ସତ୍ଯଵାନ୍ଧର୍ମଵିତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯସଂଧୋଽରିମର୍ଦନଃ। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ଦୈଵତପରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପରପୁରଂଜଯଃ
ସେ ସତ୍ୟବାନ୍, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ନିଶ୍ଚୟରେ ଦୃଢ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଥିବା, ଧନୀ ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ରାଜ୍ୟକୁ ବିଜୟ କରିଥିବା ।
ନଲୋ ନାମ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦେଵରାଜସମଦ୍ଯୁତିଃ। ମମ ଭର୍ତା ଵିଶାଲାକ୍ଷଃ ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁଵଦନୋଽରିହା
ନଳ ନାମକ ରାଜା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦେବରାଜ ଭଳି ଚମକଦାର, ସେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ । ସେ ବଡ଼ ଆଖି ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ମୁହଁ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା ।
ଆହର୍ତା କ୍ରତୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗଃ। ସପତ୍ନାନାଂ ମୃଧେ ହନ୍ତା ରଵିସୋମସମପ୍ରଭଃ
ସେ ମୁଖ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ କରିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ।
ସ କୈଶ୍ଚିନ୍ନିକୃତିପ୍ରଜ୍ଞୈରନାର୍ଯୈରକୃତାତ୍ମଭିଃ। ଆହୃଯ ପୃଥିଵୀପାଲଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣଃ। ଦେଵନେକୁଶଲୈର୍ଜିହ୍ମୈର୍ଜିତୋ ରାଜ୍ଯଂ ଵସୂନି ଚ
ସେ ରାଜା, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, କିଛି ଚତୁର, ନିର୍ମାନ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଥିଲେ । ଦୂତ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚତୁର୍ତ୍ତାରେ ହରାଇ, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଓ ଧନ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ମାମଵଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଭାର୍ଯାଂ ରାଜର୍ପଭସ୍ଯ ଵୈ। ଦମଯନ୍ତୀତି ଵିଖ୍ଯାତାଂ ଭର୍ତୁର୍ଦର୍ଶନଲାଲସାମ୍
ସେ ମହାନ୍ ରାଜାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବରେ ମୋତେ ଜଣିବେ । ମୁଁ ଦମୟନ୍ତୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଶା କରୁଛି ।
ସା ଵନାନି ଗିରୀଂଶ୍ଚୈଵ ସରାଂସି ସରିତସ୍ତଥା। ପଲ୍ଵଲାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ତଥାଽରଣ୍ଯାନି ସର୍ଵଶଃ
ସେ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼, ଝିଲି, ନଦୀ, ସମସ୍ତ ଜଳାଶୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରିଛି ।
ଅନ୍ଵେପମାଣଆ ଭର୍ତାରଂ ନଲଂ ରଣଵିଶାରଦମ୍। ମହାତ୍ମାନଂ କୃତାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଵିଚରାମୀହ ଦୁଃଖିତା
ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ନଳଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛି, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ । ଦୁଃଖରେ ଏଠାରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି ।
କଚ୍ଚିଦ୍ଭଗଵତାଂ ରମ୍ଯଂ ତପୋଵନମିଦଂ ନୃପଃ। ଭଵେତ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ନଲୋ ନାମ ନିପଧାନାଂ ଜନାଧିପଃ
ଏହି ମନୋହର ତପୋବନକୁ କି ନିପାଧ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି ନଳ ଆସିଛନ୍ତି କି ?
ଯତ୍କୃତେଽହମିଦଂ ଦୁଃଖଂ ପ୍ରପନ୍ନା ଭୃଶଦାରୁଣମ୍। ଵନଂ ପ୍ରତିଯଂ ଧୋରଂ ଶାର୍ଦୂଲମୃଗସେଵିତମ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁଠି ବାଘ ଓ ହରିଣ ଚରିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଭୟାନକ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି ।
ଯଦି କୈଶ୍ଚିଦହୋରାତ୍ରୈର୍ନ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ନଲଂ ନୃପମ୍। ଆତ୍ମାନଂ ଶ୍ରେଯସା ଯୋକ୍ଷ୍ଯେ ଦେହସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିମୋକ୍ଷଣାତ୍
ଯଦି କିଛି ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ନଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ମୋର ଆତ୍ମାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିରେ ଏକତ୍ର କରିଦେବି ।
କୋନୁ ମେ ଜୀଵିତେନାର୍ଥସ୍ତମୃତେ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍। କଥଂ ଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯାହଂ ଭର୍ତୃଶୋକାଭିପୀଡିତା
ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ବିନା ମୋର ଜୀବନର କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ? ମୁଁ କିପରି ଜୀବିବି, ସ୍ୱାମୀ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ?
