ଅଥଵାପି ସମଗ୍ରେଣ ତରନ୍ତୁ ତପସା ମମ। ଭଵନ୍ତଃ ସର୍ଵ ଏଵେହ କାମମେଵଂ ଵିଧୀଯତାମ୍
କିମ୍ବା ମୋ ତପସ୍ୟାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦେଇ ତମେ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯେପରି ଚାହୁଁଥିବେ ସେପରି ହେଉ।
କୁତୋ ଭଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଯୋ ନସ୍ତ୍ରାତୁମିହେଚ୍ଛସି। ନ ତୁ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯ ତପସା ଶକ୍ଯମେତଦ୍ଵ୍ଯପୋହିତୁମ୍
ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ, ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ କିପରି ଇଚ୍ଛା କରୁଛ? ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିବା ନୁହେଁ।
ଅସ୍ତି ନସ୍ତାତ ତପସଃ ଫଲଂ ପ୍ରଵଦତାଂ ଵର। ସଂତାନପ୍ରକ୍ଷଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ପତାମୋ ନିରଯେଽଶୁଚୌ
ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ତପସ୍ୟାର କିଛି ଫଳ ଅଛି କି ନାହିଁ? ଆମର ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେବାରୁ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଅଶୁଚି ନରକକୁ ପଡ଼ୁଛୁ।
ସନ୍ତାନଂ ହି ପରୋ ଧର୍ମଂ ଏଵମାହ ପିତାମହଃ। ଲମ୍ବତାମିହ ନସ୍ତାତ ନ ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରତିଭାତି ଵୈ
ଆମ ପିତାମହ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସନ୍ତାନ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ, ଓ ପିତା, ଆମେ ଅନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛୁ, ଏବଂ କୌଣସି ଜ୍ଞାନ ଆମ ପାଖରେ ଆସୁନାହିଁ।
ଯେନ ତ୍ଵାଂ ନାଭିଜାନୀମୋ ଲୋକେ ଵିଖ୍ଯାତପୌରୁଷମ୍। ଵୃଦ୍ଧୋ ଭଵାନ୍ମହାଭାଗୋଯୋନଃ ଶୋଚ୍ଯାନ୍ସୁଦୁଃଖିତାନ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କ ପୁରୁଷାର୍ଥ ସାରା ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଆମେ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହିଁ— ଆପଣ ଜେଷ୍ଠ ଏବଂ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ; ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଦୁଃଖରେ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ।
ଶୋଚତେ ଚୈଵ କାରୁଣ୍ଯାଚ୍ଛୃଣୁ ଯେ ଵୈ ଵଯଂ ଦ୍ଵିଜ। ଯାଯାଵରା ନାମ ଵଯମୃଷଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
କାରୁଣ୍ୟରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛି, ଓ ଦ୍ୱିଜ, ଶୁଣ; ଆମେ ଯାୟାବର ନାମରେ ପରିଚିତ, ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତରେ ନିବେଶିତ ଋଷି।
ଲୋକାତ୍ପୁମ୍ଯାଦିହ ଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ସନ୍ତାନପ୍ରକ୍ଷଯାନ୍ମୁନେ। ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ନସ୍ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ନ ହି ନସ୍ତନ୍ତୁରସ୍ତି ଵୈ
ଓ ମୁନି, ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେବାରୁ ଆମେ ଜଗତରୁ ବିଚ୍ୟୁତ; ଆମ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି; ଆମେ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ରଖିନାହିଁ।
ଅସ୍ତିତ୍ଵେକୋଽଦ୍ଯ ନସ୍ତନ୍ତୁଃ ସୋଽପି ନାସ୍ତି ଯଥା ତଥା। ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯୋଽଲ୍ପଭାଗ୍ଯାନାଂ ତପ ଏକଂ ସମାସ୍ଥିତଃ
ଏବେ ଆମର କେବଳ ଏକ ତନ୍ତୁ ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରି; ଅପରିସ୍ଥିତିରେ ଅଳ୍ପ ଭାଗ୍ୟବାନ, ସେ ଏକା ତପସ୍ୟାରେ ନିବେଶିତ।
ଜରତ୍କାରୁରିତି ଖ୍ଯାତୋ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗଃ। ନିଯତାତ୍ମା ମହାତ୍ମା ଚ ସୁଵ୍ରତଃ ସୁମହାତପାଃ
ସେ ଜରତ୍କାରୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବେଦ ଏବଂ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିୟତ ଆତ୍ମା, ମହାତ୍ମା, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ଏବଂ ଭାରି ତପସ୍ୟାରେ ନିବେଶିତ।
ତେନ ସ୍ମ ତପସୋ ଲୋଭାତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରମାପାଦିତା ଵଯମ୍। ନ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ପୁତ୍ରୋ ଵା ବାନ୍ଧଵୋ ଵାଽସ୍ତି କଶ୍ଚନ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ପ୍ରତି ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଛୁ; ତାଙ୍କର କୌଣସି ପତ୍ନୀ, ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ବାନ୍ଧବ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଲ୍ଲମ୍ବାମହେ ଗର୍ତେ ନଷ୍ଟସଂଜ୍ଞା ହ୍ଯନାଥଵତ୍। ସ ଵକ୍ତଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ହ୍ଯସ୍ମାକଂ ନାଥଵତ୍ତଯା
ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ଗର୍ତ୍ତରେ ଲଟକିଛୁ, ଆମ ଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ, ଅନାଥ ଭଳି; ତାଙ୍କୁ କହିବା ଦରକାର, କାରଣ ଆପଣ ଆମ ଅନାଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି।
ପିତରସ୍ତେଽଵଲମ୍ବନ୍ତେ ଗର୍ତେ ଦୀନା ଅଧୋମୁଖାଃ। ସାଧୁ ଦାରାନ୍କୁରୁଷ୍ଵେତି ପ୍ରଜାଯସ୍ଵେତି ଚାଭି ଭୋଃ
ତୁମର ପୂର୍ବଜମାନେ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛନ୍ତି, ଗର୍ତ୍ତରେ ଲଟକି ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ନିମ୍ନମୁଖ; ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ପତ୍ନୀ ନେଉ ଏବଂ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କର, ଆମେ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ।
କୁଲତନ୍ତୁର୍ହି ନଃ ଶିଷ୍ଟଃ ସ ଏକୈକସ୍ତପୋଧନ। ଯଂ ତୁ ପଶ୍ଯସି ନୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵୀରଣସ୍ତମ୍ବମାଶ୍ରଯମ୍
ଆମ ବଂଶର କେବଳ ଏକ ତନ୍ତୁ ଅଛି, ଏକ ତପସ୍ୟାରେ ନିବେଶିତ; ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଦେଖୁଛ, ସେ ଗ୍ରାସର ତଣ୍ଡ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି।
ଏଷୋଽସ୍ମାକଂ କୁଲସ୍ତମ୍ବ ଆସ୍ତେ ସ୍ଵକୁଲଵର୍ଧନଃ। ଯାନି ପଶ୍ଯସି ଵୈ ବ୍ରହ୍ମନ୍ମୂଲାନୀହାସ୍ଯ ଵୀରୁଧଃ
ଏହି ଆମ ବଂଶର ଥମ୍ଭ, ଏଠାରେ ବସିଛି, ନିଜ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଉଛି; ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ ମୂଳ ଦେଖୁଛ, ସେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍କୁର।
ଏତେ ନସ୍ତନ୍ତଵସ୍ତାତ କାଲେନ ପରିଭକ୍ଷିତାଃ। ଯତ୍ତ୍ଵେତତ୍ପଶ୍ଯସି ବ୍ରହ୍ମନ୍ମୂଲମସ୍ଯାର୍ଧଭକ୍ଷିତମ୍
ଏହି ଆମର ବଂଶ ତନ୍ତୁ, କାଳରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ନ; ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ ମୂଳ ଦେଖୁଛ, ସେ ଅର୍ଧ ଭାଗରେ ଖାଇଯାଇଛି।
ଯତ୍ର ଲମ୍ବାମହେ ଗର୍ତେ ସୋଽପ୍ଯେକସ୍ତପ ଆସ୍ଥିତଃ। ଯମାଖୁଂ ପଶ୍ଯସି ବ୍ରହ୍ମନ୍କାଲ ଏଷ ମହାବଲଃ
ଯେଉଁଠି ଆମେ ଗର୍ତ୍ତରେ ଲଟକିଛୁ, ସେ ଏକା ତପସ୍ୟାରେ ନିବେଶିତ; ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ ମୂଷକ ଦେଖୁଛ, ସେ ହେଉଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳ।
ସ ତଂ ତପୋରତଂ ମନ୍ଦଂ ଶନୈଃ କ୍ଷପଯତେ ତୁଦନ୍। ଜରତ୍କାରୁଂ ତପୋଲୁବ୍ଧଂ ମନ୍ଦାତ୍ମାନମଚେତସମ୍
ସେ ଶନେଇ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଦୁର୍ବଳ ତପସ୍ୱୀକୁ କାମ୍ଡି ଦେଉଛି— ଜରତ୍କାରୁ, ତପସ୍ୟାରେ ଲୋଭୀ, ମନ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଅବିବେକୀ।
ନ ହି ନସ୍ତତ୍ତପସ୍ତସ୍ଯ ତାରଯିଷ୍ଯତି ସତ୍ତମ। ଛିନ୍ନମୂଲାନ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟାନ୍କାଲୋପହତଚେତସଃ
ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବନି— ଆମେ ମୂଳ ଛିଞ୍ଚା, ପତିତ ଏବଂ କାଳରେ ମନ ଅପହୃତ।
ଅଧଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାନ୍ପଶ୍ଯାସ୍ମାନ୍ଯଥା ଦୁଷ୍କୃତିନସ୍ତଥା। ଅସ୍ମାସୁ ପତିତେଷ୍ଵତ୍ର ସହ ସର୍ଵୈଃ ସବାନ୍ଧଵୈଃ
ଦେଖ, ଆମେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଛୁ, ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ଭଳି; ଏଠାରେ ଆମେ ପତିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧବମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିତ ପଡ଼ିବେ।
ଛିନ୍ନଃ କାଲେନ ସୋଽପ୍ଯତ୍ର ଗନ୍ତା ଵୈ ନରକଂ ତତଃ। ତପୋ ଵାଽପ୍ଯଥ ଚା ଯଜ୍ଞୋ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯତ୍ପାଵନଂ ମହତ୍
ସେ ମଧ୍ୟ କାଳରେ ଛିଞ୍ଚା ହେଲେ, ଏଠାରୁ ନରକକୁ ଯିବେ; ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଡ଼ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉ।
ତତ୍ସର୍ଵଂ ନ ସମଂ ତାତ ସଂତତ୍ଯେତି ସତାଂ ମତମ୍। ସ ତାତ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରୂଯାସ୍ତଂ ଜରତ୍କାରୁଂ ତପୋଧନ
ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ସମସ୍ତ କଥା ନିଜ ଗୋତି ପ୍ରଜା ଚାଲି ରହିବା ପାଇଁ ନିଜେ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହିପରି ଦେଖିଲେ, ତୁମେ ତପସ୍ୱୀ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଚାହିଁବା ।
ଯଥା ଦୃଷ୍ଟମିଦଂ ଚାତ୍ର ତ୍ଵଯାଽଽଖ୍ଯେଯମଶେଷତଃ। ଯଥା ଦାରାନ୍ପ୍ରକୁର୍ଯାତ୍ସ ପୁତ୍ରାନୁତ୍ପାଦଯେଦ୍ଯଥା
ଯେପରି ତୁମେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛ, ସେପରି ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲା ଭାବରେ କହିବାକୁ ଚାହିଁବା, ଯେପରି ସେ ବିବାହ କରି ପୁଅ ପ୍ରଜନନ କରିପାରିବ ।
ଵା ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତ୍ଵଯା ଵାଚ୍ଯଃ ସୋଽସ୍ମାକଂ ନାଥଵତ୍ତଯା। ବାନ୍ଧଵାନାଂ ହିତସ୍ଯେହ ଯଥା ଚାତ୍ମକୁଲଂ ତଥା
କିମ୍ବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆମ ପକ୍ଷରୁ କହିବା, ଯେପରି ସେ ଆମର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ଭଲ କରିପାରିବ ।
କସ୍ତ୍ଵଂ ବନ୍ଧୁମିଵାସ୍ମାକମନୁଶୋଚସି ସତ୍ତମ। ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ ସର୍ଵେଷାଂ କୋ ଭଵାନିହ ତିଷ୍ଠତି
ଏ ଉତ୍ତମ ଜୀବ, ତୁମେ କିଏ, ଯେପରି ଆମକୁ ବନ୍ଧୁ ଭାବି ଦୁଃଖ କରୁଛ ? ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ — ଏଠାରେ ତୁମେ କିଏ ଯେ ଦଉଡି ଦେଉଛ ?
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଜରତ୍କାରୁର୍ଭୃଶଂ ଶୋକପରାଯଣଃ। ଉଵାଚ ତାନ୍ପିତୄନ୍ଦୁଃଖାଦ୍ବାଷ୍ପସଂଦିଗ୍ଧଯା ଗିରା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜରତ୍କାରୁ ଦୁଃଖରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କୁ କଣ୍ଟା ଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ ।
ମମ ପୂର୍ଵେ ଭଵନ୍ତୋ ଵୈ ପିତରଃ ସପିତାମହାଃ। ତଦ୍ବ୍ରୂତ ଯନ୍ମଯା କାର୍ଯଂ ଭଵତାଂ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
ମୋ ପୂର୍ବଜ ଓ ପିତାମହମାନେ, ତିନିଏ ଆପଣମାନେ ମୋ ପୂର୍ବଜ । ଆପଣମାନେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଆପଣମାନେଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ମୁଁ କଣ କରିବି ।
ଅହମେଵ ଜରତ୍କାରୁଃ କିଲ୍ବିଷୀ ଭଵତାଂ ସୁତଃ। ତେ ଦଣ୍ଡଂ ଧାରଯତ ମେ ଦୁଷ୍କୃତେରକୃତାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ଜରତ୍କାରୁ, ଆପଣମାନେଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରିଥିବା ପୁଅ । ମୋ ଅସଂଯମ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ।
ପୁତ୍ର ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଽସି ସଂପ୍ରାପ୍ତ ଇମଂ ଦେଶଂ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। କିମର୍ଥଂ ଚ ତ୍ଵଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ କୃତୋ ଦାରସଙ୍ଗ୍ରହଃ
ପୁଅ, ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ । ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହିଁକି ତୁମେ ବିବାହ କରିନାହାନ୍ତି ?
ମମାଯଂ ପିତରୋ ନିତ୍ଯଂ ହୃଦ୍ଯର୍ଥଃ ପରିଵର୍ତତେ। ଊର୍ଧ୍ଵରେତାଃ ଶରୀରଂ ଵୈ ପ୍ରାପଯେଯମମୁତ୍ର ଵୈ
ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କ ବିଷୟ ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ଭାର ହୋଇ ରହେ । ମୁଁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ହୋଇ ଶରୀରକୁ ପରଲୋକକୁ ପଠାଇବି ।
ନ ଦାରାନ୍ଵୈ କରିଷ୍ଯେଽହମିତି ମେ ଭାଵିତଂ ମନଃ। ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଭଵତଃ ଶକୁନ୍ତାନିଵ ଲମ୍ବତଃ
ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନିଷ୍ପତି କରିଥିଲା ଯେ ମୁଁ ବିବାହ କରିବି ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ଲଟକି ଦେଖି, ମୋ ମନ ଦୟାରେ ଭରିଗଲା ।