ଵୈଦର୍ଭ୍ଯେହୀତି ଵିସ୍ପଷ୍ଟାଂ ଶୁଭାଂ ରାଜ୍ଞୋ ମହାତ୍ମନଃ। ଆତ୍ମାଭିଧାଯିନୀମୃଦ୍ଧାଂ ମମ ଶୋକଵିନାଶିନୀଂ
ବିଦର୍ଭ ଦେଶରେ, ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଏକ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଥିଲି, ନିଜ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଆଶାର ଭରା ଶବ୍ଦ କହିଥିଲି, ଯାହା ମୋ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରିଥିଲା।
ଇତିସା ତଂ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠମୁକ୍ତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵନନ୍ଦିନୀ। ଦମଯନ୍ତୀ ତତୋ ଭୂଯୋ ଜଗାମ ଦିଶମୁତ୍ତରାମ୍
ଏଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼କୁ କହି, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଦାୟିନୀ ଦମୟନ୍ତୀ ପୁଣି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସା ଗତ୍ଵା ତ୍ରୀନହୋରାତ୍ରାନ୍ଦଦର୍ଶ ପରମାଙ୍ଗନା। ତାପସାରଣ୍ଯମତୁଲଂ ଦିଵ୍ଯକାନନଶୋଭିତମ୍
ସେ ତିନି ଦିନ ଓ ତିନି ରାତି ଚାଲିବା ପରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିଳା ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତାପସ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ କାନନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଵସିଷ୍ଠଭୃଗ୍ଵତ୍ରିସମୈସ୍ତାପସୈରୁପଶୋଭିତମ୍। ନିଯତୈଃ ସଂଯତାହାରୈର୍ଦମଶୌଚସମନ୍ଵିତୈଃ
ଏହି ଅରଣ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ ଓ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ପରି ତାପସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ, ଅଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଦମ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଥିଲେ।
ଅବ୍ଭକ୍ଷୈର୍ଵାଯୁଭକ୍ଷୈଶ୍ଚ ପତ୍ରାହାରୈସ୍ତଥୈଵ ଚ। ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ମହାଭାଗୈଃ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗଦିଦୃକ୍ଷୁଭିଃ
କେହି ପାଣି ଖାଇ, କେହି ବାୟୁ ଖାଇ, କେହି ପତ୍ର ଖାଇ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିଲେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ସ୍ଵର୍ଗ ପଥ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଵଲ୍କଲାଜିନସଂଵୀତୈର୍ମୁନିଭିଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ। ତାପସାଧ୍ଯୁଷିତଂ ରମ୍ଯଂ ଦଦର୍ଶାଶ୍ରମମଣ୍ଡଲମ୍
ବାଲ୍କଳ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁନିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ରମ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ମଣ୍ଡଳ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାପସମାନେ ବସିଥିଲେ।
ନାନାମୃଗଗଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ଶାଖାମୃଗଗଣାଯୁତମ୍। ତାପସୈଃ ସମୁପେତଂ ଚ ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସମାଶ୍ଵସତ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୃଗ ଓ ଶାଖାରେ ବସୁଥିବା ପଶୁମାନେ ଥିଲେ, ତାପସମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦମୟନ୍ତୀର ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା।
ସୁଭ୍ରୂଃ ସୁକେଶୀ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ସୁକୁଚା ସୁଦ୍ଵିଜାନନା। ଵର୍ଚସ୍ଵିନୀ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠା ସ୍ଵସିତାଯତଲୋଚନା
ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁତି, ଚମକୁଥିବା କେଶ, ଆକର୍ଷଣୀୟ କଟି, ମନୋହର ଉର, ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ, ସ୍ଥିର ଦେହ, ଉତ୍କଳ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଧଳା ଦାନ୍ତ ଦେଖି, ସେ ଦମୟନ୍ତୀ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଁଥିଲେ।
ସା ଵିଵେଶାଶ୍ରମପଦଂ ଵୀରସେନସୁତପ୍ରିଯା। ଯୋଷିଦ୍ରତ୍ନଂ ମହାଭାଗା ଦମଯନ୍ତୀ ତପସ୍ଵିନୀ
ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦମୟନ୍ତୀ, ଯୋଷିତ ମଣି, ବୀରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ରର ପ୍ରିୟା, ତାପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ଆଶ୍ରମ ପଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସାଽଭିଵାଦ୍ଯ ତପୋଵୃଦ୍ଧାନ୍ଵିନଯାଵନତା ସ୍ଥିତା। ସ୍ଵାଗତଂ ତ ଇତିପ୍ରୋକ୍ତା ତୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ତାପସୋତ୍ତମୈଃ
ସେ ତାପସ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧ ମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର କରି, ଭବ୍ୟ ଭାବରେ ଦଉଁଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତାପସମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ସ୍ଵାଗତ' କହି ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।
ପୂଜାଂ ଚାସ୍ଯା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କୃତ୍ଵା ତତ୍ରତପୋଧନାଃ। ଆସ୍ଯତାମିତ୍ଯଥୋଚୁସ୍ତେ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାମହେ
ଯଥାଯଥି ଆଦର କରି, ତାପସ୍ୟାରେ ଧନୀ ତାପସମାନେ କହିଲେ, 'ବସ, କହ, ଆମେ କଣ କରିବା?'
ତାନୁଵାଚ ଵରାରୋହା କଚ୍ଚିଦ୍ଭଗଵତାମିହ। ତପଃସ୍ଵଗ୍ନିଷୁ ଧର୍ମେଷୁ ମୃଗପକ୍ଷିଷୁ ଚାନଘାଃ
ସେ ଉତ୍କଳ କଟି ମହିଳା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ମହାନ ଭଗବତମାନେ, ଏଠି ତୁମେ ତାପସ୍ୟା, ଅଗ୍ନି, ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିରାପଦ ଅଛନ୍ତି କି?'
କୁଶଲଂ ଵୋ ମହାଭାଗାଃ ସ୍ଵଧର୍ମାଚରଣେଷୁ ଚ। ତୈରୁକ୍ତା କୁଶଲଂ ଭଦ୍ରେ ସର୍ଵତ୍ରେତି ଯଶସ୍ଵିନୀ
'ମହାଭାଗା, ତୁମେ ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନରେ ଶୁଭ ଅଛନ୍ତି କି?' ତାଙ୍କୁ ତାପସମାନେ କହିଲେ, 'ସମସ୍ତଠି ଭଲ ଅଛି, ଭଦ୍ରେ।'
ବ୍ରୂହି ସର୍ଵାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗି କା ତ୍ଵଂ କିଂଚ ଚିକୀର୍ଷସି। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ତେ ପରଂରୂପଂ ଦ୍ଯୁତିଂ ଚ ପରମାମିହ
'ସମସ୍ତ କଥା କହ, ନିର୍ମଳ ଦେହବତୀ, ତୁମେ କିଏ, କଣ ଚାହୁଁଛ?' ତୁମର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଓ ଚମକ ଦେଖି ଆମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲୁ।
ଵିସ୍ମଯୋ ନଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସମାଶ୍ଵସିହି ମା ଶୁଚଃ। ଅସ୍ଯାରଣ୍ଯସ୍ଯ ଦେଵୀ ତ୍ଵମୁତାହୋଽସ୍ଯ ମହୀଭୃତଃ। ଅସ୍ଯାଶ୍ଚ ନଦ୍ଯାଃ କଲ୍ଯାଣି ଵଦ ସତ୍ଯମନିନ୍ଦିତେ
'ଆମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବୁଛୁ; ଶାନ୍ତ ହୁଅ, ଦୁଃଖ କରିନାହୁଅ। ତୁମେ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଦେବୀ, କିମ୍ବା ଏହି ପାହାଡ଼ର, କିମ୍ବା ଏହି ଶୁଭ ନଦୀର ଦେବୀ ତୁମେ? ସତ୍ୟ କହ, ଅନିନ୍ଦିତା।
ସାଽବ୍ରଵୀତ୍ତାନୃପୀନ୍ନାହମରଣ୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଦେଵତା। ନ ଚାପ୍ଯସ୍ଯ ଗିରର୍ଵିପ୍ରା ନୈଵ ନଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଦେଵତା
ସେ ତାପସମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଦେବୀ ନୁହେଁ, ଏହି ପାହାଡ଼ର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ନଦୀର ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ମାନୁଷୀଂ ମାଂ ଵିଜାନୀତ ଯୂଯଂ ସର୍ଵେତପୋଧନାଃ। ଵିସ୍ତରେଣାଭିଧାସ୍ଯାମି ତନ୍ମେ ଶୃଣୁତ ସର୍ଵଶଃ
'ତାପସ୍ୟାରେ ଧନୀମାନେ, ଆପଣମାନେ ମୋତେ ମାନବୀ ଭାବରେ ଜଣାନ୍ତୁ। ମୁଁ ସବୁ କଥା ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିବି; ସମସ୍ତେ ଶୁଣନ୍ତୁ।'
ଵିଦର୍ଭେପୁ ମହୀପାଲୋ ଭୀମୋ ନାମ ମହୀପତିଃ। ତସ୍ଯ ମାଂ ତନଯାଂ ସର୍ଵେ ଜାନୀତ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
'ବିଦର୍ଭରେ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ଭୀମ, ତିନି ଏହି ଦେଶର ଶାସକ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ମୋତେ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଭାବରେ ଜଣାନ୍ତୁ।'
ନିପଧାଧିପତିର୍ଧୀମାନ୍ନଲୋ ନାମ ମହାଯଶାଃ। ଵୀରଃ ସଂଗ୍ରାମଜିଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ମମ ଭର୍ତା ଵିଶାଂପତିଃ
ନିପାଧ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ନଳ, ସେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ । ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ବିଜୟୀ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ, ଲୋକମାନଙ୍କର ରାଜା ।
ଦେଵତାଭ୍ଯର୍ଚନପରୋ ଦ୍ଵିଜାତିଜନଵତ୍ସଲଃ। ଗୋପ୍ତା ନିପଧଵଂଶସ୍ଯ ମହାତେଜା ମହାବଲଃ
ସେ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ଭଲ ପାଉଥିବା, ନିପାଧ ବଂଶର ରକ୍ଷକ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ଭରିପୁର ।
ସତ୍ଯଵାନ୍ଧର୍ମଵିତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯସଂଧୋଽରିମର୍ଦନଃ। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ଦୈଵତପରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପରପୁରଂଜଯଃ
ସେ ସତ୍ୟବାନ୍, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ନିଶ୍ଚୟରେ ଦୃଢ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଥିବା, ଧନୀ ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ରାଜ୍ୟକୁ ବିଜୟ କରିଥିବା ।
ନଲୋ ନାମ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦେଵରାଜସମଦ୍ଯୁତିଃ। ମମ ଭର୍ତା ଵିଶାଲାକ୍ଷଃ ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁଵଦନୋଽରିହା
ନଳ ନାମକ ରାଜା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦେବରାଜ ଭଳି ଚମକଦାର, ସେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ । ସେ ବଡ଼ ଆଖି ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ମୁହଁ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା ।
ଆହର୍ତା କ୍ରତୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗଃ। ସପତ୍ନାନାଂ ମୃଧେ ହନ୍ତା ରଵିସୋମସମପ୍ରଭଃ
ସେ ମୁଖ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ କରିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ।
ସ କୈଶ୍ଚିନ୍ନିକୃତିପ୍ରଜ୍ଞୈରନାର୍ଯୈରକୃତାତ୍ମଭିଃ। ଆହୃଯ ପୃଥିଵୀପାଲଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣଃ। ଦେଵନେକୁଶଲୈର୍ଜିହ୍ମୈର୍ଜିତୋ ରାଜ୍ଯଂ ଵସୂନି ଚ
ସେ ରାଜା, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, କିଛି ଚତୁର, ନିର୍ମାନ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଥିଲେ । ଦୂତ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚତୁର୍ତ୍ତାରେ ହରାଇ, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଓ ଧନ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ମାମଵଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଭାର୍ଯାଂ ରାଜର୍ପଭସ୍ଯ ଵୈ। ଦମଯନ୍ତୀତି ଵିଖ୍ଯାତାଂ ଭର୍ତୁର୍ଦର୍ଶନଲାଲସାମ୍
ସେ ମହାନ୍ ରାଜାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବରେ ମୋତେ ଜଣିବେ । ମୁଁ ଦମୟନ୍ତୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଶା କରୁଛି ।
ସା ଵନାନି ଗିରୀଂଶ୍ଚୈଵ ସରାଂସି ସରିତସ୍ତଥା। ପଲ୍ଵଲାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ତଥାଽରଣ୍ଯାନି ସର୍ଵଶଃ
ସେ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼, ଝିଲି, ନଦୀ, ସମସ୍ତ ଜଳାଶୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରିଛି ।
ଅନ୍ଵେପମାଣଆ ଭର୍ତାରଂ ନଲଂ ରଣଵିଶାରଦମ୍। ମହାତ୍ମାନଂ କୃତାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଵିଚରାମୀହ ଦୁଃଖିତା
ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ନଳଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛି, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ । ଦୁଃଖରେ ଏଠାରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି ।
କଚ୍ଚିଦ୍ଭଗଵତାଂ ରମ୍ଯଂ ତପୋଵନମିଦଂ ନୃପଃ। ଭଵେତ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ନଲୋ ନାମ ନିପଧାନାଂ ଜନାଧିପଃ
ଏହି ମନୋହର ତପୋବନକୁ କି ନିପାଧ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି ନଳ ଆସିଛନ୍ତି କି ?
ଯତ୍କୃତେଽହମିଦଂ ଦୁଃଖଂ ପ୍ରପନ୍ନା ଭୃଶଦାରୁଣମ୍। ଵନଂ ପ୍ରତିଯଂ ଧୋରଂ ଶାର୍ଦୂଲମୃଗସେଵିତମ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁଠି ବାଘ ଓ ହରିଣ ଚରିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଭୟାନକ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି ।
ଯଦି କୈଶ୍ଚିଦହୋରାତ୍ରୈର୍ନ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ନଲଂ ନୃପମ୍। ଆତ୍ମାନଂ ଶ୍ରେଯସା ଯୋକ୍ଷ୍ଯେ ଦେହସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିମୋକ୍ଷଣାତ୍
ଯଦି କିଛି ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ନଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ମୋର ଆତ୍ମାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିରେ ଏକତ୍ର କରିଦେବି ।