ଅପି ଵା ସ୍ଵଯମାଗଚ୍ଛେତ୍ପରିଧାଵନ୍ନିତସ୍ତତଃ। ଇହୈଵ ଵସତୀ ଭଦ୍ରେ ଭର୍ତାରମୁପଲପ୍ସ୍ଯସେ
କିମ୍ବା ସେ ନିଜେ ଏଠାଠାରେ ଘୁରୁଘୁରି ଆସିପାରନ୍ତି। ଏଠାରେ ରୁହିଲେ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମିଳିପାରିବ।
ରାଜମାତୁର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦମଯନ୍ତୀ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ସମଯେନୋତ୍ସହେ ଵସ୍ତୁଂ ତ୍ଵି ଵୀରପ୍ରଜାଯିନି
ରାଜମାତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦମୟନ୍ତୀ କହିଲେ, 'ମୋର ଶର୍ତ୍ତ ମାନିଲେ, ହେ ବୀରମାତା, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିପାରିବି।'
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ନୈଵ ଭୁଞ୍ଜୀଯାଂ ନ କୁର୍ଯାଂ ପାଦଧାଵନମ୍। ନ ଚାହଂ ପୁରୁଷାନନ୍ଯାନ୍ପ୍ରଭାଷେଯଂ କଥଂଚନ
ମୁଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବି ନାହିଁ, କାହାର ପାଦ ଧୋଇବି ନାହିଁ, ଏବଂ କେବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ସହ କଥା ହେବି ନାହିଁ।
ପ୍ରାର୍ଥଯେଦ୍ଯଦି ମାଂ କଶ୍ଚିଦ୍ଦଣ୍ଡ୍ଯସ୍ତେ ସ ପୁମାନ୍ଭଵେତ୍। ଵଧ୍ଯଶ୍ଚ ତେ ସକୃନ୍ମନ୍ଦ ଇତିମେ ଵ୍ରତମାହିତମ୍
ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷ ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କରିବେ, ସେ ଦଣ୍ଡିତ ହେଉ। ଯଦି କେହି ପୁନଃପୁନଃ ଏହିପରି କରିବେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଉ—ଏହି ମୋର ନିୟମ।
ଭର୍ତୁରନ୍ଵେଷଣାର୍ଥଂ ତୁ ପଶ୍ଯେଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନହମ୍। ଯଦ୍ଯେଵମିହ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ସକାଶେ ନ ସଂଶଯଃ। ଅତୋଽନ୍ଯଥା ନ ମେ ଵାସୋ ଵର୍ତତେ ହୃଦଯେ କ୍ଵଚିତ୍
ମୁଁ ମୋ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବି; ଯଦି ଏଭଳି ହୁଏ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ରହିବି। ଏହା ଛଡ଼ା, ମୋ ହୃଦୟରେ ଆଉ କେଉଁଠି ମୋର ଥିବାକୁ ଅଛିନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ତୁ ରାଜମାତେଦମବ୍ରଵୀତ୍। ସର୍ଵମେତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ଵ୍ରତମୀଦୃଶମ୍
ଦମୟନ୍ତୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜମାତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସବୁ କଥା କରିଦେବି; ତୁମର ଏପରି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଦେଖି ମୁଁ ଖୁସି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଭୈମୀଂ ରାଜମାତା ଵିଶାଂପତେ। ଉଵାଚେଦଂ ଦୁହିତରଂ ସୁନନ୍ଦାଂ ନାମ ଭାରତ
ଏପରି କହି, ରାଜମାତା ଭାଇମୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କର 'ସୁନନ୍ଦା' ନାମକ ଝିଅକୁ କହିଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀମଭିଜାନୀଷ୍ଵ ସୁନନ୍ଦେ ଦେଵରୂପିଣୀମ୍। ଵଯସା ତୁଲ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ସଖୀ ତଵ ଭଵତ୍ଵିଯମ୍। ଏତଯା ସହ ମୋଦସ୍ଵ ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ରମନା ସଦା
ହେ ସୁନନ୍ଦା, ଏହି ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେବୀ ସଦୃଶ ରୂପବତୀ ବୋଲି ଚିହ୍ନ; ଏହା ତୁମ ସମବୟସୀ, ଏହି ତୁମ ସଖୀ ହେଉ। ତାଙ୍କ ସହିତ ଚିନ୍ତା ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ମନେ ଖୁସି ହେଇ ରୁହ।
ତତଃ ପରମସଂହୃଷ୍ଟା ସୁନନ୍ଦା ଗୃହଣାଗମତ୍। ଦମଯନ୍ତୀମୁପାଦାଯ ସଖୀଭିଃ ପରିଵାରିତା
ଏହା ଶୁଣି ସୁନନ୍ଦା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ସଖୀମାନେ ଘେରି ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ।
ସହସା ନ୍ଯଵସଦ୍ରାଜନ୍ରାଜପୁତ୍ର୍ଯା ସୁନନ୍ଦଯା। ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ନଲଂ ଵୀରମନିଶଂ ଵାମଲୋଚନା
ସେଠାରେ ସୁନନ୍ଦା ସହ ରାଜକୁମାରୀ ଦମୟନ୍ତୀ ଦିନ ରାତି ନଳଙ୍କୁ ଭାବି ରହିଲେ, ତାଙ୍କର କମଳନୟନ ଦୁଃଖରେ ଡୁବି ରହିଲା।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦମଯନ୍ତୀଂ ତୁ ନଲୋ ରାଜା ଵିଶାଂପତେ। ଦଦର୍ଶ ଦାଵଂ ଦହ୍ଯନ୍ତଂ ମହାନ୍ତଂ ଗହନେ ଵନେ
ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ରାଜା ନଳ ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲରେ ବଡ଼ ଆଗୁନି ଜଳୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ର ସୁଶ୍ରାଵ ଶବ୍ଦଂଵୈ ମଧ୍ଯେ ଭୂତସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍। ଅଭିଧାଵ ନଲେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକେତି ଚାସକୃତ୍
ସେଠାରେ ସେ ଆଗୁନି ମଧ୍ୟରେ କେହି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ 'ନଳ! ମହାପୁଣ୍ୟବାନ!' ବୋଲି ବାରମ୍ବାର ଡାକୁଥିବା ଶବ୍ଦ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶୁଣିଲେ।
ମା ଭୈରିତି ନଲଶ୍ଚୋକ୍ତ୍ଵା ମଧ୍ଯମଗ୍ନେଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତମ୍। ଦଦ୍ରଶ ନାଗରାଜାନଂ ଶଯାନଂ କୁଣ୍ଡଲୀକୃତମ୍
ନଳ କହିଲେ, 'ଭୟ କରନି', ଏବଂ ଆଗୁନି ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ନାଗରାଜଙ୍କୁ ଗୋଲାକାର ହେଇ ଶୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସ ନାଗଃ ପ୍ରଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଵେପମାନୋ ନଲଂ ତଦା। ଉଵାଚ ମାଂ ଵିଦ୍ଧିରାଜନ୍ନାଗଂ କର୍କୋଟକଂ ନୃପ
ସେ ନାଗ ହାତ ଜୋଡି ତାଳି ଦେଇ କମ୍ପିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ନଳଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ମୋତେ କର୍କଟକ ନାମକ ନାଗ ବୋଲି ଜାଣ।'
ମଯା ପ୍ରଲବ୍ଧୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିରନାଗାଃ ସୁମହାତପାଃ। ତେନ ମନ୍ଯୁପରୀତେନ ଶପ୍ତୋସ୍ମି ମନୁଜାଧିପ
ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଥିଲି, ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ।
ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ସ୍ଥାଵର ଇଵ ଯାଵଦେତି ନଲଃ କ୍ଵଚିତ୍। ଇତୋ ନେତାସି ତତ୍ସ ତ୍ଵଂ ଶାପାନ୍ମୋକ୍ଷ୍ଯସି ମତ୍କୃତାତ୍
'ନଳ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଏଠାରେ ଥିବା ଗଛ ପରି ଅଚଳ ରୁହ; ଏଠାରୁ ତୁମକୁ କେହି ନେଇଯିବେ ନାହିଁ। ପରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।'
ତସ୍ଯ ଶାପାନ୍ନ ଶକ୍ନୋମି ପଦାଦ୍ଵିଚଲିତୁଂ ପଦମ୍। ଉପଦେକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ଶ୍ରେଯସ୍ତ୍ରାତୁମର୍ହତି ମାଂ ଭଵାନ୍
ତାଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଏଠାରୁ ଏକ ପାଉଁ ମଧ୍ୟ ଚାଲିପାରୁନି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଲ କଥା ଶିଖେଇବି; ତୁମେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଉଚିତ।
ସଖା ଚ ତେ ଭଵିଷ୍ଯାମି ମତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ପନ୍ନଗଃ। ଲଘୁଶ୍ଚ ତେ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଶୀଘ୍ରମାଦାଯ ଗଚ୍ଛ ମାମ୍
ମୁଁ ତୁମର ସଖା ହେବି; ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗ ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ମୁଁ ହଳୁକା ହୋଇଯିବି, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ନେଇଯାଅ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ନାଗେନ୍ଦ୍ରୋ ବଭୂଵାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରକଃ। ଦଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ନଲଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ଦେଶଂ ଦାଵଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଏପରି କହି, ନାଗରାଜ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ହେଲେ; ନଳ ତାଙ୍କୁ ଧରି ଆଗୁନି ନଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଆକାଶଦେଶମାସାଦ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତଂ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମନା। ଉତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁକାମଂ ତଂ ନାଗଃ ପୁନଃ କର୍କୋଟକୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ଆଗୁନିର କଳା ଚିହ୍ନ ନଥିବା ଖୋଲା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ନଳ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ସେତେବେଳେ କର୍କଟକ ନାଗ ପୁଣି କହିଲେ—
ପଦାନି ଗଣଯନ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାନି ନୈଷଧ କାନିଚିତ୍। ତତ୍ରତେଽହଂ ମହାବାହୋ ଶ୍ରେଯୋ ଧାସ୍ଯାମି ଯତ୍ପରମ୍
'ହେ ନିଷଧ, ତୁମେ ଚାଲିବାକୁ ନିଜେ ନିଜେ ପଦଗଣନା କର; ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଦରେ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇବି।'
ତତଃ ସଂଖ୍ଯାତୁମାରବ୍ଧମଦଶଦ୍ଦଶମେ ପଦେ। ତସ୍ଯ ଦଷ୍ଟସ୍ଯ ତଦ୍ରୂପଂ କ୍ଷିପ୍ରମନ୍ତରଧୀଯତ
ତାପରେ, ନଳ ପଦ ଗଣନା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଦଶମ ପଦରେ ନାଗ ତାଙ୍କୁ ଡସିଲେ, ତାହା ସହିତ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ରୂପ ତୁରନ୍ତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମିତସ୍ତସ୍ଥାଵାତ୍ମାନଂ ଵିକୃତଂ ନଲଃ। ସ୍ଵରୂପଧାରିଣଂ ନାଗଂ ଦଦର୍ଶ ସ ମହୀପତିଃ
ନଳ ନିଜକୁ ଏଭଳି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଥିଲେ; ସେ ମହାରାଜା ତାହାପରେ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସାପକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ କର୍କୋଟକୋ ନାଗଃ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ନଲମବ୍ରଵୀତ୍। ମଯା ତେଽନ୍ତର୍ହିତଂ ରୂପଂ ନ ତ୍ଵାଂ ଵିଦ୍ଯୁର୍ଜନା ଇତି
ତାପରେ କର୍କୋଟକ ନାଗ ନଳଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମର ରୂପ ଲୁଚାଇଦେଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ।"
ଯତ୍କୃତେ ଚାସି ନିକୃତୋ ଦୁଃଖେନ ମହତା ନଲ। ଵିଷେଣ ସ ମଦୀଯେନ ତ୍ଵଯି ଦୁଃଖଂ ନିଵତ୍ସ୍ଯତି
ନଳ, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛ, ମୋର ବିଷ ଏବେ ତୁମକୁ ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ତାହାକୁ ଦୁଃଖ ଦେବ।
ଵିଷେଣ ସଂଵୃତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ଯାଵତ୍ତ୍ଵାଂ ନ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯତି। ତାଵତ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ମହାରାଜ କ୍ଲେଶେଽସ୍ମିନ୍ସ ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯତି
ମୋର ବିଷ ତୁମ ଦେହରେ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ତୁମକୁ ଏହି କଷ୍ଟରେ ରଖିବ; ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିବି, ସେତେବେଳେ ଏହା ଶେଷ ହେବ।
ଅନାଗା ଯେନ ନିକୃତସ୍ତ୍ଵମନର୍ହୋ ଜନାଧିପ। କ୍ରୋଧାଦସୂଯଯିତ୍ଵା ତଂ ରକ୍ଷା ମେ ଭଵତଃ କୃତା
ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ତୁମେ ଦୋଷ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିଥିଲା; ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ଏହା ହେଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମର ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି।
ନ ତେ ଭଯଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଭ୍ଯଃ ଶତ୍ରୁତୋପି ଵା। ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଭଵିତା ମତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ନରାଧିପ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ତୁମେ କୌଣସି ଦାନ୍ତବାଳା ପ୍ରାଣୀ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛିକୁ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ; ମୋର କୃପାରେ ରାଜା, ତୁମେ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିବ।
ରାଜନ୍ଵିଷନିମିତ୍ତା ଚ ନ ତେ ପୀଡା ଭଵିଷ୍ଯତି। ସଂଗ୍ରାମେଷୁ ନ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଶଶ୍ଵଜ୍ଜଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ରାଜା, ଏହି ବିଷରୁ ତୁମେ କୌଣସି ପୀଡ଼ା ଅନୁଭବିବେ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ସଦା ବିଜୟୀ ହେବ।
ଗଚ୍ଛ ରାଜନ୍ନିତଃ ସୂତୋ ବାହୁକୋଽହମିତି ବ୍ରୁଵନ୍। ସମୀପମୃତୁପର୍ଣସ୍ଯ ସ ହି ଵେଦାକ୍ଷନୈପୁଣମ୍
ରାଜା, ଏଠାରୁ ଯାଅ ଏବଂ କହ, 'ମୁଁ ବାହୁକ ରଥଚାଳକ'; ରୁତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ, ସେ ଚକ୍ର ଖେଳରେ ଦକ୍ଷ।