ତତୋ ଗତଜ୍ଵରୋ ରାଜା ନଲୋଽଭୂତ୍ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଵିମୁକ୍ତଃ କଲିନା ରାଜନ୍ରୂପମାତ୍ରଵିଯୋଜିତଃ
ତାପ ହରାଇ ନଳ ରାଜା ମାଟିର ଅଧିପତି ହେଲେ; ରାଜା, ସେ କଳିରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, କେବଳ ଦେହ ରୂପରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ।
ତତୋ ଵିଦର୍ଭାନ୍ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ସାଯାହ୍ନେ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମମ୍। ଋତୁପର୍ଣଂ ଜନା ରାଜ୍ଞେ ଭୀମାଯ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯନ୍
ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଲୋକମାନେ ରାଜା ଭୀମଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ ଯେ, ସତ୍ୟବୀର ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ବିଦର୍ଭକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ସ ଭୀମଵଚନାଦ୍ରାଜା କୁଣ୍ଡିନଂ ପ୍ରାଵିଶତ୍ପୁରମ୍। ନାଦଯନ୍ରଥଘୋଷେଣ ସର୍ଵାଃ ସ ଵିଦିଶୋ ଦିଶଃ
ଭୀମଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ରାଜା କୁଣ୍ଡିନା ପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କ ରଥର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଗଞ୍ଜାଇଲା।
ତତସ୍ତଂ ରଥନିର୍ଘୋଷଂ ନଲାଶ୍ଵାସ୍ତତ୍ର ଶୁଶ୍ରୁଵୁଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସମହୃଷ୍ଯନ୍ତ ପୁରେଵ ନଲସନ୍ନିଧୌ
ସେଠାରେ ନଳଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣିଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସେମାନେ ଏମିତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଯେପରି ନଳ ସହରେ ଥିଲେ।
ଦମଯନ୍ତୀ ତୁ ଶୁଶ୍ରାଵ ରଥଘୋଷଂ ନଲସ୍ଯ ତମ୍। ଯଥା ମେଘସ୍ଯ ନଦତୋ ଗମ୍ଭୀରଂ ଜଲଦାଗମେ
ଦମୟନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ନଳଙ୍କ ରଥର ଗଭୀର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣିଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ମେଘର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ।
ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାପନ୍ନା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାଦଂ ମହାସ୍ଵନମ୍। ନଲେନ ସଂଗୃହୀତେଷୁ ପୁରେଵ ନଲଵାଜିଷୁ। ସଦୃଶଂ ରଥନିର୍ଘୋଷଂ ମେନେ ଭୈମୀ ତଥା ହଯାଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭୈମୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଲା ଏହି ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଏମିତି ଅଛନ୍ତି, ଯେପରି ନଳ ସହରେ ରଥ ଚଳାଉଥିଲେ।
ପ୍ରାସାଦସ୍ଥାଶ୍ଚ ଶିଖିନଃ ଶାଲାସ୍ଥାଶ୍ଚୈଵ ଵାରଣାଃ। ହଯାଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରୁଵୁସ୍ତସ୍ଯ ରଥଘୋଷଂ ମହୀପତେଃ
ମହଳ ଛାତରେ ଥିବା ମୟୂର, ହାତୀ ଶାଳାରେ ଥିବା ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରଥନିର୍ଘୋଷଂ ଵାରଣାଃ ଶିଖିନସ୍ତଥା। ପ୍ରଵେଦୁରୁନ୍ମୁଖା ରାଜନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଵ ଜଲଦୋଦଯମ୍
ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣି, ହାତୀ ଓ ମୟୂରମାନେ ମୁହଁ ତାହାପାଇଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷା ମେଘ ଦେଖି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛନ୍ତି।
ଯଥାଽସୌ ରଥନିର୍ଘୋଷଃ ପୂରଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍। ମମାହ୍ଲାଦଯତେ ଚେତୋ ନଲ ଏଵ ମହୀପତିଃ
ଏହି ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଯେପରି ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ସେପରି ମାତ୍ର ନଳ ରାଜା ମୋତେ ଖୁସି କରନ୍ତି।