ତଥା ଵିଲପତୀମେକାମରଣ୍ଯେ ଭୀମନନ୍ଦିନୀମ୍। ଦମଯନ୍ତୀମଥୋଚୁସ୍ତେ ତାପସାଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ
ଏଭଳି ଏକା ଅରଣ୍ୟରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା, ନିତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ତାପସମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଉଦର୍କସ୍ତଵ କଲ୍ଯାଣି କଲ୍ଯାଣୋ ଭଵିତା ଶୁଭେ। ଵଯଂ ପଶ୍ଯାମ ତପସା କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ନୈଷଧମ୍
ଓ ଶୁଭେ, ତୁମର ଭବିଷ୍ୟତ ଭଲ ହେବ । ଆମେ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ଦେଖୁଛୁ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିପାଧ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ ।
ନିପଧାନାମଧିପତିଂ ନଲଂ ରିପୁନିପାତିନମ୍। ଭୈମି ଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ଵିଗତଜ୍ଵରମ୍
ଭୀମର କନ୍ୟା, ତୁମେ ନିପାଧ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା, ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ନଳଙ୍କୁ ଦେଖିବ । ସେ ଦୁଃଖ ହିନ ହେବେ ।
ଵିମୁକ୍ତଂ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵରତ୍ନସମନ୍ଵିତମ୍। ତଦେଵ ନଗରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରଶାସତମରିନ୍ଦମମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଭରିପୁର, ଉତ୍ତମ ନଗର ଶାସନ କରିଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା ।
ଦ୍ଵିପତାଂ ଭଯକର୍ତାରଂ ସୁହୃଦାଂ ଶୋକନାଶନମ୍। ପତିମେଷ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣି କଲ୍ଯାଣାଭିଜନଂ ନୃପମ୍
ଓ କଳ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ଉତ୍ତମ କୁଳର ରାଜା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ପତିକୁ ପୁନଃ ପାଇବ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନଲସ୍ଯେଷ୍ଟାଂ ମହିଷୀଂ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜାମ୍। ଅନ୍ତର୍ହିତାସ୍ତାପସାସ୍ତେ ସାଗ୍ନିହୋତ୍ରାଶ୍ରମାସ୍ତଥା
ନଳଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାଣୀ, ରାଜାଙ୍କର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ସାଧୁମାନେ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଆଶ୍ରମ ସହିତ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।
ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଵିସ୍ମିତା ହ୍ଯଭଵତ୍ତଦା। ଦମଯନ୍ତ୍ଯନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ଵୀରସେନନୃପସ୍ନୁଷା
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦମୟନ୍ତୀ, ଶୁଭ ଆକୃତିର ଭୀମଙ୍କର ପୁତ୍ରବଧୁ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି ଯାଇଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵୈଦର୍ଭୀ କିମେତଦ୍ଦୃଷ୍ଟଵତ୍ଯହମ୍
ବୈଦର୍ଭୀ ଦମୟନ୍ତୀ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, "ମୁଁ କଣ ଦେଖିଲି?"
କିଂନୁ ସ୍ଵପ୍ନୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ କୋଽଯଂଵିଧିରିହାଭଵତ୍। କ୍ଵନୁ ତେ ତାପସାଃ ସର୍ଵେ କ୍ଵ ତଦାଶ୍ରମମଣ୍ଡଲମ୍
"ମୁଁ କଣ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲି? ଏଠାରେ କେମିତି ଭାଗ୍ୟ ଘଟିଲା? ସେ ସାଧୁମାନେ କେଉଁଠି ଗଲେ? ସେ ଆଶ୍ରମ ମଣ୍ଡଳ କେଉଁଠି ଅଛି?"
କ୍ଵ ସା ପୁଣ୍ଯଜଲା ରମ୍ଯା ନଦୀ ଦ୍ଵିଜନିଷେଵିତା। କ୍ଵନୁ ତେ ହ ନଗା ହୃଦ୍ଯାଃ ଫଲପୁଷ୍ପୋପଶୋଭିତାଃ
"ସେ ପବିତ୍ର ଜଳର ମନୋହର ନଦୀ, ଯାହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି, କେଉଁଠି ଅଛି? ଏବଂ ସେ ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ମନୋହର ଗଛମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?"
