ତାଂ ଵିହ୍ଵଲାଂ କୃଶାଂ ଦୀନାଂ ମୁକ୍ତକେଶୀମମାର୍ଜିତାମ୍। ଉନ୍ମତ୍ତାମିଵ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ଦଦୃଶୁଃ ପୁରଵାସିନଃ
ସେଠାର ସହରବାସୀମାନେ ଦେଖିଲେ—ସେ ଅସ୍ଥିର, ଦୁର୍ବଳ, ଦୁଃଖିତ, ଖୋଲା କେଶ ଓ ଅନାର୍ଜିତ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମନୋଭ୍ରମିତ ମହିଳା ପରି ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରଵିଶନ୍ତୀଂ ତୁ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚେଦିରାଜପୁରୀଂ ତଦା। ଅନୁଜଗ୍ମୁସ୍ତତ୍ର ବାଲା ଗ୍ରାମିପୁତ୍ରାଃ କୁତୂହଲାତ୍
ସେଠାରେ ଚେଦିର ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦମୟନ୍ତୀକୁ ଦେଖି, ଗ୍ରାମର ଛୁଆମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ସା ତୈଃ ପରିଵୃତାଽଗଚ୍ଛତ୍ସମୀପଂ ରାଜଵେଶ୍ମନଃ। ତାଂ ପ୍ରାସାଦଗତାଽପଶ୍ଯଦ୍ରାଜମାତା ଜନୈର୍ଵୃତାମ୍
ସେ ଛୁଆମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରାଜମହଳ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ମହଳରୁ ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ଲୋକମାନେ ଘିରିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଧାତ୍ରୀମୁଵାଚ ଚ୍ଛୈନାମାନଯେହ ମମାନ୍ତିକମ୍। ଜନେନ କ୍ଲିଶ୍ଯତେ ବାଲା ଦୁଃଖିତା ଶରଣାର୍ଥିନୀ
ରାଣୀ ତାଙ୍କ ଧାତ୍ରୀକୁ କହିଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ଆଣି ମୋ ପାଖରେ ନେଇଆ; ଏହି ଝିଅଟି ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଶରଣ ଚାହୁଁଛି।'
ତାଦୃଗ୍ରୂପଂ ଚ ପଶ୍ଯାମି ଵିଦ୍ଯୋତଯତି ମେ ଗୃହମ୍। ଉନ୍ମତ୍ତଵେଷା କଲ୍ଯାଣୀ ଶ୍ରୀରିଵାଯତଲୋଚନା
ମୁଁ ତାଙ୍କର ଏମିତି ରୂପ ଦେଖୁଛି—ମୋ ଘରକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛି। ମନୋଭ୍ରମିତ ପରି ପିନ୍ଧିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଶୁଭାଙ୍ଗନା, ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ସା ଜନଂ ଵାରଯିତ୍ଵା ତଂ ପ୍ରାସାଦତଲମୁତ୍ତମମ୍। ଆରୋପ୍ଯ ଵିସ୍ମିତା ରାଜନ୍ଦମଯନ୍ତୀମପୃଚ୍ଛତ
ସେ ଲୋକମାନେକୁ ଅଟକାଇ, ଦମୟନ୍ତୀକୁ ମହଳର ଉଚ୍ଚ ତଳକୁ ନେଇଗଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଏଵମପ୍ଯସୁଖାଵିଷ୍ଟା ବିଭର୍ଷି ପରମଂ ଵପୁଃ। ଭାସି ଵିଦ୍ଯୁଦିଵାଭ୍ରେଷୁ ଶଂସ ମେ କାଽସିକସ୍ଯ ଵା
ତୁମେ ଏତେ ଦୁଃଖରେ ଅଛିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଦିନେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଯେପରି ଚମକେ, ସେପରି ତୁମେ ଦେଖାଯାଉଛ। ମୋତେ କହ, ତୁମେ କିଏ? କି ତୁମେ କାଶୀର ରାଣୀ?
ନ ହି ତେ ମାନୁଷଂ ରୂପଂ ଭୂଷଣୈରପି ଵର୍ଜିତମ୍। ଅସହାଯା ନରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ନୋଦ୍ଵିଜସ୍ଯମରପ୍ରଭେ
ତୁମର ରୂପ କେବଳ ମଣିଷ ମାନେ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ମଣିକ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ। ତୁମେ ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ କରୁନାହାଁ, ହେ ଦେବତା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯା ଭୈମୀ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ମାନୁଷୀଂ ମାଂ ଵିଜାନୀହି ଭର୍ତାରଂ ସମନୁଵ୍ରତାମ୍
ସେ ନାରୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଭୀମଙ୍କର କନ୍ୟା କହିଲେ, 'ମୋତେ ଏକ ମଣିଷୀ ନାରୀ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ମୋ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସଦା ଅନୁସରଣ କରୁଛି।'
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଂ ଜାତିସଂପନ୍ନାଂ ଭୁଜିଷ୍ଯାଂ କାମଵାସିନୀମ୍। ଫଲମୂଲାଶନାମେକାଂ ଯତ୍ରସାଯଂପ୍ରତିଶ୍ରଯାମ୍
ମୁଁ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳର ଜନ୍ମ, ପୂର୍ବେ ଗୃହଣୀ ଥିଲି, ଏବେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରହୁଛି, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲାଉଛି, ଏକା ହୋଇ, ପ୍ରତି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଥାଇ ପାଉଛି, ସେଠାରେ ରହୁଛି।
ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯଗୁଣୋ ଭର୍ତା ମାଂ ଚ ନିତ୍ଯମନୁଵ୍ରତଃ। ଭକ୍ତାଽହମପି ତଂ ଵୀରଂ ଛାଯେଵାନୁଗତା ପଥି
ମୋ ଶ୍ୱାମୀ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣର ମାଲିକ ଏବଂ ସେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ବୀରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ, ଛାୟା ପରି ସେଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛି।
ତସ୍ଯ ଦୈଵାତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗୋଽଭୂଦତିମାତ୍ରଂ ସୁଦେଵନେ। ଦ୍ଯୂତେ ସ ନିର୍ଜିତଶ୍ଚୈଵ ଵନମେକ ଉପେଯିଵାନ୍
ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ, ଏକ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଜୁଆରେ ହାରି, ସେ ଏକା ହୋଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତମେକଵସନଚ୍ଛନ୍ନମୁନ୍ମ୍ତମିଵ ଵିହ୍ଵଲମ୍। ଆଶ୍ଵାସଯନ୍ତୀ ଭର୍ତାରମହମପ୍ଯଗମଂ ଵନମ୍
ମୋ ଶ୍ୱାମୀ ଏକ ଜାମା ପିନ୍ଧି, ବିକ୍ଷିପ୍ତ ମନରେ, ପାଗଳ ପରି ଘୁରୁଥିଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲି।
ସ କଦାଚିଦ୍ଵନେ ଵୀରଃ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍କାରଣାନ୍ତରେ। କ୍ଷୁତ୍ପରୀତସ୍ତୁ ଵିମନା ଵାସଶ୍ଚୈକଂ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍
ଏକ ଦିନ ଅରଣ୍ୟରେ, କୌଣସି କାରଣରେ, ସେ ବୀର ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଏକମାତ୍ର ଜାମା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତମେକଵସନା ନଗ୍ନମୁନ୍ମତ୍ତଵଦଚେତସମ୍। ଅନୁଵ୍ରଜନ୍ତୀ ବହୁଲା ନ ସ୍ଵପାମି ନିଶାଃ ସଦା