ଅଦ୍ଯ ନନ୍ଦ୍ରାଭଵକ୍ରଂ ତଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ନଲଂ ଯଦି। ଅସଂଖ୍ଯେଯଗୁଣଂ ଵୀରଂ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ଆଜି ଯଦି ମୁଁ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣର ନଳଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଦି ଵୈ ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ହାହ୍ଵୋର୍ନାଦ୍ଯାହମନ୍ତରମ୍। ପ୍ରଵିଶାମି ସୁଖସ୍ପର୍ଶଂ ନଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଯଦି ଏହି ଦିନ ମୁଁ ସେ ନଳଙ୍କ ମୃଦୁ ବାହୁର ଆଲିଙ୍ଗନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।
ଯଦି ମାଂ ମେଘନିର୍ଘୋଷୋ ନୋପଗଚ୍ଛତି ନୈଷଧଃ। ଅଦ୍ଯ ଚାମୀକରପ୍ରଖ୍ଯଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ହୁତାଶନମ୍
ଯଦି ମେଘର ଗଞ୍ଜନ ଭଳି ରଥ ଚଳାଉଥିବା ନଳ ଆଜି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ସୁନା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଦେବି।
ଯଦି ମାଂ ସିଂହଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ମତ୍ତଵାରଣଵିକ୍ରମଃ। ନାଭିଗଚ୍ଛତିରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ସିଂହ ସମ ଚାଳ ଓ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ସମ ଚଳାକି ଥିବା ସେ ରାଜା ଯଦି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବି।
ନ ସ୍ମରାମ୍ଯନୃତଂ କିଂଚିନ୍ନ ସ୍ମରାମ୍ଯପକାରତାମ୍। ନ ଚ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ଵୈରେଷ୍ଵପି ମହାତ୍ମନଃ
ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ମିଥ୍ୟା କଥା ମନେ ପକାଏ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା କଠୋର କଥା, ଏହି ମହାତ୍ମା ମଧ୍ୟ କେବେ ମଜା କରି ମଧ୍ୟ କହିନାହାନ୍ତି।
ପ୍ରଭୁଃ କ୍ଷମାଵାନ୍ଵୀରଶ୍ଚ ଦାତା ଚାପ୍ଯଧିକୋ ନୃପୈଃ। ଅହୋ ନୀଚାନୁଵର୍ତୀ ଚ କ୍ଲୀବଵନ୍ମମ ନୈଷଧ
ସେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ଧৈର୍ୟଶୀଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବୀର, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କଠାରୁ ବେଶି ଦାନଶୀଳ। ତଥାପି, ଆହା, ମୋର ନଳ ନିମ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅପୁରୁଷ ଭଳି ଲାଗୁଛନ୍ତି।
ଗୁଣାଂସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ମରନ୍ତ୍ଯା ମେ ତତ୍ପରାଯା ଦିଵାନିଶମ୍। ହୃଦଯଂ ଦୀର୍ଯତ ଇଦଂ ଶୋକାତ୍ପ୍ରିଯଵିନାକୃତମ୍
ତାଙ୍କର ଗୁଣଗୁଡିକୁ ମୁଁ ଦିନ ରାତି ସ୍ମରଣ କରିବା ସମୟରେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପ୍ରେମରେ ନିମଗ୍ନ, ମୋର ହୃଦୟ ପ୍ରିୟଜନ ବିନା ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି।
ଏଵଂ ଵିଲପମାନା ସା ନଷ୍ଟସଂଜ୍ଞେଵ ଭାରତ। ଆରୁରୋହ ମହଦ୍ଵେଶ୍ମ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଏଭଳି କୁହୁ କୁହୁ କରୁଥିବା ସେ ଜଣେ ଅଚେତନ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲେ, ଭାରତବଂଶୀ, ଏବଂ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ବଡ଼ ଘରକୁ ଚଡ଼ିଗଲେ।
ତତୋ ମଧ୍ଯମକକ୍ଷାଯାଂ ଦଦର୍ଶ ରଥମାସ୍ଥିତମ୍। ଋତୁପର୍ଣଂ ମହୀପାଲଂ ସହଵାର୍ଷ୍ଣେଯବାହୁକମ୍
ସେଠାରେ, ମଧ୍ୟ ଘରରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ରଥରେ ବସିଥିବା ରିତୁପର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କୁ, ଏବଂ ବାହୁକ ଭଳି ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ସହ।
ତତୋଽଵତୀର୍ଯ ଵାର୍ଷ୍ଣଏଯୋ ବାହୁକଶ୍ଚ ରଥୋତ୍ତମାତ୍। ହଯାଂସ୍ତାନଵମୁଚ୍ଯାଥ ସ୍ଥାପଯାମାସତୂ ରଥମ୍
ତାପରେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ନାୟକ ଓ ବାହୁକ ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଉତରିଲେ, ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଖୋଲିଲେ ଏବଂ ରଥକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ।
ସୋଽଵତୀର୍ଯ ରଥୋପସ୍ଥାଦୃତୁପର୍ଣୋ ନରାଧିପଃ। ଉପତସ୍ଥେ ମହାରାଜଂ ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍
ଏହାପରେ ରିତୁପର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ରଥରୁ ଉତରି, ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭୀମ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତଂ ଭୀମଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ପୂଜଯା ପରଯା ମୁଦା। ସ ତେନ ପୂଜିତୋ ରାଜ୍ଞା ଋତୁପର୍ଣୋ ନରାଧିପଃ
ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏଭଳି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ରିତୁପର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ।
ସ ତତ୍ର କୁଣ୍ଡିନେ ରମ୍ଯେ ଵସମାନୋ ମହୀପତିଃ। ନ ଚ କିଂଚିତ୍ତଦାଽପଶ୍ଯତ୍ପ୍ରେକ୍ଷମାଣୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ସ ତୁ ରାଜ୍ଞା ସମାଗମ୍ଯ ଵିଦର୍ଭପତିନା ତଦା
ସେ ରାଜା କୁଣ୍ଡିନାର ଶୋଭାମୟ ନଗରରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ବାରମ୍ବାର ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପରେ ତିନି ଭିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କ ସହ ମିଶିଲେ।
କିଂ କାର୍ଯଂ ସ୍ଵାଗତଂ ତେଽସ୍ତୁ ରାଜ୍ଞା ପୃଷ୍ଟଃ ସ ଭାରତ। ନାଭିଜଜ୍ଞେ ସ ନୃପତିର୍ଦୁହିତ୍ରର୍ଥେ ସମାଗତମ୍
ଭୀମ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ତୁମର କି କାମ? ସ୍ବାଗତ,' ତେବେ ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ଆସିବାର ମୂଳ କାରଣ ରାଜକୁମାରୀ ପାଇଁ ଆସିଥିବା ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ।
ଋତୁପର୍ଣୋପି ରାଜା ସ ଧୀମାନ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ରାଜାନଂ ରାଜପୁତ୍ରଂ ଵା ନ ସ୍ମ ପଶ୍ଯତି କଂଚନ
ସେ ଧୀର ଓ ସତ୍ୟବାନ ରିତୁପର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ଏଠାରେ କୌଣସି ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ନୈଵ ସ୍ଵଯଂଵରକଥାଂ ନ ଚ ଵିପ୍ରସମାଗମମ୍। `ନ ଚାନ୍ଯଂ କଂଚିଦାରମ୍ଭଂ ସ୍ଵଯଂଵରଵିଧିଂ ପ୍ରତି
ସ୍ବୟଂବର ବିଷୟରେ କୌଣସି କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକଠା ହେବା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ସ୍ବୟଂବର ବିଧି ସମ୍ପର୍କରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଵିଗଣଯଦ୍ରାଜା ମନସା କୋସଲାଧିପଃ। ଆଗତୋସ୍ମୀତ୍ଯୁଵାଚୈନଂ ଭଵନ୍ତମଭିଵାଦୁକଃ
ତାପରେ କୋଶଳ ରାଜା ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି, 'ମୁଁ ଆସିଛି,' ବୋଲି ଭୀମଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ।
ରାଜାପି ଚ ସ୍ମଯନ୍ଭୀମୋ ମନସା ସମଚିନ୍ତଯତ୍। ଅଧିକଂ ଯୋଜନଶତଂ ତସ୍ଯାଗମନକାରଣମ୍। ଗ୍ରାମାନ୍ବହୂନତିକ୍ରମ୍ଯ ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛଦ୍ଯଥାତଥମ୍
ଭୀମ ରାଜା ହସିଲେ ଏବଂ ମନରେ ଭାବିଲେ: 'ସେ ଏହି କାରଣରେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଅଧିକ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରିଛି; ଅନେକ ଗ୍ରାମ ଅଟିକ୍ରମ କରି, ଆଶା କରିଥିବା ଭଳି କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।'
ଅଲ୍ପକାର୍ଯଂ ଵିନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ତସ୍ଯାଗମନକାରଣମ୍। ପଶ୍ଚାଦୁଦର୍କେ ଜ୍ଞାସ୍ଯାପ୍ରି କାରଣଂ ଯଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କ ଆସିବାର କାରଣ କ୍ଷୁଦ୍ର କାମ ବୋଲି କହାଯାଇଛି; ପରେ, ସମୟ ଆସିଲେ ଏହାର ସତ୍ୟ କାରଣ ଜଣାପଡିବ।
ନୈତଦେଵଂ ସ ନୃପତିସ୍ତଂ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍। ଵିଶ୍ରାମ୍ଯତାମିତ୍ଯୁଵାଚ କ୍ଲାନ୍ତୋସୀତି ପୁନଃପୁନଃ
ସେ ରାଜା ଏଭଳି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଯାଇବାକୁ ଦେଲେ, ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, 'ବିଶ୍ରାମ କର, ତୁମେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇଛ।'
ସ ସତ୍କୃତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରୀତେନ ପାର୍ଥିଵଃ। ରାଜପ୍ରେଷ୍ଯୈରନୁଗତୋ ଦିଷ୍ଟଂ ଵେଶ୍ମ ସମାଵିଶତ୍
ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଖୁସି ରାଜା ରାଜାଙ୍କ ଦୂତମାନେ ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।