ଅଥ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତସ୍ତତ୍ର ସହସା ହଵ୍ଯଵାହନଃ। ତଦଦ୍ଭୁତତମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମିତାଽମିହାଗତା
ଏହିପରି ହେବା ସହସା ଅଗ୍ନି ଦେଉଳି ଜ୍ୱଳିଉଠେ; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ତସ୍ମିନ୍ସୁମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଲକ୍ଷିତଂ ମଯା। ଯଦଗ୍ନିମପି ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯ ନୈଵାସୌ ଦହ୍ଯତେ ଶୁଭେ
ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖିଛି—ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶୁଭେ, କେବେ ଜଳିନାହାନ୍ତି।
ଛନ୍ଦେନ ଚୋଦକଂ ତସ୍ଯ ଵହତ୍ଯାଵର୍ଜିତଂ ଦ୍ରୁତମ୍। ଅତୀଵ ଚାନ୍ଯତ୍ସୁମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟଵତ୍ଯହମ୍
ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ପାଣି ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଯାଏ, ଯେପରି ସେ ଚାହାନ୍ତି। ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖିଛି।
ଯତ୍ସ ପୁଷ୍ପାଣ୍ଯୁପାଦାଯ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ମମୃଦେ ଶନୈଃ। ମୃଦ୍ଯମାନାନି ପାଣିଭ୍ଯାଂ ତେନ ପୁଷ୍ପାଣି ନାନ୍ଯଥା। ଭୂଯ ଏଵ ସୁଗନ୍ଧୀନି ହୃପିତାନି ଭଵନ୍ତି ହି
ସେ ଫୁଲ ନେଇ, ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ ହଳୁକ ଘସିଲେ, ସେଠାରେ ଫୁଲ ମୁଝିଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଅଧିକ ସୁଗନ୍ଧି ଓ ତରଳ ହୋଇଯାଏ।
ଏତାନ୍ଯଦ୍ଭୁତକଲ୍ପାନି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽହଂ ଭୃଶଵିସ୍ମିତା। ଚେଷ୍ଟିତାନି ଵିଶାଲାକ୍ଷି ବାହୁକସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ବାହୁକଙ୍କ ଏହି ସମସ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ହେ ବିଶାଳନୟନୀ, ମୁଁ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ଦମଯନ୍ତୀ ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍। ଅମନ୍ଯତ ନଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ କର୍ମଚେଷ୍ଟାଭିସୂଚିତମ୍
ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକଙ୍କ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ଦମୟନ୍ତୀ ଭାବିଲେ—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନଳଙ୍କୁ ମିଳିଗଲି।
ସା ଶଙ୍କମାନା ଭର୍ତାରଂ ନଲଂ ବାହୁକରୂପିଣମ୍। କେଶିନୀଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ରୁଦନ୍ତୀ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍
ସେ, ନଳଙ୍କୁ ବାହୁକ ରୂପରେ ଦେଖି ସନ୍ଦେହ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଆଖିରେ ଲୁହ ଆସିଗଲା। ସେ ମୃଦୁ କଥାରେ ମାଳିନୀଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ।
ପୁନର୍ଗଚ୍ଛ ପ୍ରମତ୍ତସ୍ଯ ବାହୁକସ୍ଯୋପସଂସ୍କୃତମ୍। ମହାନସାଚ୍ଛ୍ରିତଂ ମାଂସମାନଯସ୍ଵେହ ଭାମିନି
ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ପୁଣିଏଥିରେ ଯାଅ। ରସୋଇଘରରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ଅସାବଧାନ ବାହୁକ ପାଇଁ ଯେ ମାଂସ ରନ୍ଧାଯାଇଛି, ସେଠାରୁ ମାଂସ ଏଠାକୁ ଆଣ।
ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାବାହୁକେ ଵ୍ଯଗ୍ରେ ତନ୍ମାଂସମପକୃଷ୍ଯ ଚ। ଅତ୍ଯୁଷ୍ଣମେଵ ତ୍ଵରିତା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ପ୍ରିଯକାରିଣୀ। ଦମଯନ୍ତ୍ଯୈ ତତଃ ପ୍ରାଦାତ୍କେଶିନୀ କୁରୁନନ୍ଦନ
ମାଳିନୀ ବାହୁକଙ୍କୁ ବ୍ୟସ୍ତ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ଗରମ ମାଂସ ଉଠାଇ ଦେଲେ। ସେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଏହା ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ସାଽଶିତା ନଲସିଦ୍ଧସ୍ ମାଂସସ୍ଯ ବହୁଶଃ ପୁରା। ପ୍ରାଶ୍ଯ ମତ୍ଵା ନଲଂ ସୂତଂ ପ୍ରାକ୍ରୋଶଦ୍ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ନଳଙ୍କ ରନ୍ଧା ମାଂସ ବହୁବାର ଖାଇଥିବା ଦମୟନ୍ତୀ, ଏହି ମାଂସ ଚଖି, ସୁତାକୁ ନଳ ବୋଲି ଭାବି, ଦୁଃଖରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଉଠିଲେ।
ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵାପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚ ମୁଖଂ ତତଃ। ମିଥୁନଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ କେଶିନ୍ଯା ସହ ଭାରତ୍
ତିନି ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମୁହଁ ଧୋଇଲେ। ପରେ ସେ, ମାଳିନୀ ସହିତ ଦୁଇ ଝିଅକୁ ପଠାଇଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରସେନାଂ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସମଭିଜ୍ଞାଯ ବାହୁକଃ। ଅଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ତଦା ରାଜା ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାଙ୍କମାନଯତ୍
ବାହୁକ, ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇକୁ ଚିହ୍ନି, ତୁରନ୍ତ ଏଗିଯାଇ, ଦୁଇଝଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଗୋଦରେ ବସାଇଲେ।
ବାହୁକସ୍ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ସୁତୌ ସୁରସୁତୋପମୌ। ଭୃଶଂ ଦୁଃଖପରୀତାତ୍ମା ସୁସ୍ଵରଂ ପ୍ରରୁରୋଦ ହ
ବାହୁକ, ଦେବସନ୍ତାନ ସମାନ ଦୁଇ ଝିଅକୁ ଦେଖି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଉଠିଲେ।
ନୈଷଧୋ ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ତୁ ଵିକାରମସକୃତ୍ତଦା। ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ସହସା ପୁତ୍ରୌ କେଶିନୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ନିଷଧ ରାଜା, ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥିରତା ପୁନିପୁନି ଦେଖାଇ, ହଠାତ୍ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ମାଳିନୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଇଦଂ ଚ ମଦୃଶଂ ଭଦ୍ରେ ମିଥୁନଂ ମମ ପୁତ୍ରଯୋଃ। ଅତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସହସା ବାଷ୍ପମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଵାନହମ୍
ଭଲ ଝିଅ, ଏହି ଦୁଇ ଝିଅ ମୋର ଝିଅମାନେ ପରି ଲାଗୁଛନ୍ତି। ଏମିତି ହଠାତ୍ ଦେଖି, ମୋ ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରିଗଲା।
ବହୁଶଃ ସଂପତନ୍ତୀଂ ତ୍ଵାଂ ଜନଃ ଶଙ୍କେତ ଦୋଷତଃ। ଵଯଂଚ ଦେଶାତିଥଯୋ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରେ ଯଥାସୁଖମ୍
ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ଆସିଯିବାରୁ ଲୋକେ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି। ଆମେ ଏଠାରେ ଅତିଥି, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ, ଭଲ ଝିଅ।
ସର୍ଵଂ ଵିକାରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଆଗତ୍ଯ କେଶିନୀ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦମଯନ୍ତ୍ଯୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖି, ମାଳିନୀ ତୁରନ୍ତ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ।
ଦମଯନ୍ତୀ ତତୋ ଭୂଯଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ କେଶିନୀମ୍। ମାତୁଃ ସକାଶଂ ଦୁଃଖାର୍ତା ନଲଶଙ୍କାସମୁତ୍ସୁକା
ତାପରେ ଦମୟନ୍ତୀ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଆ, ବାହୁକ ନଳ ହେବେ ବୋଲି ସନ୍ଦେହରେ, ମାଳିନୀଙ୍କୁ ପୁଣି ମାଆଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ପରୀକ୍ଷିତୋ ମେ ବହୁଶୋ ବାହୁକୋ ନଲଶଙ୍କଯା। ରୂପେ ମେ ସଂଶଯସ୍ତ୍ଵେକଃ ସ୍ଵଯମିଚ୍ଛମି ଵେଦିତୁମ୍
ମୁଁ ବାହୁକଙ୍କୁ ନଳ ବୋଲି ଅନେକଥର ପରୀକ୍ଷା କରିଛି। କେବଳ ତାଙ୍କ ରୂପ ନେଇ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ନିଜେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ସ ଵା ପ୍ରଵେଶ୍ଯତାଂ ମାତର୍ମାଂ ଵାଽନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି। ଵିଦିତଂ ଵାଽଥଵାଽଜ୍ଞାତଂ ପିତୁର୍ମେ ସଂଵିଧୀଯତାମ୍
ମା, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦିଅ, କିମ୍ବା ମୋତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ। ସେ ଜଣା ହେଉନ୍ କି ଅଜଣା, ଏହା ବାପାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଛାଡ଼।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯା ସା ଦେଵୀ ଭୀମମବ୍ରଵୀତ୍। ଦୁହିତୁସ୍ତମଭିପ୍ରାଯମନ୍ଵଜାନାତ୍ସ ପାର୍ଥିଵଃ
ବୈଦର୍ଭୀ ଏମିତି କହିବା ପରେ, ରାଣୀ ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଝିଅର ଇଚ୍ଛା ବୁଝିପାରିଲେ।
ସା ଚୈ ପିତ୍ରାଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ମାତ୍ରା ଚ ଭରତର୍ଷଭ। `ତଯୋର୍ନିଯୋଗାତ୍କୌରଵ୍ଯ କେଶିନୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦମୟନ୍ତୀ ମାଳିନୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛ କେଶିନି ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂବାହୁକଂ ପିତୃଶାସନାତ୍। ଆନଯସ୍ଵ ଯଥା ମାତା ତ୍ଵଂ ତଥା କୁରୁ ମେ ପ୍ରିଯମ୍
ମାଳିନୀ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ବାହୁକଙ୍କୁ ନେଇଆଅ, ଏହା ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ। ମାଆଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କର, ଏହା ମୋତେ ଖୁସି କରିବ।
ଗତ୍ଵା ତୁ କେଶିନୀ ଶିଘ୍ରଂ ବାହୁକଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଭୀମସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ସୂତାଗତାହଂ ଵିଦ୍ଧି ବାହୁକ
ମାଳିନୀ ତୁରନ୍ତ ଯାଇ ବାହୁକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭୀମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଏହା ଜାଣ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯତାଂ ରାଜଵେଶ୍ମ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଭରତର୍ଷଭ। ବାହୁକସ୍ତୁ ଚିରଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା କେଶିନ୍ଯା ସହ ଭାରତ। ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାବାହୁର୍ଦମଯନ୍ତୀନିଵେଶନମ୍
ରାଜାଙ୍କ ଦେଉଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ କହିବା ପରେ, ବାହୁକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଭାବିବା ପରେ, କେଶିନୀ ସହିତ ଏକାଠି ଡମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ନଲଂ ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ଯତ୍ରତସ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଶ୍ରଯଃ
ସେ ନଳଙ୍କୁ ଡମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଅଶ୍ରୟ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଗଲେ ।
ତାଂ ସ୍ମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସହସା ଦମଯନ୍ତୀଂ ନଲୋ ନୃପଃ। ଆଵିଷ୍ଟଃ ଶୋକଦୁଃଖାଭ୍ଯାଂ ବଭୂଵାଶ୍ରୁପରିପ୍ଲୁତଃ
ଡମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଅଚନାକ ଦେଖିବା ସହିତ, ରାଜା ନଳ ଦୁଃଖ ଓ ବେଦନାରେ ଭରିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା ।
ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତଥାଯୁକ୍ତଂ ଦମଯନ୍ତୀ ନଲଂ ତଦା। ତୀଵ୍ରଶୋକସମାଵିଷ୍ଟା ବଭୂଵ ଵରଵର୍ଣିନୀ
ନଳଙ୍କୁ ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଦେଖି, ଡମୟନ୍ତୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ, ଭୟଙ୍କର ଶୋକରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ।
ତତଃ କାଷାଯଵସନା ଜଟିଲା ମଲପଙ୍କିନୀ। ଦମଯନ୍ତୀ ମହାରାଜ ବାହୁକଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ, କାଷାୟ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଜଟା ଓ ମଲିନ ଦେହ ଥିବା ଡମୟନ୍ତୀ, ମହାରାଜ, ବାହୁକଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।
ପୂର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯା କଶ୍ଚିଦ୍ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ନାମ ବାହୁକ। ସୁପ୍ତାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯଵିପିନେ ଗତୋ ଯଃ ପୁରୁଷଃ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ବାହୁକ, ତୁମେ ଏକଥିରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ନାମକ ଜଣେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଜଣେ ମହିଳାକୁ ସୁତାଇ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ ।