ଇନ୍ଦ୍ରସେନସ୍ଯ ଜନନୀ କୁପିତା ମାଽଶପତ୍ପୁରା। ଯଦା ତ୍ଵଯା ପରିତ୍ଯକ୍ତା ତତୋଽହଂ ଭୃଶପୀଡିତଃ
'ଇନ୍ଦ୍ରସେନାଙ୍କ ମାଆ ଏକଥା ରେ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତ୍ୟାଗି ଦେଲେ, ମୁଁ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲି।'
ଅଵସଂ ତ୍ଵଯି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସୁଦୁଃଖଭପରାଜିତ। ଵିଷେଣ ନାଗରାଜସ୍ଯ ଦହ୍ଯମାନୋ ଦିଵାନିଶମ୍
'ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ତୁମରେ ବସିଥିଲି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ପରାଜିତ, ନାଗରାଜଙ୍କ ବିଷରେ ଦିନ ରାତି ଜଳୁଥିଲି।'
ଶରଣଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନୋସ୍ମି ଶୃଣୁ ଚେଦଂ ଵଚୋ ମମ। ଯେ ଚ ତ୍ଵାଂ ମନୁଜା ଲୋକେ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତାଃ। ମତ୍ପ୍ରତ୍ସୂତଂ ଭଯଂ ତେଷାଂ ନ କଦାଚିଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
'ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି; ଏହି ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରମରେ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି କହିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଭୟ କେବେ ହେବ ନାହିଁ।'
ନ ତେଷାଂ ମାନସଂ କିଂଚିଚ୍ଛାରୀରଂ ଵାଚିକଂ ତଥା। ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାରାଜ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯେ ନଲମ୍'। ଭଯାର୍ତଂ ଶରଣଂ ଯାତଂ ଯଦି ମାଂ ତ୍ଵଂ ନ ଶପ୍ସ୍ଯସେ
'ଯେମାନେ ଭୟରେ ମୋ ଶରଣକୁ ଆସିଥିବା ନଳଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି କହିବେ, ତାଙ୍କୁ ମନ, ଶରୀର କିମ୍ବା ବାଚାରେ କୌଣସି ଅପରାଧ ହେବ ନାହିଁ, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଶାପ ଦେବ ନାହିଁ।'
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନଲୋ ରାଜା ନ୍ଯଯଚ୍ଛତ୍କୋପମାତ୍ମନଃ। ତତୋ ବୀତଃ କଲିଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ଵିଭୀତକମ୍। କଲିସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେନ ନୋ ଦୃଷ୍ଟଃ କଥଯନ୍ନୈଷଧେନ ଵୈ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ନଳ ନିଜ କ୍ରୋଧ ଦମନ କଲେ; ତାପରେ ଭୟଭୀତ କଳି ଶୀଘ୍ର ବିଭୀତକ ଗଛରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ନିଷଧରାଜ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି କଳିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଗତତ୍ଵରୋ ରାଜା ନୈଷଧଃ ପରଵୀରହା। ସଂପ୍ରନଷ୍ଟେ କଲୌ ରାଜା ସଂଖ୍ଯାଯାସ୍ଯ ଫଲାନ୍ଯୁତ
ତାପରେ ଶତ୍ରୁବିଧ୍ୱଂସୀ ନିଷଧରାଜ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହେଲେ; କଳି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ରାଜା ଗଛର ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣିଲେ।
ମୁଦା ପରମଯା ଯୁକ୍ତସ୍ତେଜସାଽଥ ପରେଣ ଵୈ। ରଥମାରୁହ୍ଯ ତେଜସ୍ଵୀ ପ୍ରଯଯୌ ଜଵନୈର୍ହଯୈଃ
ଅତି ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୀପ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜସ୍ବୀ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ବିଭୀତକଶ୍ଚାପ୍ରଶସ୍ତଃ ସଂଵୃତ୍ତଃ କଲିସଂଶ୍ରଯାତ୍। `ତତଃ ପ୍ରଭୃତିରାଜେନ୍ଦ୍ର ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ
କଳିର ପ୍ରଭାବରୁ ବିଭୀତକ ଖ୍ୟାତି ହରାଇଲେ; ଏହି ସମୟରୁ, ରାଜା, ପୃଥିବୀରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ନାମରେ ଡାକାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ହଯୋତ୍ତଭାନୁତ୍ପତତୋ ଦ୍ଵିଜାନିଵ ପୁନଃ ପୁନଃ। ନଲଃ ସଂଚୋଦଯାମାସ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ଘୋଡ଼ାମାନେ ବାରମ୍ବାର ଉଛଳି ଉଠୁଥିଲେ, ଯେପରି ଦ୍ୱିଜମାନେ; ନଳ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଚଳାଇଲେ।
ଵିଦର୍ଭାଭିମୁଖୋ ରାଜା ପ୍ରଯଯୌ ସ ମହାଯଶାଃ। ନଲେ ତୁ ସମତିକ୍ରାନ୍ତେ କଲିରପ୍ଯଗମଦ୍ଗୃହମ୍
ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଭିଦର୍ଭ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ; ନଳ ଚାଲିଯିବା ପରେ, କଳି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତତୋ ଗତଜ୍ଵରୋ ରାଜା ନଲୋଽଭୂତ୍ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଵିମୁକ୍ତଃ କଲିନା ରାଜନ୍ରୂପମାତ୍ରଵିଯୋଜିତଃ
ତାପ ହରାଇ ନଳ ରାଜା ମାଟିର ଅଧିପତି ହେଲେ; ରାଜା, ସେ କଳିରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, କେବଳ ଦେହ ରୂପରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ।
ତତୋ ଵିଦର୍ଭାନ୍ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ସାଯାହ୍ନେ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମମ୍। ଋତୁପର୍ଣଂ ଜନା ରାଜ୍ଞେ ଭୀମାଯ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯନ୍
ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଲୋକମାନେ ରାଜା ଭୀମଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ ଯେ, ସତ୍ୟବୀର ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ବିଦର୍ଭକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ସ ଭୀମଵଚନାଦ୍ରାଜା କୁଣ୍ଡିନଂ ପ୍ରାଵିଶତ୍ପୁରମ୍। ନାଦଯନ୍ରଥଘୋଷେଣ ସର୍ଵାଃ ସ ଵିଦିଶୋ ଦିଶଃ
ଭୀମଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ରାଜା କୁଣ୍ଡିନା ପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କ ରଥର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଗଞ୍ଜାଇଲା।
ତତସ୍ତଂ ରଥନିର୍ଘୋଷଂ ନଲାଶ୍ଵାସ୍ତତ୍ର ଶୁଶ୍ରୁଵୁଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସମହୃଷ୍ଯନ୍ତ ପୁରେଵ ନଲସନ୍ନିଧୌ
ସେଠାରେ ନଳଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣିଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସେମାନେ ଏମିତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଯେପରି ନଳ ସହରେ ଥିଲେ।
ଦମଯନ୍ତୀ ତୁ ଶୁଶ୍ରାଵ ରଥଘୋଷଂ ନଲସ୍ଯ ତମ୍। ଯଥା ମେଘସ୍ଯ ନଦତୋ ଗମ୍ଭୀରଂ ଜଲଦାଗମେ
ଦମୟନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ନଳଙ୍କ ରଥର ଗଭୀର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣିଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ମେଘର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ।
ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାପନ୍ନା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାଦଂ ମହାସ୍ଵନମ୍। ନଲେନ ସଂଗୃହୀତେଷୁ ପୁରେଵ ନଲଵାଜିଷୁ। ସଦୃଶଂ ରଥନିର୍ଘୋଷଂ ମେନେ ଭୈମୀ ତଥା ହଯାଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭୈମୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଲା ଏହି ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଏମିତି ଅଛନ୍ତି, ଯେପରି ନଳ ସହରେ ରଥ ଚଳାଉଥିଲେ।
ପ୍ରାସାଦସ୍ଥାଶ୍ଚ ଶିଖିନଃ ଶାଲାସ୍ଥାଶ୍ଚୈଵ ଵାରଣାଃ। ହଯାଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରୁଵୁସ୍ତସ୍ଯ ରଥଘୋଷଂ ମହୀପତେଃ
ମହଳ ଛାତରେ ଥିବା ମୟୂର, ହାତୀ ଶାଳାରେ ଥିବା ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରଥନିର୍ଘୋଷଂ ଵାରଣାଃ ଶିଖିନସ୍ତଥା। ପ୍ରଵେଦୁରୁନ୍ମୁଖା ରାଜନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଵ ଜଲଦୋଦଯମ୍
ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣି, ହାତୀ ଓ ମୟୂରମାନେ ମୁହଁ ତାହାପାଇଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷା ମେଘ ଦେଖି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛନ୍ତି।
ଯଥାଽସୌ ରଥନିର୍ଘୋଷଃ ପୂରଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍। ମମାହ୍ଲାଦଯତେ ଚେତୋ ନଲ ଏଵ ମହୀପତିଃ
ଏହି ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଯେପରି ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ସେପରି ମାତ୍ର ନଳ ରାଜା ମୋତେ ଖୁସି କରନ୍ତି।
ଅଦ୍ଯ ନନ୍ଦ୍ରାଭଵକ୍ରଂ ତଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ନଲଂ ଯଦି। ଅସଂଖ୍ଯେଯଗୁଣଂ ଵୀରଂ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ଆଜି ଯଦି ମୁଁ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣର ନଳଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଦି ଵୈ ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ହାହ୍ଵୋର୍ନାଦ୍ଯାହମନ୍ତରମ୍। ପ୍ରଵିଶାମି ସୁଖସ୍ପର୍ଶଂ ନଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଯଦି ଏହି ଦିନ ମୁଁ ସେ ନଳଙ୍କ ମୃଦୁ ବାହୁର ଆଲିଙ୍ଗନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।
ଯଦି ମାଂ ମେଘନିର୍ଘୋଷୋ ନୋପଗଚ୍ଛତି ନୈଷଧଃ। ଅଦ୍ଯ ଚାମୀକରପ୍ରଖ୍ଯଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ହୁତାଶନମ୍
ଯଦି ମେଘର ଗଞ୍ଜନ ଭଳି ରଥ ଚଳାଉଥିବା ନଳ ଆଜି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ସୁନା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଦେବି।
ଯଦି ମାଂ ସିଂହଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ମତ୍ତଵାରଣଵିକ୍ରମଃ। ନାଭିଗଚ୍ଛତିରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ସିଂହ ସମ ଚାଳ ଓ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ସମ ଚଳାକି ଥିବା ସେ ରାଜା ଯଦି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବି।
ନ ସ୍ମରାମ୍ଯନୃତଂ କିଂଚିନ୍ନ ସ୍ମରାମ୍ଯପକାରତାମ୍। ନ ଚ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ଵୈରେଷ୍ଵପି ମହାତ୍ମନଃ
ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ମିଥ୍ୟା କଥା ମନେ ପକାଏ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା କଠୋର କଥା, ଏହି ମହାତ୍ମା ମଧ୍ୟ କେବେ ମଜା କରି ମଧ୍ୟ କହିନାହାନ୍ତି।
ପ୍ରଭୁଃ କ୍ଷମାଵାନ୍ଵୀରଶ୍ଚ ଦାତା ଚାପ୍ଯଧିକୋ ନୃପୈଃ। ଅହୋ ନୀଚାନୁଵର୍ତୀ ଚ କ୍ଲୀବଵନ୍ମମ ନୈଷଧ
ସେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ଧৈର୍ୟଶୀଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବୀର, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କଠାରୁ ବେଶି ଦାନଶୀଳ। ତଥାପି, ଆହା, ମୋର ନଳ ନିମ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅପୁରୁଷ ଭଳି ଲାଗୁଛନ୍ତି।
ଗୁଣାଂସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ମରନ୍ତ୍ଯା ମେ ତତ୍ପରାଯା ଦିଵାନିଶମ୍। ହୃଦଯଂ ଦୀର୍ଯତ ଇଦଂ ଶୋକାତ୍ପ୍ରିଯଵିନାକୃତମ୍
ତାଙ୍କର ଗୁଣଗୁଡିକୁ ମୁଁ ଦିନ ରାତି ସ୍ମରଣ କରିବା ସମୟରେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପ୍ରେମରେ ନିମଗ୍ନ, ମୋର ହୃଦୟ ପ୍ରିୟଜନ ବିନା ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି।
ଏଵଂ ଵିଲପମାନା ସା ନଷ୍ଟସଂଜ୍ଞେଵ ଭାରତ। ଆରୁରୋହ ମହଦ୍ଵେଶ୍ମ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଏଭଳି କୁହୁ କୁହୁ କରୁଥିବା ସେ ଜଣେ ଅଚେତନ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲେ, ଭାରତବଂଶୀ, ଏବଂ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ବଡ଼ ଘରକୁ ଚଡ଼ିଗଲେ।
ତତୋ ମଧ୍ଯମକକ୍ଷାଯାଂ ଦଦର୍ଶ ରଥମାସ୍ଥିତମ୍। ଋତୁପର୍ଣଂ ମହୀପାଲଂ ସହଵାର୍ଷ୍ଣେଯବାହୁକମ୍
ସେଠାରେ, ମଧ୍ୟ ଘରରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ରଥରେ ବସିଥିବା ରିତୁପର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କୁ, ଏବଂ ବାହୁକ ଭଳି ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ସହ।
ତତୋଽଵତୀର୍ଯ ଵାର୍ଷ୍ଣଏଯୋ ବାହୁକଶ୍ଚ ରଥୋତ୍ତମାତ୍। ହଯାଂସ୍ତାନଵମୁଚ୍ଯାଥ ସ୍ଥାପଯାମାସତୂ ରଥମ୍
ତାପରେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ନାୟକ ଓ ବାହୁକ ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଉତରିଲେ, ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଖୋଲିଲେ ଏବଂ ରଥକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ।
ସୋଽଵତୀର୍ଯ ରଥୋପସ୍ଥାଦୃତୁପର୍ଣୋ ନରାଧିପଃ। ଉପତସ୍ଥେ ମହାରାଜଂ ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍
ଏହାପରେ ରିତୁପର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ରଥରୁ ଉତରି, ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭୀମ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।