କଂ ନୁ ପୃଚ୍ଛାମି ଦୁଃଖାର୍ତା ତ୍ଵଦର୍ଥେ ଶୋକକର୍ଶିତା। କଚ୍ଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯାଽରଣ୍ଯେ ସଂଗତ୍ଯେତି ନଲୋ ନୃପଃ
ମୁଁ କାହାକୁ ପଚାରିବି, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ତଳିଯାଇଛି, ଶୋକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛି—ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ କିଏ ନଳ ରାଜାକୁ ଦେଖିଛି, ଏପଥରେ ଆସୁଥିବା?
କୋ ନୁ ମେ କଥଯେଦଦ୍ଯ ଵନେଽସ୍ମିନ୍ଵିଷ୍ଠିତଂ ନୃପମ୍। ଅଭିରୂପଂ ମହାତ୍ମାନଂ ପରଵ୍ଯୂହଵିନାଶନମ୍
କିଏ ଆଜି ମୋତେ କହିପାରିବେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିବା ରାଜା ବିଷୟରେ, ଶୋଭାମୟ, ଉତ୍ତମ ହୃଦୟ ଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା?
ଯମନ୍ଵେପସି ରାଜାନଂ ନଲଂ ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣମ୍। ଅଯଂସ ଇତି କସ୍ଯାଦ୍ଯ ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମି ମଧୁରାଂ ଗିରମ୍
କିଏ ଆଜି ମୋତେ ମଧୁର କଥା ଶୁଣାଇବେ—‘ଏହି ହେଉଛି ପଦ୍ମ ନୟନ ଥିବା ରାଜା ନଳ’—ଯାହା ପାଇଁ ଆପଣ କମ୍ପିଯାଉଛନ୍ତି?
ଅରଣ୍ଯରାଡଯଂ ଶ୍ରୀମାଂଶ୍ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାହନୁଃ। ଶାର୍ଦୂଲୋଽଭିମୁଖୋଽଭ୍ଯେତି ପୃଚ୍ଛାମ୍ଯେନମଶଙ୍କିତା
ଏଠାରେ ଜଙ୍ଗଲର ରାଜା, ଚାରିଟି ଦାନ୍ତ ଓ ବଡ଼ ମୁହଁ ଥିବା, ଶୋଭାମୟ, ଏକ ଶାର୍ଦୂଳ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଆସୁଛି, ତଥାପି ମୁଁ ଭୟ ନାକରି ପଚାରୁଛି।
ଭଵାନ୍ମୃଗାଣାମଧିପସ୍ତ୍ଵମସ୍ମିନ୍କାନନେ ପ୍ରଭୁଃ। ଵିଦର୍ଭରାଜତନଯାଂ ଦମଯନ୍ତୀତି ଵିଦ୍ଧି ମାମ୍
ଆପଣ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ପଶୁମାନଙ୍କର ମହାରାଜ, ଏଠାରେ ମାଳିକ; ମୋତେ ବିଦର୍ଭ ରାଜାର କନ୍ୟା ଦମୟନ୍ତୀ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
ନିଷଧାଧିପତେର୍ଭାର୍ଯାଂ ନଲସ୍ଯାମିତ୍ରଘାତିନଃ। ପତିମନ୍ଵେଷତୀମେକାଂ କୃପଣାଂ ଶୋକକର୍ଶିତାମ୍
ମୁଁ ନିଷଧର ମହାରାଜ ନଳଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା; ଏକା, ଦୁଃଖିତ ଓ ଶୋକରେ ତଳିଯାଇ, ମୋ ପତିକୁ ଖୋଜୁଛି।
ଆଶ୍ଵାସଯ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରେହ ଯଦି ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯା ନଲଃ। `ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାବାହୁଃ ପଦ୍ମପତ୍ରନିଭେକ୍ଷଣଃ
ହେ ପଶୁମାନଙ୍କର ରାଜା, ଯଦି ଆପଣ ନଳକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି—ସିଂହ ଭଳି ଶୋଉଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ—ତେବେ ଏଠାରେ ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅନ୍ତୁ।
ଅଥଵାଽରଣ୍ଯନୃପତେ ନଲଂ ଯଦି ନ ଶଂସସି। ମାଂ ଖାଦଯ ମୃଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଃଖାଦସ୍ମାଦ୍ଵିମୋଚଯ
ଯଦି ଆପଣ ଜଙ୍ଗଲର ମହାରାଜ, ନଳ ବିଷୟରେ କିଛି କହିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୋତେ ଖାଇଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ପଶୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽରଣ୍ଯେ ଵିଲପିତଂ ମମୈଷ ମୃଗରାଟ୍ ସ୍ଵଯମ୍। ଯାତ୍ଯେଷ ମୃଷ୍ଟସଲିଲାମାପଗାଂ ସାଗରୋପମାମ୍
ମୋ ଜଙ୍ଗଲରେ କାନ୍ଦିବା କଥା ଶୁଣି, ଏହି ପଶୁମାନଙ୍କର ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ଏକ ନଦୀକୁ ଯାଉଛି, ଯାହା ପରିସ୍କାର ଜଳ ଓ ସାଗର ସମାନ ବିଶାଳ।
ଇମଂ ଶିଲୋଚ୍ଚଯଂ ପୃଚ୍ଛେ ଶୃଙ୍ଗୈର୍ବହୁଭିରୁଚ୍ଛିତୈଃ। ଵିରାଜିତଂ ଦିଵସ୍ପୃଗ୍ଭିର୍ନୈକଵର୍ଣୈର୍ମନୋରମୈଃ
ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ପଚାରୁଛି, ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ମନୋହର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ।
ନାନାଧାତୁସମାକୀର୍ଣଂ ଵିଵିଧୋପଲଭୂଷିତମ୍। ଆସ୍ଯାରଣ୍ଯସ୍ଯ ମହତଃ କେତୁଭୂତମିଵୋଚ୍ଛିତମ୍
ଏହି ପାହାଡ଼ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗୋଟିଏ ଥିବା ପଥର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ପତାକା ଭଳି ଉଚ୍ଚ ହୋଇଛି।
ସିଂହଶାର୍ଦୂଲମାତଙ୍ଗଵରାହର୍କ୍ଷମୃଗାଯୁତମ୍। ପତତ୍ରିଭିର୍ବହୁଵିଧୈଃ ସମନ୍ତାଦନୁନାଦିତମ୍
ସିଂହ, ବାଘ, ହାତୀ, ଶୁଆ, ଭାଲୁ, ମୃଗ ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିବା।
କିଂଶୁକାଶୋକବକୁଲପୁନ୍ନାଗୈରୁପଶୋଭିତମ୍। [କର୍ଣିକାରଧଵପ୍ଲକ୍ଷୈଃ ସୁପୁଷ୍ପୈରୁପଶୋଭିତମ୍ ।।]
କିଂଶୁକ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ ଓ ପୁନ୍ନାଗ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଧବ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛର ଫୁଲରେ ଭରି ରହିଛି।
ସରିଦ୍ଭିଃ ସଵିହଙ୍ଗାଭିଃ ଶିଖରୈଶ୍ଚ ସମାକୁଲମ୍। `ପୃଥିଵ୍ଯା ରୁଚିରାକାରଂ ଚୂଡାମଣିମିଵ ସ୍ଥିତମ୍'। ନିରିରାଜମିମଂ ତାଵତ୍ପୃଚ୍ଛାମି ନୃପତିଂ ପ୍ରତି
ନଦୀ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା, ଶିଖରରେ ଆକୁଳ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଭୂମିରେ ଚୂଡାମଣି ପରି ଦେଖାଯାଉଛି; ଏହା ବିଷୟରେ ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରିବି।
ଭଗଵନ୍ନଚଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଵ୍ଯଦ୍ରଶନ ଵିଶ୍ରୁତ। ଶରଣ୍ଯ ବହୁକଲ୍ଯାଣ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ମହୀଧର
ହେ ପବିତ୍ର ପର୍ବତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଚଳ, ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅନେକ ଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ପ୍ରଣମେ ତ୍ଵାଽଭିଗମ୍ଯାହଂ ରାଜପୁତ୍ରୀଂ ନିବୋଧ ମାମ୍। ରାଜସ୍ନୁଷାଂ ରାଜଭାର୍ଯାଂ ଦମଯନ୍ତୀତି ଵିଶ୍ରୁତାମ୍
ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସି ନମସ୍କାର କରୁଛି; ମୋତେ ଏକ ରାଜକୁମାରୀ, ରାଜାଙ୍କର ଜାଇଁ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଦମୟନ୍ତୀ ଭାବରେ ଜଣା।
ରାଜା ଵିଦର୍ଭାଧିପତିଃ ପିତା ମମ ମହାରଥଃ। ଭୀମୋ ନାମ କ୍ଷିତିପତିଶ୍ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସ୍ଯ ରକ୍ଷିତା
ମୋ ପିତା ଭୀମ, ଭିଡର୍ଭର ରାଜା, ବଡ ରଥୀ, ଚାରି ଶ୍ରେଣୀର ରକ୍ଷକ ଓ ଭୂମିର ଶାସକ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାନାଂ କ୍ରତୂନାଂ ଦକ୍ଷିଣାଵତାମ୍। ଆହର୍ତା ପାର୍ଥିଵଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୃଥୁଚାର୍ଵଞ୍ଚିତେକ୍ଷଣଃ
ସେ ରାଜା ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି, ବହୁ ଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ବଡ ଚଉଡ଼ ଓ ଚମକୁଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଅଛି।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସାଧୁଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵାଗନସୂଯକଃ। ଶୀଲଵାନ୍ଵୀର୍ଯସଂପନ୍ନଃ ପୃଥୁଶ୍ରୀର୍ଧର୍ମଵିଚ୍ଛୁଚିଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଚତୁର, ଶୀଳ ଓ ଶୌର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଡ ଧନୀ ଓ ଧର୍ମରେ ପବିତ୍ର।
ସମ୍ଯଗ୍ଗୋପ୍ତା ଵିଦର୍ଭାଣାଂ ନିର୍ଜିତାରିଗଣଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତସ୍ଯ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ତନଯାଂ ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵାମୁପସ୍ଥିତାମ୍
ସେ ଭିଡର୍ଭ ଦେଶର ଠିକ ରକ୍ଷକ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା ନାୟକ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଝିଅ, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଏହି ଜଣା।
ନିଷଧେଷୁ ମହାରାଜଃ ଶ୍ଵଶୁରୋ ମେ ନରୋତ୍ତମଃ। ଗୃହୀତନାମା ଵିଖ୍ଯାତୋ ଵୀରସେନ ଇତି ସ୍ମ ହ
ନିଷଧ ଦେଶରେ, ମୋ ଶ୍ୱଶୁର ବିରସେନ, ମହାରାଜା, ମନ୍ୟମାନ୍ୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ସୁତୋ ଵୀରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। କ୍ରମପ୍ରାପ୍ତଂ ପିତୁଃ ସ୍ଵଂ ଯୋ ରାଜ୍ଯଂ ସମନୁଶାସ୍ତି ହ
ସେ ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ, ଶୌର୍ୟବାନ୍, ଚମକୁଥିବା ଓ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି, ଏବେ ପିତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି।
ନଲୋ ନାମାରିହା ଶ୍ଯାମଃ ପୁଣ୍ଯଲ୍କୋ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ଵେଦଵିଦ୍ଵାଗ୍ମୀ ପୁଣ୍ଯକୃତ୍ସୋମପୋଽଗ୍ନିଚିତ୍
ତାଙ୍କୁ ନଳ ଭାବରେ ଜଣାଯାଉଛି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିବା, ଶ୍ୟାମ ଚିହ୍ନିତ, ପୁଣ୍ୟଲ୍କ ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ବ୍ରହ୍ମଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ମଧୁର କଥା କହିଥିବା, ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଓ ସୋମ ପାନ କରିଥିବା।
ଯଷ୍ଟା ଦାତା ଚ ଯୋଦ୍ଧା ଚ ସମ୍ଯକ୍ଚୈଵ ପ୍ରଶାସିତା। ତସ୍ଯ ମାମଚଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଦ୍ଧି ଭାର୍ଯାମିହାଗତାମ୍
ସେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା, ଦାନ କରିଥିବା, ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ଓ ନ୍ୟାୟରେ ଶାସନ କରିଥିବା; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ପର୍ବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଜଣା।
ତ୍ଯକ୍ତଶ୍ରିଯଂ ଭର୍ତୃହୀନାମନାଥାଂ ଵ୍ଯସନାନ୍ଵିତାମ୍। ଅନ୍ଵେଷମାଣାଂ ଭର୍ତାରଂ ନଲଂ ନରଵରୋତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ଭାଗ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ସ୍ୱାମୀ ବିହୀନ, ଅନାଥ ଓ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ ନଳଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛି, ମନ୍ୟମାନ୍ୟ ପୁରୁଷ।
ଖମୁଲ୍ଲିଖଦ୍ଭିରେତୈର୍ହି ତ୍ଵଯା ଶୃଙ୍ଗଶତୈର୍ନୃପଃ। କଚ୍ଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟୋଽଚଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵନେଽସ୍ମିନ୍ଦାରୁଣେ ନଲଃ
ପର୍ବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଶତ ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା, ଏହି କଠିନ ଜଙ୍ଗଲରେ ରାଜା ନଳକୁ କେବେ ଦେଖିଛ?
ଵିକ୍ରାନ୍ତଃ ସତ୍ତ୍ଵଵାନ୍ଵୀରୋ ଭର୍ତା ମମ ମହାଯଶାଃ। ନିଷଧାନାମଧିପତିଃ କଚ୍ଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯା ନଲଃ
ମୋ ସ୍ୱାମୀ, ଶୌର୍ୟବାନ୍, ଦୃଢ଼ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ନିଷଧ ଦେଶର ଅଧିପତି; ପର୍ବତ, ତୁମେ ନଳକୁ କେବେ ଦେଖିଛ?
କଂ ମୀଂ ଵିଲପତୀମେକାଂ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିହ୍ଵଲାମ୍। ଗିରା ନାଶ୍ଵାସଯସ୍ଯଦ୍ଯସ୍ଵାଂ ସୁତାମିଵ ଦୁଖିତାଂ
ପର୍ବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏକା ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରଣା କରୁଛି, ତୁମେ କାହାକୁ ଆଜି ଶବ୍ଦରେ ଆଶ୍ୱାସନ କରୁଛ? ଦୁଃଖିତ ଝିଅକୁ ପିତା ପରି କଣ୍ଠସ୍ଥ କରୁଛ।
ଵୀର ଵିକ୍ରାନ୍ତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସତ୍ଯସଂଧ ମହୀପତେ। ଯଦ୍ଯସ୍ଯସ୍ମିନ୍ଵନେ ରାଜନ୍ଦର୍ଶଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା
ହେ ରାଜା, ଶୌର୍ୟବାନ୍, ଦୃଢ଼, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି, ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଅଛ, ନିଜେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କର।
କଦା ସୁସ୍ନିଗ୍ଗମ୍ଭୀରାଂ ଜୀମୂତସ୍ଵନସନ୍ନିଭାମ୍। ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମି ନୈଷଧସ୍ଯାହଂ ଵାଚଂ ତାମମୃତୋପମାମ୍
କେବେ ମୁଁ ନଳଙ୍କର ଗଭୀର ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧ କଣ୍ଠସ୍ଥ ଶବ୍ଦ, ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି, ଏହି ଅମୃତ ସମାନ କଥା ଶୁଣିପାରିବି?