ କରୁଛନ୍ତି; ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭାଗସ୍ବରୀ ତୁରନ୍ତ ଗଂତବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦମଯନ୍ତୀ ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନଲସ୍ଯ ପରିଦେଵିତମ୍। ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵେପମାନା ଚ ଭୀତା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
କିନ୍ତୁ ଦମୟନ୍ତୀ, ନଳଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ହାତ ଜୋଡି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ମାମର୍ହସି କଲ୍ଯାଣ ପାପେନ ପରିଶଙ୍କିତୁମ୍। ମଯା ହି ଦେଵାନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵୃତସ୍ତ୍ଵଂ ନିଷଧାଧିପ
ଏ କଳ୍ୟାଣ, ତୁମେ ମୋତେ ଅପରାଧର ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ମୁଁ ଦେବତାମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ନିଷଧ ରାଜା ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଥିଲି।
ତଵାଭିଗମନାର୍ଥଂ ତୁ ସର୍ଵତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଗତାଃ। ଵାକ୍ଯାନି ମମ ଗାଥାଭିର୍ଗାଯମାନା ଦିଶୋ ଦଶ
ତୁମ ପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଶାରେ ଯାଇ, ମୋର କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଗୀତରେ ଗାଇଥିଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଵାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପର୍ଣାଦୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵ। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍କୋସଲାଯାମୃତୁପର୍ଣନିଵେଶନେ
ତାପରେ, ପାର୍ଣ୍ଣାଦ ନାମକ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରିତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କୋଶଳ ରାଜପାଳେ ତୁମଠାରେ ଆସିଲେ।
ତେନ ଵାକ୍ଯେ କୃତେସମ୍ଯକ୍ପ୍ରତିଵାକ୍ଯେ ତଥା ହୃତେ। ଉପାଯୋଽଯଂମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ନୈଷଧାନଯନେ ତଵ
ସେ ମୋର କଥା କହି, ତୁମ ପକ୍ଷରୁ ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ମିଳିଲାପରେ, ମୁଁ ଏହି ଉପାୟକୁ ଦେଖିଲି— ନିଷଧ ରାଜା ତୁମକୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ।
ତ୍ଵାମୃତେ ନହି ଲୋକେଽନ୍ଯ ଏକାହ୍ନା ପୃଥିଵୀପତେ। ସମର୍ଥୋ ଯୋଜନଶତଂ ଗନ୍ତୁମଶ୍ଵୈର୍ନରାଧିପ
ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି, ଏ ଭୂମିର ରାଜା, ଏ ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କେହି ଏକ ଦିନରେ ଶତ ଯୋଜନା ଅସ୍ବ ବିନା ଯାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ତଥାପି ମାଂ ମହୀପାଲ ଭଜେତାଂ ଚରଣୌ ତଵ।' ସ୍ପୃଶେଯଂ ତେନ ସତ୍ଯେନ ପାଦାଵେତୌ ମହୀପତେ। ଯଥା ନାସତ୍କୃତଂ କିଂଚିନ୍ମନସାଽପି ଚରାମ୍ଯହମ୍
ତଥାପି, ମହୀପତି, ମୁଁ ତୁମର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି, କାରଣ, ମୁଁ ମନରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅପକାର କରିନାହିଁ।
ଅଯଂ ଚରତି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଭୂତସାକ୍ଷୀ ସଦାଗତିଃ। ଏଷ ମେ ମୁଞ୍ଚତୁ ପ୍ରାଣାନ୍ଯଦି ପାପଂ ଚରାମ୍ଯହମ୍
ଏହି ପବନ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ସାକ୍ଷୀ, ସାରା ଜଗତରେ ଚଲିଉଛି; ଯଦି ମୁଁ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିଛି, ତେବେ ଏହି ପବନ ମୋର ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଉ।
ଯଥା ଚରତି ତିଗ୍ମାଂଶୁଃ ପରିତୋ ଭୁଵନଂ ସଦା। ସ ମୁଞ୍ଚତୁ ମମ ପ୍ରାଣାନ୍ଯଦି ପାପଂ ଚରାମ୍ଯହମ୍
ଯେପରି ତୀବ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାରା ଜଗତରେ ଚଲିଉଛି, ଯଦି ମୁଁ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିଛି, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୋର ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଉ।
ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମନ୍ତଶ୍ଚରତି ସାକ୍ଷିଵତ୍। ସ ମୁଞ୍ଚତୁ ମମ ପ୍ରାଣାନ୍ଯଦି ପାପଂ ଚରାମ୍ଯହମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରମା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଭିତରେ ସାକ୍ଷୀ ସ୍ୱରୂପ ଚଲିଉଛି; ଯଦି ମୁଁ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିଛି, ତେବେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ମୋର ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଉ।
ଏତେ ଦେଵାସ୍ତ୍ରଯଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଧାରଯନ୍ତି ଵୈ। ଵିବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ଯଥା ସତ୍ଯମେତଦ୍ଦେଵାସ୍ତ୍ଯଜନ୍ତୁ ମାମ୍
ଏ ତିନି ଦେବତା ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଏହି ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ, ଯଦି ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କହିଛି, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତତୋ ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷାଦଭାଷତ। ନୈଷା କୃତଵତୀ ପାପଂ ନଲ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଆକାଶରୁ ପବନ କହିଲେ— 'ନଳ, ସେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।'
ରାଜଞ୍ଶୀଲନିଧିଃ ସ୍ଫୀତୋ ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ସୁରକ୍ଷିତଃ। ସାକ୍ଷିଣୋ ରକ୍ଷିଣଶ୍ଚାସ୍ଯା ଵଯଂ ତ୍ରୀନ୍ପରିଵତ୍ସରାନ୍
ରାଜା, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ; ଆମେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷୀ ଏବଂ ରକ୍ଷକ ରହିଛୁ।
ଉପାଯୋ ଵିହିତଶ୍ଚାଯଂ ତ୍ଵଦର୍ଥମତୁଲୋଽନଯା। ନ ହ୍ଯେକାହ୍ନା ଶତଂ ଗନ୍ତା ତ୍ଵାମୃତେଽନ୍ଯଃ ପୁମାନିହ
ତୁମ ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଛି; କାରଣ, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କେହି ଏକ ଦିନରେ ଶତ ଯୋଜନା ଯାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଉପପନ୍ନା ତ୍ଵଯା ଭୈମୀ ତ୍ଵଂ ଚ ଭୈମ୍ଯା ମହୀପତେ। ନାତ୍ର ଶଙ୍କା ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ସଂଗଚ୍ଛ ସହ ଭାର୍ଯଯା
ତୁମେ ଭୈମୀ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଭୈମୀ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ଏଠାରେ ତୁମେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ— ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ହେଉ।
ତଥା ବ୍ରୁଵତି ଵାଯୌ ତୁ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଃ ପପାତ ହ। ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ଵଵୌ ଚ ପଵନଃ ଶିଵଃ
ସେ ଏପରି କହିଥିବାବେଳେ, ପବନ ଉପରେ ଫୁଲର ବର୍ଷା ପଡିଲା; ଦିବ୍ୟ ଢୋଲ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଏବଂ ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା।
ତଦଦ୍ଭୁତମଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଲୋ ରାଜାଽଥ ଭାରତ। ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଂ ଵିଶଙ୍କାଂ ତାମୁପାକର୍ଷଦରିଂଦମଃ
ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଦେଖି, ରାଜା ନଳ, ଓ ଭାରତ, ଚିନ୍ତିତ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ନିଜ ସମୀପକୁ ଆଣିଲେ।
ତତସ୍ତଦ୍ଵସ୍ତ୍ରମରଜଃ ପ୍ରାଵୃଣୋଦ୍ଵସୁଧାଧିପଃ। ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ନାଗରାଜଂ ତଂ ତତୋ ଲେଭେ ସ୍ଵକଂ ଵପୁଃ
ତାପରେ ପୃଥିବୀର ନାଥ ଏହି ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ଏବଂ ସର୍ପ ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ନିଜ ଅସଲ ରୂପକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ସ୍ଵରୂପିଣଂ ତୁ ଭର୍ତାରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସୁତା ତଦା। ପ୍ରାକ୍ରୋଶଦୁଚ୍ଚୈରାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକମନିନ୍ଦିତା
ଭୀମଙ୍କ ଝିଅ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଜନକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଭୈମୀମପି ନଲୋ ରାଜା ଭ୍ରାଜମାନୋ ଯଥା ପୁରା। ସସ୍ଵଜେ ସ୍ଵସୁତୌ ଚାପି ଯଥାଵତ୍ପ୍ରତ୍ଯନନ୍ଦତ
ନଳ ରାଜା, ପୂର୍ବ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଭୀମୀଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଶିଶୁକୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ ।
ତତଃ ସ୍ଵୋରସି ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଵକ୍ରଂ ତସ୍ଯ ଶୁଭାନନା। ପରୀତା ତେନ ଦୁଃଖେନ ନିଶଶ୍ଵାସାଯତେକ୍ଷଣା
ତାପରେ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ଭୀମୀ ତାଙ୍କର ବକ୍ର ଗାଲ ନଳଙ୍କ ଛାତିରେ ରଖି, ଦୁଃଖରେ ଭରି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଚଉଁଠି ଆଖି ଦୀଘଳ ହେଇଥିଲା ।
ତଥୈଵ ମଲଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୀଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଶୁଚିସ୍ମିତାମ୍। ସୁଚିରଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ତସ୍ଥୌ ଶୋକପରିପ୍ଲୁତଃ
ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ବାଘ ନଳ, ମାଟି ଲାଗିଥିବା ଶୁଭ୍ର ହସ ଥିବା ଭୀମୀଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଭରି ଉଭୟ ଦଠି ରହିଲେ ।
ତତଃ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ନଲସ୍ଯ ଚ। ଭୀମାଯାକଥଯତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ଵୈଦର୍ଭ୍ଯା ଜନନୀ ନୃପ
ତାପରେ, ବୈଦର୍ଭୀ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କର ମା, ସ୍ନେହରେ ଭରି, ଭୀମ ରାଜାଙ୍କୁ ଦମୟନ୍ତୀ ଓ ନଳଙ୍କ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିବରଣୀ କହିଦେଲେ ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାରାଜଃ କୃତଶୌଚମହଂନଲମ୍। ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ସହୋପେତଂ କଲ୍ଯେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସୁଖୋଷିତମ୍
ତାପରେ ମହାରାଜ କହିଲେ, 'ମୁଁ ମୋର ଶୁଚିତା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି; ଆସନ୍ତାକାଲି ମୁଁ ଦମୟନ୍ତୀ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ନଳଙ୍କୁ ଦେଖିବି, ତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଦେଖିବି.'
ତତସ୍ତୌ ସହିତୌ ରାତ୍ରିଂ କଥଯନ୍ତୌ ପୁରାତନମ୍। ଵନେ ଵିଚରିତଂ ସର୍ଵମୂଷତୁର୍ମୁଦିତୌ ନୃପ
ତାପରେ ଦୁଇଜଣ ଏକସାଥି ରାତିଟିଏ କୁଶଳରେ କାଟିଲେ, ପୁରୁଣା ଘଟଣା ଆଲୋଚନା କରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅନୁଭବ ହୋଇଥିଲା, ସେଗୁଡିକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଲେ, ରାଜା.