ସେ ଏକ ଜାମା ପିନ୍ଧି, ନଗ୍ନ ଏବଂ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ମନରେ ଥିଲେ, ମୁଁ ସେଉଁଠି ସେଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲି। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ରାତିରେ କେବେ ଶୁଏନି।
ତତୋ ବହୁତିଥେ କାଲେ ସୁପ୍ତାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମାଂ କ୍ଵଚିତ୍। ଵାସସୋଽର୍ଧଂ ପରିଚ୍ଛିଦ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତଵାନ୍ମାମନାଗସମ୍
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଏକ ଦିନ ସେ ମୋତେ ଘୁମେଇଥିବା ବେଳେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଜାମା ଅର୍ଧା ଭାଗ କଟି ଦେଲେ, ଏବଂ ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟରେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ।
ତଂ ମାର୍ଗମାଣା ଭର୍ତାରଂ ଦହ୍ଯମାନା ଦିଵାନିଶମ୍। ନ ଵିନ୍ଦାମ୍ଯମରପ୍ରଖ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରାଣେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ମୁଁ ଦିନରାତି ଜଳୁଥିବା ହୃଦୟରେ ମୋ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛି, କିନ୍ତୁ ଦେବତା ସମାନ ମୋ ପ୍ରିୟ, ମୋ ଜୀବନନାଥଙ୍କୁ ମୁଁ ମିଳୁନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସାଽନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ରାଜମାତରମପ୍ଯୁତ। ସ୍ଥିତାଽଶ୍ରୁପରିପୂର୍ଣାକ୍ଷୀ ଵେପମାନା ସୁଦୁଃଖିତା
ଏପରି କହି, ସେ ଦୋଷହୀନୀ ନାରୀ ରାଜମାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, କମ୍ପିତ ଦେହରେ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଉଥିଲେ।
ତାମଶ୍ରୁପରିପୂର୍ଣାକ୍ଷୀଂ ଵିଲପନ୍ତୀଂ ତଥା ବହୁ। ରାଜମାତାଽବ୍ରଵୀଦାର୍ତା ଭୈମୀମାର୍ତସ୍ଵରାଂ ସ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କୁ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ ବହୁ ଭାବେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଃଖିତ ରାଜମାତା ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା କଣ୍ଠରେ, ଭୀମଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ।
ଵସ ତ୍ଵମିହ କଲ୍ଯାଣି ପ୍ରୀତିର୍ମେ ପରମା ତ୍ଵଯି। ମୃଗଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ଭଦ୍ରେ ଭର୍ତାରଂ ପୁରୁଷା ମମ
ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହ। ମୋର ତୁମ ପ୍ରତି ବଡ଼ ସ୍ନେହ ଅଛି। ମୋର ଲୋକମାନେ ତୁମ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ, ହେ ଭଦ୍ରେ।
ଅପି ଵା ସ୍ଵଯମାଗଚ୍ଛେତ୍ପରିଧାଵନ୍ନିତସ୍ତତଃ। ଇହୈଵ ଵସତୀ ଭଦ୍ରେ ଭର୍ତାରମୁପଲପ୍ସ୍ଯସେ
କିମ୍ବା ସେ ନିଜେ ଏଠାଠାରେ ଘୁରୁଘୁରି ଆସିପାରନ୍ତି। ଏଠାରେ ରୁହିଲେ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମିଳିପାରିବ।
ରାଜମାତୁର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦମଯନ୍ତୀ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ସମଯେନୋତ୍ସହେ ଵସ୍ତୁଂ ତ୍ଵି ଵୀରପ୍ରଜାଯିନି
ରାଜମାତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦମୟନ୍ତୀ କହିଲେ, 'ମୋର ଶର୍ତ୍ତ ମାନିଲେ, ହେ ବୀରମାତା, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିପାରିବି।'
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ନୈଵ ଭୁଞ୍ଜୀଯାଂ ନ କୁର୍ଯାଂ ପାଦଧାଵନମ୍। ନ ଚାହଂ ପୁରୁଷାନନ୍ଯାନ୍ପ୍ରଭାଷେଯଂ କଥଂଚନ
ମୁଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବି ନାହିଁ, କାହାର ପାଦ ଧୋଇବି ନାହିଁ, ଏବଂ କେବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ସହ କଥା ହେବି ନାହିଁ।
ପ୍ରାର୍ଥଯେଦ୍ଯଦି ମାଂ କଶ୍ଚିଦ୍ଦଣ୍ଡ୍ଯସ୍ତେ ସ ପୁମାନ୍ଭଵେତ୍। ଵଧ୍ଯଶ୍ଚ ତେ ସକୃନ୍ମନ୍ଦ ଇତିମେ ଵ୍ରତମାହିତମ୍
ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷ ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କରିବେ, ସେ ଦଣ୍ଡିତ ହେଉ। ଯଦି କେହି ପୁନଃପୁନଃ ଏହିପରି କରିବେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଉ—ଏହି ମୋର ନିୟମ।
ଭର୍ତୁରନ୍ଵେଷଣାର୍ଥଂ ତୁ ପଶ୍ଯେଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନହମ୍। ଯଦ୍ଯେଵମିହ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ସକାଶେ ନ ସଂଶଯଃ। ଅତୋଽନ୍ଯଥା ନ ମେ ଵାସୋ ଵର୍ତତେ ହୃଦଯେ କ୍ଵଚିତ୍
ମୁଁ ମୋ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବି; ଯଦି ଏଭଳି ହୁଏ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ରହିବି। ଏହା ଛଡ଼ା, ମୋ ହୃଦୟରେ ଆଉ କେଉଁଠି ମୋର ଥିବାକୁ ଅଛିନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ତୁ ରାଜମାତେଦମବ୍ରଵୀତ୍। ସର୍ଵମେତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ଵ୍ରତମୀଦୃଶମ୍
ଦମୟନ୍ତୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜମାତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସବୁ କଥା କରିଦେବି; ତୁମର ଏପରି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଦେଖି ମୁଁ ଖୁସି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଭୈମୀଂ ରାଜମାତା ଵିଶାଂପତେ। ଉଵାଚେଦଂ ଦୁହିତରଂ ସୁନନ୍ଦାଂ ନାମ ଭାରତ
ଏପରି କହି, ରାଜମାତା ଭାଇମୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କର 'ସୁନନ୍ଦା' ନାମକ ଝିଅକୁ କହିଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀମଭିଜାନୀଷ୍ଵ ସୁନନ୍ଦେ ଦେଵରୂପିଣୀମ୍। ଵଯସା ତୁଲ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ସଖୀ ତଵ ଭଵତ୍ଵିଯମ୍। ଏତଯା ସହ ମୋଦସ୍ଵ ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ରମନା ସଦା
ହେ ସୁନନ୍ଦା, ଏହି ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେବୀ ସଦୃଶ ରୂପବତୀ ବୋଲି ଚିହ୍ନ; ଏହା ତୁମ ସମବୟସୀ, ଏହି ତୁମ ସଖୀ ହେଉ। ତାଙ୍କ ସହିତ ଚିନ୍ତା ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ମନେ ଖୁସି ହେଇ ରୁହ।
ତତଃ ପରମସଂହୃଷ୍ଟା ସୁନନ୍ଦା ଗୃହଣାଗମତ୍। ଦମଯନ୍ତୀମୁପାଦାଯ ସଖୀଭିଃ ପରିଵାରିତା
ଏହା ଶୁଣି ସୁନନ୍ଦା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ସଖୀମାନେ ଘେରି ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ।
ସହସା ନ୍ଯଵସଦ୍ରାଜନ୍ରାଜପୁତ୍ର୍ଯା ସୁନନ୍ଦଯା। ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ନଲଂ ଵୀରମନିଶଂ ଵାମଲୋଚନା
ସେଠାରେ ସୁନନ୍ଦା ସହ ରାଜକୁମାରୀ ଦମୟନ୍ତୀ ଦିନ ରାତି ନଳଙ୍କୁ ଭାବି ରହିଲେ, ତାଙ୍କର କମଳନୟନ ଦୁଃଖରେ ଡୁବି ରହିଲା।