ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ପର୍ଣାଦୋ ନାମ ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ। ପ୍ରତ୍ଯେତ୍ଯ ନଗରଂ ଭୈମୀମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହିପରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ପର୍ଣ୍ଣାଦ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୀମଙ୍କ ସହରକୁ ଆସି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନୈଷଧଂ ମୃଗଯାଣେନ ଦମଯନ୍ତି ଦିଵାନିଶମ୍। ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ନଗରୀଂ ଗତ୍ଵା ଭାଗସ୍ଵରିରୁପସ୍ଥିତଃ
ଦମୟନ୍ତୀ ଦିନ ଓ ରାତି ନଳଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ସେ ଆୟୋଧ୍ୟା ସହରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଗାୟିକା ଭାବେ ରହିଲେ।
ଶ୍ରାଵିତଶ୍ଚ ମଯା ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ଵଦୀଯଂ ସ ମହାଜନେ। ଋତୁପର୍ଣୋ ମହାଭାଗୋ ଯଥୋକ୍ତଂ ଵରଵର୍ଣିନି
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ତୁମର ଦିଆଯାଇଥିବା କଥା ସେଠାରେ ବଡ଼ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଢ଼ିଥିଲି, ରିତୁପର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ଏହା ଶୁଣିଥିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନାବ୍ରଵୀତ୍କିଂଚିଦୃତୁପର୍ଣୋ ନରାଧିପଃ। ନ ଚ ପାରିଷଦଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଭାଷ୍ଯମାଣୋ ମଯାଽସକୃତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ରିତୁପର୍ଣ୍ଣ ରାଜା କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ପରିକରମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଅନୁଜ୍ଞାତଂ ତୁ ମାଂ ରାଜ୍ଞା ଵିଜନେ କଶ୍ଚିଦବ୍ରଵୀତ୍। ଋତୁପର୍ଣସ୍ଯ ପୁରୁଷୋ ବାହୁକୋ ନାମ ନାମତଃ
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏକାକି ଥିବାବେଳେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ କେହି ମୋତେ କହିଲେ: ରିତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦେଖାରେ ବାହୁକ ନାମକ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି।
ସୂତସ୍ତସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵିରୂପୋ ହ୍ରସ୍ଵବାହୁକଃ। ଶୀଘ୍ରଯାନେଷୁ କୁଶଲୋ ମୃଷ୍ଟକର୍ତା ଚ ଭୋଜନେ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ରଥଚାଳକ, ଦେହରେ ବିକୃତ ଓ ଛୋଟ ହାତ, ତେଜ ଗତିରେ ରଥ ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ, ଓ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇବାରେ ମହାନ।
ସ ଵିନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ବଂହୁଶୋ ରୁଦିତ୍ଵା ଚ ଷୁନଃପୁନଃ। କୁଶଲଂ ଚୈଵ ମାଂ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦିଦମଭାଷତ
ସେ ବାହୁକ ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦିଲେ; ମୋର ଖବର ନେଇ, ପରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵୈଷମ୍ଯମପି ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଗୋପାଯନ୍ତି କୁଲସ୍ତ୍ରିଯଃ। ଆତ୍ମାନମାତ୍ମନା ସତ୍ଯୋ ଜିତଃ ସ୍ଵର୍ଗୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ଘରର ଜିଅମାନେ ନିଜେ ନିଜକୁ ସଂଯମରେ ରଖନ୍ତି; ସତ୍ୟ ରହିଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ରହିତା ଭର୍ତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ନ କୁପ୍ଯନ୍ତି କଦାଚନ। ୍ରାଣାଂଶ୍ଚାରିତ୍ରକଵଚାନ୍ଧାରଯନ୍ତି ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ
ପତି ଥିଲେ ନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ଜିଅମାନେ କେବେ ରୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଜ ଚରିତ୍ରର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଵିଷମସ୍ଥେନ ମୂଢେନ ପରିଭ୍ରଷ୍ଟସୁଖେନ ଚ। ଯତ୍ସା ତେନ ପରିତ୍ଯକ୍ତା ତତ୍ର ନ କ୍ରୋଦ୍ଧୁମର୍ହତି
ଯଦି କେହି ପୁରୁଷ ଦୁଃଖରେ, ଭ୍ରମିତ ଓ ସୁଖ ହରାଇ ଯାଇଥିବାବେଳେ ଜଣେ ଜିଅକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ତେବେ ସେ ଜିଅ ତାଙ୍କୁ ରୁଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପ୍ରାଣଯାତ୍ରାଂ ପରିପ୍ରେପ୍ସୋଃ ଶକୁନୈର୍ହୃତଵାସସଃ। ଆଧିଭିର୍ଦହ୍ଯମାନସ୍ଯ ଶ୍ଯାମା ନ କ୍ରୋଦ୍ଧୁମର୍ହତି
ଯେତେବେଳେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଜିଅର ପୋଶାକ ନେଇଯାଇଥାନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ପୁରୁଷ କେବଳ ଜୀବନ ଚାଲାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଶ୍ୟାମା ତାଙ୍କୁ ରୁଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସତ୍କୃତାଽସତ୍କୃତା ଵାଽପି ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥାଗତମ୍। ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯଂ ଶ୍ରିତ୍ଯା ହୀନଂ ଶ୍ଯାମା ନ କ୍ରୋଦ୍ଧୁମର୍ହତି
ପତି ସମ୍ମାନିତ କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନିତ ହେଉନ୍ତୁ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ୟାମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ରୁଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵରିତୋଽହମିହାଗତଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରମାଣଂ ଭଵତୀ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚୈଵ ନିଵେଦଯଃ
ସେ ବାହୁକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତୁମେ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ସତ୍ୟ ଖବର ଦେଅ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଽଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷୀ ପର୍ଣାଦସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ। ଦମଯନ୍ତୀ ରହୋଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ମାତରଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାପତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂରିଗଲା; ସେ ଚୁପଚାପ ଗଲେ ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଯମର୍ଥୌ ନ ସଂଵେଦ୍ଯୋ ଭୀମେ ମାତଃ କଦାଚନ। ତ୍ଵତ୍ସନ୍ନିଧୌ ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯେଽହଂସୁଦେଵଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମମ୍
ମାଆ, ଏହି କଥା କେବେ ଭୀମଙ୍କୁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଥିବା ସମୟରେ ମୁଁ ସୁଦେବଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେବି।
ଯଥା ନ ନୃପତିର୍ଭୀମଃ ପ୍ରତିପଦ୍ଯେତ ମେ ମତମ୍। ଯଥା ତ୍ଵଯା ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ମମ ଚେତ୍ପ୍ରିଯମିଚ୍ଛସି
ଭୀମ ରାଜା ମୋ ଇଚ୍ଛା ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଯେପରି କହିବି, ତୁମେ ସେଇପରି କରିବାକୁ ହେବ, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହଁ।
ଯଥା ଚାହଂ ସମାନୀତା ସୁଦେଵେନାଶୁ ବାନ୍ଧଵାନ୍। ତେନୈଵ ମଙ୍ଗଲେନାଦ୍ଯ ସୁଦେଵୋ ଯାତୁ ମା ଚିରମ୍
ମୁଁ ଯେପରି ସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆପଣମାନେ ପାଖକୁ ଦ୍ରୁତ ଆଣାଯାଇଥିଲି, ସେହିପରି ଏହି ଶୁଭ ଅବସରରେ ସୁଦେବ ଆଜି ବିଲମ୍ବ ନକରି ଯାଉନ୍ତୁ।
ସମାନେତୁଂ ନଲଂ ମାତରଯୋଧ୍ଯାଂ ନଗରୀମିତଃ। `ଋତୁପର୍ଣସ୍ଯ ନଗରେ ନିଵସନ୍ତମରିନ୍ଦମମ୍
ସେ ଏଠାରୁ ଯାଇ ଅୟୋଧ୍ୟା ନଗରରେ ରହୁଥିବା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନଳଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦିଅନ୍ତୁ।
ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ତୁ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ପର୍ଣାଦଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମମ୍। ଅର୍ଚଯାମାସ ଵୈଦର୍ଭୀ ଧନେନାତୀଵ ଭାମିନୀ
ତାପରେ, ସେ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, ଦମୟନ୍ତୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପର୍ଣ୍ଣାଦଙ୍କୁ ବହୁ ଧନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଲଵାଚ ଚୈନଂ ମହତା ସଂପୂଜ୍ଯ ଦ୍ରଵିଣେନ ଵୈ।' ନଲେ ଚେହାଗତେ ଵିପ୍ର ଭୂଯୋ ଦାସ୍ଯାଭି ତେ ଵସୁ
ଏବଂ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବହୁ ଧନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ, "ଯଦି ନଳ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଅଧିକ ଧନ ଦେବି।"
ତ୍ଵଯା ହି ମେ ବହୁକୃତଂଯଦନ୍ଯୋ ନ କରିଷ୍ଯତି। ଯଦ୍ଭର୍ତ୍ରାଽହଂ ସମେଷ୍ଯାମି ଶୀଘ୍ରମେଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
"ତୁମେ ଯେପରି ମୋ ପାଇଁ କରିଛ, ଅନ୍ୟ କେହି ଏପରି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ମୋ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଳିବି, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।"
ସ ଏଵମୁକ୍ତୋଽଥାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଆଶୀର୍ଵାଦୈଃ ସୁମଙ୍ଗଲୈଃ। ଗୃହାନୁପଯଯୌ ଚାପି କୃତାର୍ଥଃ ସୁମହାମନାଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଓ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳି, ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଖୁସି ହୃଦୟରେ ଫେରିଗଲେ।
ତତଃ ସୁଦେଵମାନାଯ୍ଯ ଦମଯନ୍ତୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଅବ୍ରଵୀତ୍ସନ୍ନିଦୌ ମାତୁର୍ଦୁଃଖଶୋକସମନ୍ଵିତା
ତାପରେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଭରିଥିବା ଦମୟନ୍ତୀ, ମାଆଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସୁଦେବଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଗତ୍ଵା ସୁଦେଵ ନଗରୀମଯୋଧ୍ଯାଵାସିନଂ ନୃପମ୍। ଋତୁପର୍ଣଂ ଵଚୋ ବ୍ରୂହି ପତିମନ୍ଯଂ ଚିକୀର୍ଷତୀ
"ସୁଦେବ, ତୁମେ ଅୟୋଧ୍ୟା ନଗରକୁ ଯାଇ, ଅନ୍ୟ ଜନାନୀ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ରାଜା ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ।"
ଆସ୍ଥାସ୍ଯତି ପୁନର୍ଭୈମୀ ଦମଯନ୍ତୀ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍। ତତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ରାଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
"ଭୀମଙ୍କ କନ୍ୟା ଦମୟନ୍ତୀ ପୁନିଥରେ ସ୍ୱୟଂବର କରିବେ; ସେଠାକୁ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଆସିବେ।"
ତଥା ଚ ଗଣିତଃ କାଲଃ ଶ୍ଵୋଭୂତେ ସ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଯଦି ସଂଭାଵିନୀଯଂ ତେ ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରମରିଂଦମ
"ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି, ଏହା କାଲି ହେବ; ଯଦି ଏହା ସମ୍ଭବ ବୋଲି ଭାବ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।"
ସୂର୍ଯୋଦଯେ ଦ୍ଵତୀଯଂ ସା ଭର୍ତାରଂ ଵରଯିଷ୍ଯତି। ନ ହି ସ ଜ୍ଞାଯତେ ଵୀରୋ ନଲୋ ଜୀଵନ୍ମୃତୋପି ଵା
"ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟବେଳେ ସେ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାକୁ ବରଣ କରିବେ; କାରଣ ଏହି ବୀର ନଳ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ମୃତ, କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି।"
ଏଵଂ ତଥା ଯଥୋକ୍ତୋ ଵୈ ଗତ୍ଵା ରାଜାନମବ୍ରଵୀତ୍। ଋତୁପର୍ଣଂ ମହାରାଜ ସୁଦେଵୋ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତଦା
ଏପରି ଭାବେ ଯେପରି କହାଯାଇଥିଲା, ସୁଦେବ ଯାଇ ରାଜା ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ, ହେ ମହାରାଜ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚଃ ସୁଦେଵସ୍ଯ ଋତୁପର୍ଣୋ ନରାଧିପଃ। `ସାରଥୀନ୍ସ ସମାନୀଯ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯପ୍ରଭୃତୀନ୍ନୃପଃ। କଥଯାମାସ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ଶ୍ରୁତଂ ତଥା
ସୁଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ନିଜ ରଥଚାଳକମାନେ, ବର୍ଷ୍ଣେୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସମ୍ମିଳିତ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ସେମାନେକୁ କହିଲେ।
ବାହୁକଂ ଚ ସମାହୂଯ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍'। ସାନ୍ତ୍ଯଞ୍ଶ୍ର୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ବାହୁକଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ସେ ବାହୁକଙ୍କୁ ଡାକି, ଶାନ୍ତ ଓ ଶୁଭ କଥାରେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର ବିଷୟରେ କହିଲେ।