ଇତ୍ଯେଵଂ ନରଶାର୍ଦୂଲ ଵିସ୍ମିତା କମଲେକ୍ଷଣା।' ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚିରଂ ଭୀମସୁତା ଦମଯନ୍ତୀ ଶୁଚିସ୍ମିତା। ଭର୍ତୃଶୋକପରା ଦୀନାଵିଵର୍ଣଵଦନାଽଭଵତ୍
ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, କମଳ ଚକ୍ଷୁ ଦମୟନ୍ତୀ ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହେଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଭୀମଙ୍କର ପୁତ୍ରୀ, ଶୁଭ ହସ ଥିବା ଦମୟନ୍ତୀ, ପତିର ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଦୁଃଖିତ ଓ ମলିନ ମୁହଁ ହେଇଗଲେ।
ସା ଗତ୍ଵାଽଥାପରାଂ ଭୂମିଂ ବାଷ୍ପସଂଦିଗ୍ଧଯା ଗିରା। ଵିଲଲାପାଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଶୋକତରୁଂ ତତଃ
ତାପରେ, ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିବା କଣ୍ଠରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିବା ଚକ୍ଷୁରେ, ସେ ଅଶୋକ ଗଛକୁ ଦେଖି ବିଲାପ କଲେ।
ଉପଗମ୍ଯ ତରୁଶ୍ରେଷ୍ଠମଶୋକଂ ପୁଷ୍ପିତଂ ଵନେ। ପଲ୍ଲଵାପୀଡିତଂ ହୃଦ୍ଯଂ ଵିହଙ୍ଗୈରନୁନାଦିତମ୍
ବନରେ ଫୁଲିଥିବା, ପ୍ରଶସ୍ତ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଶୋକ ଗଛ, ନୂତନ ପତ୍ରରେ ଢାକା, ମନୋହର ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଗାଇଥିବା ଗଛକୁ ସେ ନିକଟରେ ଗଲେ।
ଅହୋ ବତାଯମଗମଃ ଶ୍ରୀମାନସ୍ମିନ୍ଵନାନ୍ତରେ। ଆପୀଡୈର୍ବହୁଭିର୍ଭାତି ଶ୍ରୀମାନ୍ପର୍ଵତରାଡିଵ
"ଅହୋ, ଏହି ଗଛ ବନର ମଧ୍ୟରେ କେତେ ମହିମାମୟ! ଅନେକ ପତ୍ରର ଗୁଛରେ ଭରି, ଏହି ଗଛ ମାନ୍ୟର ରାଜା ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଏ।"
ଵିଶୋକାଂ କୁରୁ ମାଂ କ୍ଷିପ୍ରମଶୋକ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନ। ଵୀତଶୋକଭଯାବାଧଂ କଚ୍ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ନୃପମ୍
"ମନୋହର ଅଶୋକ, ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ଶୋକମୁକ୍ତ କର! ଦୁଃଖ, ଭୟ ଓ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ତୁମେ କି ମୋର ପତି, ରାଜାକୁ ଦେଖିଛ?"
ନଲଂ ନାମାରିଦମନଂ ନମଯନ୍ତ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଂ ପତିମ୍। ନିମଧାନାମଧିପତିଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସି ମେ ପ୍ରିଯମ୍
"ନଳ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମନ କରିଥିବା, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପତି, ନିଷଧର ଅଧିପତି, ମୋର ପ୍ରିୟଜନ, ତୁମେ କି ଦେଖିଛ?"
ଏକଵସ୍ତ୍ରାର୍ଧସଂଵୀତଂ ସୁକୁମାରତନୁତ୍ଵଚମ୍। ଵ୍ଯସନେନାର୍ଦିତଂ ଵୀରମରଣ୍ଯମିଦମାଗତମ୍
"ଏକ ଜାମା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅଧା ଶରୀର ଢାକା, ସୁକୁମାର ଦେହ, ବିପଦରେ ଭୋଗିଥିବା, ସେ ବୀର ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛି, ତୁମେ କି ଦେଖିଛ?"
ଯଥା ଵିଶୋକା ଗଚ୍ଛେଯମଶୋକନଗ ତତ୍କୁରୁ। ସତ୍ଯନାମା ଭଵାଶୋକ ମମ ଶୋକଵିନାଶନାତ୍
"ଅଶୋକ ଗଛ, ତୁମର ନାମ ପରି, ମୋତେ ଶୋକମୁକ୍ତ କର; ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର କରି, ତୁମର ନାମ ସତ୍ୟ ହେଉ।"
ଏଵଂସାଽଶୋକଵୃତ୍ତଂ ତମାର୍ତା ଵୈ ପରିଗମ୍ଯ ହ। ଜଗାମ ଦାରୁଣତରଂ ଦେଶଂ ଭୈମୀ ଵରାଙ୍ଗନା
ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଅଶୋକ ଗଛକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଭାଇମୀ, ଶୋକରେ ଭରି, ଏଉଁଠିଠୁ ଅଧିକ ଜନ୍ୟ ଦୁଃଖଦ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ।